omega Herculis

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
omega Herculis
ω Her
Dane obserwacyjne (J2000.0)
Rektascensja 16h 25m 24,954s
Deklinacja +14° 01′ 59,77″
Paralaksa (π) 0,01304 ± 0,00064[1]
Odległość 250 ± 13 ly
76,7 ± 4,0 pc
Wielkość obserwowana +4,58[1]m
Ruch własny (RA) 40,86 ± 0,56[1] mas/rok
Ruch własny (DEC) −59,71 ± 0,52[1] mas/rok
Prędkość radialna −5,90 ± 0,74[1] km/s
Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy biała gwiazda ciągu głównego
Typ widmowy A2VpCrSr[1]
Masa 2,7 M[2]
Promień 3,2 R[2]
Jasność 82[2] L
Okres obrotu 3,5 d[2]
Prędkość obrotu 46[2] km/s
Inklinacja ~63[2]°
Temperatura 9730[2] K
Alternatywne oznaczenia
Oznaczenie Flamsteeda: 24 Her
Bonner Durchmusterung: BD +14°3049
Fundamentalny katalog gwiazd: FK5 613
Boss General Catalogue: GC 22090
Katalog Henry’ego Drapera: HD 148112
Katalog Hipparcosa: HIP 80463
Katalog Jasnych Gwiazd: HR 6117
SAO Star Catalog: SAO 102153
Cujam

omega Herculis (Cujam, ω Her) – gwiazda w gwiazdozbiorze Herkulesa (wielkość gwiazdowa 4,58m), odległa o 250 lat świetlnych od Słońca.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Gwiazda nosi tradycyjną nazwę Cujam[3], która wywodzi się z łaciny, od słowa Caia (w bierniku Caiam), którym Horacy określał maczugę Herkulesa. Nazwa ta przylgnęła do gwiazdy w renesansie[2][4]. Gwiazda ta ma także podwójne oznaczenie Flamsteeda: 24 Herculis oraz (nieużywane) 51 Serpentis, w związku z dawniej istniejącą niejasnością w przebiegu granic gwiazdozbiorów[2]. Grupa robocza Międzynarodowej Unii Astronomicznej do spraw uporządkowania nazewnictwa gwiazd zatwierdziła użycie nazwy Cujam dla określenia tej gwiazdy[3].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

omega Herculis to biała gwiazda ciągu głównego, klasyfikowana do typu widmowego A2[1] lub B9[2]. Klasyfikację utrudnia nietypowy skład chemiczny, związany z grawitacyjnym osiadaniem niektórych i radiacyjnym wynoszeniem innych pierwiastków, oraz silnym polem magnetycznym gwiazdy (do kilkuset razy silniejszym niż ziemskie). Jest to gwiazda typu alfa² Canum Venaticorum, szczególnie wzbogacona w chrom i europ, a także w żelazo. Obszary wzbogacone w te pierwiastki koncentrują się w pobliżu biegunów gwiazdy, co pozwala wyznaczyć okres obrotu i nachylenie osi, równe około 63°. Promień gwiazdy to 3,2 promienia Słońca, a jej jasność jest 82 razy większa niż jasność Słońca. Masa omega Herculis to 2,7 masy Słońca; takie gwiazdy spędzają na ciągu głównym około 450 milionów lat, a Cujam ma za sobą około 2/3 tego okresu[2].

Jest to prawdopodobnie gwiazda podwójna. W odległości 0,8 sekundy kątowej (w 2010 roku) znajduje się gwiazda omega Herculis B, prawdopodobnie karzeł typu K5 V, o obserwowanej jasności 11,50m. Jeśli faktycznie jest związany z główną gwiazdą, to znajduje się co najmniej 150 au od niej i okrąża ją w czasie co najmniej tysiąca lat. Cujam ma także dwóch wizualnych towarzyszy: składnik C jest odległy o 25,8″ od głównej gwiazdy (pomiar z 2014 roku) i ma jasność 11,76m, a składnik D o jasności 12,58m dzieli od głównej gwiazdy odległość 129,8″ (pomiar z 2010)[2][5].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g Omega Herculis w bazie SIMBAD (ang.)
  2. a b c d e f g h i j k l Jim Kaler: CUJAM (omega Herculis) (ang.). W: STARS [on-line]. 2013-08-22. [dostęp 2017-04-17].
  3. a b Eric Mamajek, i inni: IAU Catalog of Star Names (IAU-CSN). W: IAU Division C Working Group on Star Names (WGSN) [on-line]. Międzynarodowa Unia Astronomiczna, 2017-02-01. [dostęp 2017-04-17].
  4. Richard Hinckley Allen: Star Names Their Lore and Meaning. Nowy Jork: Dover Publications Inc., 1963, s. 246. ISBN 0-486-21079-0. (ang.)
  5. Mason et al.: J16254+1402AB. W: The Washington Double Star Catalog [on-line]. VizieR, 2014.