Open City

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Logo Festiwalu Open City, namalowane farbą na kamiennej płycie
Instalacja "Źródło. Strumień. Woda" autorstwa Teresy Murak
Instalacja "Koncert Pitagorejski" autorstwa Paula Panhuysena
Instalacja białoruskiej Grupy R.E.P, przedstawia historię budynku CK w Lublinie
Instalacja "Wykop+-" Roberta Kuśmirowskiego


Festiwal Sztuki w Przestrzeni Publicznej Open City / Otwarte Miastofestiwal sztuki organizowany w Lublinie od 2009 roku przez Ośrodek Międzykulturowych Inicjatyw Twórczych „Rozdroża”[1].

Geneza i idea[edytuj]

Festiwal Sztuki w Przestrzeni Publicznej Open City / Otwarte Miasto nawiązuje do tradycji wprowadzenia sztuki w przestrzeń publiczną, na gruncie polskim wyznaczoną imprezami plenerowymi lat 60. i 70., takimi jak Biennale Form Przestrzennych w Elblągu czy Sympozjum Plastyczne Wrocław ’70.

Zasygnalizowane nazwą festiwalu „otwarcie” miasta odnosi się między innymi do idei Formy Otwartej stworzonej przez Oskara Hansena, w myśl której realizacje artystyczne oraz urbanistyczne powinny stanowić aktywne tło dla egzystencji człowieka, kreować zdarzenia, które kształtują świadomość i postawę etyczną[2]. Przy okazji pierwszej edycji kurator nawiązał do zjawiska „otwartych miast” okresu wojny, poddanych przez władze po to, by ich historyczna tkanka oraz mieszkańcy nie ucierpieli podczas zbrojnego ataku. Tym samym „otwarte miasto” jest metaforą sygnalizującą moment, w którym miasto zostaje wytrącone z ram ustalonego porządku i zostaje pokojowo zdobyte przez artystów – opanowane przez sztukę. Z drugiej jednak strony, otwarta formuła festiwalu zakłada komentarze dotyczące niepowodzeń i aberracji wspomnianych idei[3].

Podobnie jak idea Formy Otwartej, formuła festiwalu uwzględnia historię i tożsamość miejsca. Lublin staje się punktem odniesienia dla wielu realizacji artystycznych, w których zwraca się uwagę na jego wielokulturową przeszłość, wyznaczoną m.in. wydarzeniami Unii Lubelskiej czy obliczem miasta jako żydowskiej „Jerozolimy Wschodu”[4], ale również na przeszłość trudną, której wyznacznikiem może być Holocaust czy epizod ustanowienia komunistycznej władzy, tzw. Polska „lubelska”[5]. Ważną rolę odgrywa również aktualna sytuacja geopolityczna miasta, leżącego na obrzeżach Unii Europejskiej, stykającego się z własnymi problemami biedy i wykluczenia, ale również z problemami dręczącymi pobliskie społeczeństwa, ukraińskie czy białoruskie, pozostające poza zjednoczoną Europą[6].

Z tego powodu istotne miejsce w obszarze artystycznych poszukiwań zajmują kwestie społeczne oraz polityczne, które wybrzmiewają w dialogu pomiędzy artystami a mieszkańcami, przechodniami, gośćmi.

Cel festiwalu[edytuj]

Festiwal odwołuje się do przeszłości i teraźniejszości Lublina. Prace artystów są umieszczane najczęściej w miejscach publicznych, znaczących chociażby historycznie dla przestrzeni miasta. Tematyka prac, odwołuje się do położenia na wschodzie Polski, na obrzeżach Unii Europejskiej, do przeszłości multikulturowej, ale także do świadomości współczesnych Lublinian. Mają na celu zwrócenie uwagi, nie tylko na bieżące problemy społeczne, ale też pozwalają na zwrócenie uwagi przeciętnego mieszkańca na pewne miejsca w urbanistycznej strukturze Lublina. Celem festiwalu, jest zaznaczenie obecności sztuki w przestrzeni publicznej Lublina. Artyści są jak najbardziej otwarci na sugestie, komentarze, refleksje i osądy zwykłych przechodniów. Jednocześnie stymulują ludzi do namysłu, a nawet rewizji, dotychczasowych relacji z miastem.

