Opactwo Iona

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Opactwo Iona
Abaid Ì (Iona Abbey)
Ilustracja
Widok ogólny Opactwa Iona
Państwo  Wielka Brytania
Kraj  Szkocja
Miejscowość Iona
Kościół d. Kościół katolicki (benedyktyni i augustianki)
Rodzaj klasztoru Opactwo
Właściciel ob. Wspólnota ekumeniczna
Obiekty sakralne
Kościół pw. Maryi Panny
Założyciel klasztoru św. Kolumban
Styl VI wiek – romański
XV wiek – gotycki
Materiał budowlany kamień
Data budowy VI-XV wiek
Data zamknięcia 1560
Data reaktywacji 1899
Położenie na mapie Argyll and Bute
Mapa lokalizacyjna Argyll and Bute
Opactwo Iona
Opactwo Iona
Położenie na mapie Wielkiej Brytanii
Mapa lokalizacyjna Wielkiej Brytanii
Opactwo Iona
Opactwo Iona
Położenie na mapie Szkocji
Mapa lokalizacyjna Szkocji
Opactwo Iona
Opactwo Iona
56,334996°N 6,391384°W/56,334996 -6,391384
Strona internetowa klasztoru

Opactwo Iona (ang.: Iona Abbey, gael.: Abaid Ì ), położone jest na wyspie Iona, tuż przy wyspie Mull, na zachodnim wybrzeżu Szkocji. To jeden z najstarszych i najważniejszych chrześcijańskich ośrodków religijnych w Europie Zachodniej. Opactwo stanowiło centrum rozprzestrzeniania się chrześcijaństwa w całej Szkocji.

Widok panoramiczny Opactwa Iona (kliknij, aby powiększyć)

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początki[edytuj | edytuj kod]

W 563 r. św. Kolumban przybył na wyspę Iona z Irlandii z dwunastoma zakonnikami i założył tu klasztor. Stał się on centrum szerzenia chrześcijaństwa wśród Piktów i Szkotów. Prawdopodobnie w tym klasztorze powstały słynne manuskrypty, np. Book of Kells. Opactwo było wielokrotnie atakowane przez Wikingów: w 795, w 802 i w 806 r. (wtedy 68 mnichów zostało zmasakrowanych w Zatoce Męczenników). Spowodowało to przeniesienie się mnichów do Columban Abbey w Kells w Irlandii. Inni mnisi z Iona uciekli na kontynent (obecna Belgia, Francja i Szwajcaria). W 825 r. Wikingowie zamordowali w Iona pozostałych mnichów a opactwo spalili. Jednak przypuszczalnie klasztor istniał tu nadal[1].

Opactwo benedyktynów[edytuj | edytuj kod]

W 1164 r. rozbudowano kościół w Iona, a w 1203 r. osiadły tu dwa zakony: benedyktyni i augustianki, budując dwa klasztory: męski (na fundamentach dawnego klasztoru św. Kolumbana) i żeński (zwany Iona Nunnery). Dla Szkocji symbolicznie oznaczało to zwycięstwo liturgii rzymskiej nad dawną liturgią irlandzką, zwalczaną przez Kościół rzymskokatolicki. [1]

Kościół opactwa ponownie został znacznie rozbudowany w XV wieku i stał się kościołem katedralnym i siedzibą biskupa Wysp (bishop of the Isles) w 1507 r. Reformacja w Szkocji w 1560 r. zniosła wszystkie klasztory i skonfiskowała ich majątek, zakonnicy zostali wygnani, a cenne biblioteki klasztorne zniszczono lub rozproszono. Ponieważ nowa, panująca w Szkocji wiara- kalwinizm- nie tolerowała kultu rzeźb i obrazów, Opactwo Iona sfanatyzowany tłum w 1561 r. ogołocił z dzieł sztuki sakralnej, niszcząc je na miejscu, np. rozbito setki ozdobnych, kamiennych krzyży wotywnych, z których słynęła wyspa[1].

Zrujnowane Opactwo stało się własnością rodziny MacLean. W okresie 1635-1688 Opactwo przeżyło krótkotrwałe odrodzenie, gdy zostało ponownie siedzibą biskupa Wysp, tym razem episkopalnego. Potem jednak stało się własnością hrabiów Argyll i aż do końca XIX wieku pozostawało w ruinie. Mimo to w zrujnowanym kościele miejscowi mieszkańcy odprawiali nadal nabożeństwa, ponieważ był to jedyny kościół na wyspie[2].

Odbudowa[edytuj | edytuj kod]

W 1899 r. książę Argyll przekazał fundacji Iona Cathedral Trust (należącej do Kościoła Szkocji) własność ruin Opactwa Iona, a fundacja podjęła prace rekonstrukcyjne. W 1938 r. Opactwo przejęła ekumeniczna "Wspólnota Iona", która prowadzi dalszą rekonstrukcję budynków Opactwa, aż do dzisiaj. [1]

Przekazy historyczne mówią, że w Opactwie Iona zostało pochowanych aż 48 wczesnych królów szkockich, a także królowie Irlandii, Norwegii i Francji. Jednak współcześni uczeni odnoszą się sceptycznie do tych twierdzeń, które są przypuszczalnie tylko legendą, mającą podnieść prestiż Opactwa[3]. Tym niemniej, z pewnością pochowano tu różnych władców, zwanych Lords of the Isles i innych prominentnych członków klanów szkockich, w tym kilku wodzów klanu MacLeod[1].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • dawny kościół katedralny NMP
  • romański klasztor
  • pustelnia św. Kolumbana
  • kościół (obecnie kaplica) św. Otterana (najstarszy na wyspie)
  • kamienne krzyże wotywne z VIII wieku
  • ruiny klasztoru augustianek (Nunnery)
  • cmentarz św. Otterana (St. Oran's Cemetery, gael.: Reilig Odhrain), najstarszy chrześcijański cmentarz w Szkocji[4]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e Scotland's History: Iona (ang.). BBC, 2014. [dostęp 2017-01-08].
  2. Scottish Places: Iona Abbey (Iona Cathedral, St. Mary's Cathedral) (ang.). [dostęp 2017-01-11].
  3. J.E. Fraser: [url=http://www.abdn.ac.uk/rng2010/uploads/files/Fraser%20James.doc Alexander I, Dunfermline and the Mausoleum of the Gaelic Kings of Scotland in Iona] (ang.). University of Aberdeen, 2012-10-17. [dostęp 2017-01-08].
  4. Iona Abbey (ang.). Sacred Destinations. [dostęp 2017-01-09].