Organizatorzy[edytuj]

Pomysłodawcą oraz organizatorem festiwalu jest Ośrodek Międzykulturowych Inicjatyw Twórczych „Rozdroża”[1] – miejska instytucja kultury w Lublinie. Festiwal odbywa się przy wsparciu Urzędu Miasta Lublin i Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz innych podmiotów publicznych i prywatnych. W latach 2009-2011 festiwal był wpisany w program starań Lublina o zdobycie tytułu Europejskiej Stolicy Kultury w 2016 roku.

Edycje[edytuj]

Festiwal odbywa się corocznie, od 2009 roku. W ramach festiwalu realizowane są zarówno projekty trwałe, obiekty, instalacje, murale, które pozostają w przestrzeni miasta, jak również efemeryczne – np. performance, projekcje wideo. Organizatorzy zapewniają także wydarzenia towarzyszące, np. pokazy filmów dokumentalnych, spotkania, wykłady, warsztaty, spektakle, koncerty. Udział w festiwalu biorą artyści z całego świata.

Otwarcie festiwalu, jedno- lub dwudniowe, każdorazowo ma postać spaceru prowadzonego przez kuratora edycji, podczas którego uczestnicy zapoznają się z realizacjami oraz obserwują i uczestniczą w akcjach. Akcje towarzyszą również finisażom, organizowanym na zakończenie edycji festiwalu. Po kolejnych edycjach festiwalu w przestrzeni Lublina na stałe pozostają niektóre realizacje; należą do nich: mural „Nie ma uliczki” Mariusza Tarkawiana przy ul. Jasnej (2011), mural NAWERA przy ul. Szkolnej (2012), rzeźba „Przejście” Bohdana Rucińskiego na Krakowskim Przedmieściu (deptak) (2010), zasiew „Źródło. Strumień. Woda” Teresy Murak na dawnej trasie W-Z, obecnie Al. Tysiącelcia (2009) oraz – we fragmentach – projekt „Coming out” Ronena Eidelmana (Stare Miasto, ul. Zielona).

Open City 2009[edytuj]

Edycja została zainaugurowana przez prezydenta Lublina, Adama Wasilewskiego, 22 czerwca 2009, program został opracowany do 25 czerwca, a instalacje pozostały aż do 20 lipca 2009. Kuratorem wystaw był Waldemar Tatarczuk[7]. Festiwal był kolejnym krokiem Lublina w kierunku zdobycia tytułu Europejskiej Stolicy Kultury w 2016 roku.

Artyści[edytuj]

W 1. edycji festiwalu udział wzięło 15 artystów indywidualnych i grup: Janusz Bałdyga, Redas Dirżys (Litwa), Nezaket Ekici (Turcja/Niemcy), Elżbieta Jabłońska, Vlodko Kaufmann (Ukraina), Dariusz Kociński, Jarosław Kozłowski, Robert Kuśmirowski, Dominik Lejman, Leszek Lewandowski, Teresa Murak, Paul Panhuysen (Holandia), Andrzej Paruzel, grupa R.E.P. (Ukraina), Andrée Weschler (Francja)][8].

Instalacja "Wykop+-" Roberta Kuśmirowskiego
Projekt Andree Wechsler, porusza problematykę równouprawnienia

Wybrane instalacje[edytuj]

W sumie zaplanowano ponad dwadzieścia wydarzeń[9], m.in. projekcje filmów, dyskusje, warsztaty twórcze, oraz instalacje artystyczne. Kilka z nich zostało opisane poniżej.

Teresa Murak: Źródło. Strumień. Woda.[edytuj]

Instalacja Teresy Murak, jest nasadzeniem roślinnym z Hyzopu, układające się w kształt rzeki, w pierwotnym zamiarze, miały prowadzić od Zamku Lubelskiego w kierunku Świdnika[10].

Paul Panhuysen: Koncert Pitagorejski[edytuj]

Instalacja Paula Panhuysena to kilkadziesiąt (aluminiowych) dzwoneczków, zawieszonych do dwóch lin, umocowanych kilka metrów nad ziemią nad skwerem przy Kościele Ewangelickim w Lublinie. Dzwonki pod wpływem wiatru wydają błogie dźwięki, kontrastujące z hałasem ulicznym z Krakowskiego Przedmieścia. Instalacja składa się z 64 małych dzwonków aluminiowych, które wiszą na lince w rytmicznym ciągu Fibonacciego, ponumerowane od 1 do 4, nastrojone zgodnie z akordem pitagorejskim 6 : 8 : 9 : 12[11].

Robert Kuśmirowski: Wykop+-[edytuj]

Robert Kuśmirowski, performer, wcielił się w rolę inżyniera, usytuował swoją budowę na skwerze obok ulicy Grottgera. Jego instalacja, nazwana "Wykop+-", przedstawiała syzyfową pracę, budowanie symbolu nieskończoności. Artysta, przez cały festiwal, ogrodzony, wykopywał ziemię z jednego miejsca, tworząc lej stożkowy, po czym taczką przewoził nieopodal, tworząc stożkowaty pagórek. Zainteresowanym przechodniom, na pytania, co buduje, odpowiadał w sposób dostosowany do pytającego[12].

Andree Wechsler: The Choir[edytuj]

Andree Wechsler, holenderska artystka i performerka, zaprotestowała przeciwko dyskryminacji kobiet, jej plakaty zawieszono na billboardach na Krakowskim Przedmieściu. Przedstawiają kobietę, której usta zostały skrępowane, przez szpule drutów. Instalacja miała nawiązywać, do chórów kościelnych, druty do strun głosowych[13].

Open City 2010[edytuj]

Festiwal odbył się w dniach 18 czerwca-20 lipca. Kuratorem edycji był Krzysztof Żwirblis[14]. Przewodnią ideą 2. edycji festiwalu Otwarte Miasto (Open City) były interakcje społeczne. Krzysztof Żwirblis potraktował przestrzeń miejską jako obszar napięć –narodowych, religijnych, gospodarczych czy politycznych, jednocześnie dostrzegł w niej otwartość na artystyczne komentarze, eksperymenty, zarówno te prowokujące odbiorców do zabawy, jak i do głębszej refleksji. W ramach 2. edycji festiwalu stworzono kilkanaście realizacji, przeprowadzono również kilka akcji w przestrzeni miejskiej[15].

Artyści[edytuj]

W festiwalu udział wzięło 15 artystów indywidualnych i grup: Akademia Ruchu, Karolina Breguła, Ronen Eidelman (Izrael), Roch Forowicz, Paweł Hajncel, Komuna Warszawa, Jarosław Lipszyc, Jarosław Lustych, Bohdan Ruciński, Daniel Rumiancew, Peter Russell (Szkocja), Jadwiga Sawicka, Kamila Szejnoch, Myroslav Vayda (Ukraina), Piotr Wysocki[16].

Wybrane instalacje[edytuj]

W sumie zaplanowano dwadzieścia wydarzeń[17], m.in. instalacje artystyczne, wykłady. Kilka z nich zostało opisane poniżej.

Kamila Szejnoch: Maszt[edytuj]

Ustawiony na Placu Litewskim wysoki obiekt w kształcie masztu przewrotnie nawiązywał do znajdujących się nieopodal oficjalnych masztów flagowych[18]. .

Kamila Szejnoch: Holy machine[edytuj]

Instalacja-maszyna przypominająca bankomat lub info kiosk, której automatyczne działania ironicznie komentują mechanizmy życia religijnego[19].

Jadwiga Sawicka: Cytaty za darmo[edytuj]

Pastisz współczesnych akcji promocyjnych, polegający na wręczaniu ulotek z cytatami „z klasyków”, balonów z dyrektywami: Krzycz. Płacz. Patrz, fotografowano przypadkowych przechodniów w koszulkach opatrzonych niepokojącymi napisami, zaprojektowanymi przez artystkę[20].

Roch Forowicz: Detekcja[edytuj]

Instalacja wideo, w której artysta za pomocą kamery termowizyjnej sterował projekcją na fasadzie lubelskiej archikatedry[21].

Ronen Eidelman: Coming out[edytuj]

Fotografie przedstawiające międzywojenną żydowską społeczność umieszczono na murach kamienic Starego Miasta. Artysta opatrzył je napisami dotyczącymi żydowskiej tożsamości oraz uprzedzeń rasowych[22].

Jarosław Koziara: Oko Cadyka[edytuj]

Instalacja na Placu Zamkowym w Lublinie będąca wizualizacją koncepcji Władysława Panasa. Plan miasta widziany jest jako plan ludzkiego ciała, a tytułowe oko znajduje się w miejscu domu, w którym mieszkał cadyk Jakub Icchak Horowitz, „Widzący z Lublina”[23].

Myroslav Vayda: Źródła[edytuj]

Instalacja usytuowana na skwerze obok kościoła ewangelickiego, w której artysta umieścił w darni kolorowe lightboxy, wizualizując pulsującą pod powłoką ziemi energię[24].

Karolina Breguła: Luneta[edytuj]

Umieszczony na Placu po farze w Lublinie obiekt przez który zobaczyć można było nie pobliski Zamek, ale zupełnie inne, egzotyczne miejsce[25].

Open City 2011[edytuj]

Festiwal odbył się w dniach 22 czerwca-13 lipca; wernisaż miał miejsce 22 i 24 czerwca. Kuratorką edycji była Monika Szewczyk. Kuratorka 3. edycji festiwalu Otwarte Miasto (Open City), Monika Szewczyk, zbudowała program przedsięwzięcia w oparciu o architekturę miasta, która została zreinterpretowana przez artystów – tym samym ponownie powrócono do problemu historii i tożsamości miejsca oraz idei Oskara Hansena. Odniesiono się również do kwestii społecznych, podkreślając rolę aktywności mieszkańców w kształtowaniu ostatecznego kształtu festiwalu i akcentując rolę sztuki jako płaszczyzny porozumienia[26].


Artyści[edytuj]

W festiwalu udział wzięło 16 artystów indywidualnych i grup: Izabela Tarasewicz, Mariusz Tarkawian, Cezary Bodzianowski, Andrei Dureika (Białoruś), Liliana Orbach (Argentyna), Alexandre Perigot (Francja), Maurycy Gomulicki, Martin Zet (Czechy), Alex Villar (Brazylia/USA), Julita Wójcik, Krzysztof Żwirblis, Ada Karczmarczyk, Katarzyna Kozyra, Jacek Malinowski, (Super)grupa Azorro, Konrad Smoleński[27].

Wybrane instalacje[edytuj]

W sumie zaplanowano piętnaście wydarzeń[28], m.in. instalacje artystyczne, wystawy. Kilka z nich zostało opisane poniżej.

Alexandre Perigot: Dom Elvisa[edytuj]

Monumentalna instalacja architektoniczna będącą wierną (w skali) kopią słynnego domu króla rock’n’rolla – Graceland[29].

Mariusz Tarkawian: Nie ma uliczki[edytuj]

Mural na ścianie jednej z kamienic Śródmieścia, nawiązujący do żydowskiej historii miasta[30].

Maurycy Gomulicki: Fantom[edytuj]

Instalacja z różowych świetlówek umieszczona w otworach fasady Zamku Lubelskiego; najbardziej charakterystyczny dla miasta budynek został poddany przewrotnej transformacji / antropomorfizacji[31].

Krzysztof Żwirblis: Muzeum Społeczne[edytuj]

Akcja z serii Muzeów Społecznych zrealizowana na osiedlu im. Juliusza Słowackiego. Mieszkańcy osiedla zostali zaktywizowani do stworzenia wspólnej, efemerycznej wystawy opartej na pamiątkach i wspomnieniach odnoszących się do ich życia w przestrzeni zaprojektowanej przez Oskara Hansena. W ramach działań kolektywu Krzysztofa Żwirblisa został zrealizowany film dokumentalny, którego projekcja odbyła się w przestrzeni osiedla, na otwarciu festiwalu[32].

Open City 2012[edytuj]

Festiwal zilustrowany został pomiędzy „Open – Occupy”; odbył się w dniach 21 czerwca-22 lipca. Kuratorem edycji był Wojciech Krukowski. Podtytuł 4. edycji festiwalu Otwarte Miasto (Open City) brzmiał: „schody-okna-drzwi” i w myśl słów kuratora, Wojciecha Krukowskiego, miał sygnalizować otwartość przestrzeni miejskiej na różnorodność artystycznych interpretacji. Relacja pomiędzy tkanką miejską, przestrzenią a indywidualnością artystyczną i eksperymentalnym potencjałem sztuki wyznaczyła przewodnią ideę przedsięwzięcia[33].

Artyści[edytuj]

W festiwalu udział wzięło 15 artystów i grup: Paweł Althamer, Janusz Bałdyga, Kuba Bąkowski, Krzysztof M. Bednarski, Andrzej Dłużniewski, Mirosław Filonik, Artur Klinau (Białoruś), Jarosław Kozakiewicz, Maciej Kurak, Robert Kuśmirowski, NAWER, Ewa Zarzycka, Jerzy Zyśko, grupa Akademia Ruchu, grupa Komuna Warszawa[34]. Poniżej opis kilka wybranych przedsięwzięć zrealizowanych podczas Festiwalu w 2012 roku.

Artur Klinau: Słoma[edytuj]

Odtworzona w słomie forma łuku triumfalnego umieszczona na deptaku w Lublinie (ul. Krakowskie Przedmieście)[35].

Krzysztof M. Bednarski: Brahmaputra[edytuj]

Instalacja mająca postać drzwi obrotowych umieszczona na deptaku, naprzeciwko Bramy Krakowskiej w Lublinie[36].

Jerzy Zyśko: Drogowskaz[edytuj]

Obiekt w formie drogowskazu, odwracający porządek wskazywania najważniejszych - metropolitalnych - kierunków[37].

Maciej Kurak: Meisterstück[edytuj]

Obiekt w formie finezyjnie zawiązanej rury wodociągowej umieszczony u stóp Wzgórza Zamkowego w Lublinie[38].

Mirosław Filonik: bez tytułu[edytuj]

Instalacja skonstruowana ze świetlówek, umieszczonych w otworach okiennych zrujnowanej staromiejskiej kamienicy[39].

Open City 2013[edytuj]

Festiwal odbędzie się pod hasłem „UNI-JA/UNI-ON”. Otwarcie festiwalu zaplanowano na 21-22 czerwca. Kuratorką edycji jest Anda Rottenberg. Temat 5. edycji festiwalu, wyrażony hasłem UNI-JA/UNI-ON, nawiązuje do idei leżących u podstaw zapoczątkowanego w 2009 roku przedsięwzięcia. Metaforyczne otwarcie miasta na artystyczną oraz społeczną aktywność – zainspirowane teorią „formy otwartej” Oskara Hansena – jest interpretowane w kontekście kulturowej i politycznej aktualności. Źródłem inspiracji dla realizacji artystycznych staje się sytuacja historyczna oraz geopolityczna Lublina jako miasta o tożsamości charakterystycznej dla Europy Środkowo-Wschodniej – leżącego na styku kultur i religii, a obecnie również na obrzeżach Unii Europejskiej. Punkt odniesienia stanowi także dziedzictwo Unii Lubelskiej, zapoczątkowujące Rzeczpospolitą Obojga Narodów, będące istotnym elementem tożsamości miasta[40].

Artyści[edytuj]

W festiwalu udział weźmie kilkunastu artystów: Collin Ardley (Szkocja/Niemcy), Paweł Althamer, Mirosław Bałka, Pavel Büchler (Czechy/Wlk. Brytania), Esra Ersen (Turcja), Pedro Cabrita Reis (Portugalia), Zlatko Kopljar (Chorwacja), Assaf Gruber (Izrael), Jan Gryka, , Yakov Kazhdan (Rosja), Flo Kesearu (Estonia), Olaf Metzel (Niemcy), Anna Molska, Marina Naprushkina (Białoruś), Egle Rakauskaite (Litwa), Nikolai Ridnyi – Soska Group (Ukraina), Slavs & Tatars (Francja/USA), Leon Tarasewicz[41].


Linki zewnętrzne[edytuj]

Przypisy

  1. a b Rozdroża, informacje o instytucji miejskiej
  2. Oskar Hansen, Forma Otwarta, “Przegląd Kulturalny” 1959, nr 5, s. 5.
  3. Waldemar Tatarczuk, Wstęp, [w:] Open City. Festiwal sztuki w Przestrzeni Publicznej 22 czerwca - 20 lipca 2009 [katalog], Ośrodek Międzykulturowych Inicjatyw Twórczych “Rozdroża”, Lublin 2009, s. 7.
  4. Tadeusz Radzik, Adam Witusik, Lublin w dziejach i kulturze Polski, Lublin 2000; Żydzi w Lublinie. Materiały do dziejów społeczności żydowskiej Lublina, t. 1, red. Tadeusz Radzik, Lublin 1995.
  5. Tadeusz Radzik, Lubelska dzielnica zamknięta. Żydzi w Lublinie (1939-1942), Lublin 1999; tenże, Zagłada lubelskiego getta, Lublin 2007; Tadeusz Żenczykowski, Polska lubelska 1944, Warszawa 1990.
  6. Zob. m.in. Białoruś - w stronę Zjednoczonej Europy, red. Mariusz Maszkiewicz, Wrocław 2009; Obserwatorium Integracji Społecznej w Szczecinie, Ubóstwo. Analiza przestrzenna problemu, Szczecin 2010.
  7. Sylwetka Waldemara Tatarczuka
  8. Lista uczestników
  9. Program Open City
  10. Sylwetka Teresa Murak
  11. Sylwetka Paul Panhuysen
  12. Sylwetka Robert Kuśmirowski
  13. Sylwetka Andre Weschler
  14. Festiwal Open City 2010
  15. Festiwal Open City 2010
  16. Lista uczestników
  17. Program Open City 2010
  18. Maszt Kamila Szejnoch
  19. Holy machine Kamila Szejnoch
  20. Cytaty za darmo Jadwiga Sawicka
  21. Detekcja Roch Forowicz
  22. Coming out Ronen Eidelman
  23. Oko Cadyka Jarosław Koziara
  24. Źródła Myroslav Vayda
  25. Luneta Karolina Breguła
  26. Festiwal Open City 2011
  27. Lista uczestników
  28. Program Open City 2011
  29. Sylwetka Alexandre Perigot
  30. Sylwetka Mariusz Tarkawian
  31. Sylwetka Maurycy Gomulicki
  32. Sylwetka Krzysztof Żwirblis
  33. Festiwal Open City 2012
  34. Lista uczestników
  35. Sylwetka Artur Klinau
  36. Sylwetka Krzysztof M. Bednarskiu
  37. Sylwetka Jerzy Zyśko
  38. Sylwetka Maciej Kurak
  39. Sylwetka Mirosław Filonik
  40. Idea Festiwalu Open City 2013
  41. Artyści Festiwalu 2013