Opera na Zamku w Szczecinie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Opera na Zamku – scena muzyczna w Szczecinie, funkcjonuje od 1956 roku.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Opera na Zamku w Szczecinie – foyer

Powstała pod nazwą Operetka Szczecińska Towarzystwa Przyjaciół Teatru Muzycznego, a jej pierwszy zarząd tworzyli:

  • Jacek Nieżychowski – dyrektor,
  • M. Lewandowski i Edmund Borowski – dyrygenci,
  • Zygmunt Rychter – chórmistrz,
  • M. Nikandrow – choreograf
"Traviata" G. Verdiego w Operze na Zamku w Szczecinie.

Pierwszą premierą przygotowaną przez szczeciński zespół, która miała miejsce 25 stycznia 1957 roku, była „Kraina uśmiechu” Ferenca Lehára, a gościnnie wystąpili w niej soliści Operetki Gliwickiej. W początkowych latach siedzibą Operetki była sala gimnastyczna Komendy Wojewódzkiej MO przy ul. Potulickiej[1]. W 1958 roku Operetka została upaństwowiona, a jej nazwę zmieniono na Teatr Muzyczny. Od 1978 roku siedzibą Opery jest Zamek Książąt Pomorskich. W repertuarze posiada ponad 230 spektakli operowych, baletowych, operetek i musicali.

Widownia w sali głównej
Sala Kameralna im. Jacka Nieżychowskiego

Opera na Zamku jest jedyną w Polsce sceną, która w swoim repertuarze posiada nagrania wszystkich oper Stanisława Moniuszki. W artystyczny pejzaż Szczecina wpisały się corocznie organizowane przez Operę na Zamku koncerty „Tym, którzy nie powrócili z morza”, które odbywają się na Cmentarzu Centralnym czy koncert "Sierpniowe Przełomy". Wielki Turniej Tenorów jest corocznie jednym z największych wydarzeń kulturalnych w Szczecinie. Opera na Zamku organizuje też w nadmorskich kurortach Letnie Festiwale Operowe.

XXI Wielki Turniej Tenorów Opery na Zamku w Szczecinie, Teatr Letni

Spektakle Opery na Zamku otrzymały takie nagród jak: „Bursztynowe Pierścienie” dla najlepszych spektakli sezonu, zdobywają także entuzjastyczne opinie recenzentów, także zagranicznych, między innymi: „Ruchu Muzycznego”, „Gazety Wyborczej”, „Polityki”, „Rzeczpospolitej”, Mitteloge.de, „Opernwelt”, „Dance Europe”, „Forum Opera”. W 2013 r. płyta z nagraniem opery Stanisława Moniuszki „Verbum nobile” w wykonaniu muzyków Opery na Zamku otrzymała nagrodę International Classical Music Awards, przyznawaną w branży fonografii klasycznej. Ceremonia wręczenia nagród odbyła się 18 marca w Mediolanie[2].

Spektakle Opery na Zamku uczestniczą w festiwalach krajowych i zagranicznych. „Dokręcanie śruby” Benjamina Brittena zostało pokazane na XXIV Bydgoskim Festiwalu Operowym, który ściąga do Bydgoszczy sympatyków sztuki operowej z całej Polski, oraz na III Międzynarodowym Festiwalu Oper Kameralnych w Operze Kameralnej w Sankt Petersburgu w 2018 r. – jednym z najważniejszych wydarzeń operowych w życiu kulturalnym tego miasta. W 2019 r. spektakl ten można było zobaczyć podczas pierwszego Biennale THEATER HANSE 2019 w Theater Vorpommern w Stralsundzie. Na festiwalu pokazano najbardziej znaczące pod względem artystycznym spektakle teatrów z regionu Morza Bałtyckiego (z Sankt Petesburga, Wilna, Berlina, Tartu, Oslo). Od 2018 roku Opera na Zamku bierze także udział w Polsko-Niemieckich Dniach Teatru.

Zespół artystyczny Opery na Zamku składa się z ponad 100 osób, w tym solistów – śpiewaków, orkiestry, chóru i zespołu baletu. Instytucja zrealizowała blisko 230 premier musicali, oper, baletów, operetek i spektakli baletowych w różnych wersjach językowych. Bogaty repertuar obejmuje także zamówienia nowych kompozycji, takich jak „Alicja w Krainie Czarów”[3] Przemysława Zycha w choreografii Jacka Tyskiego, czy „Historia najmniej prawdopodobna” Jerzego Kornowicza[4], której premiera odbyła się 19 grudnia 2015 r.

W latach 2010-2015 przeprowadzono gruntowną przebudowę, która unowocześniła teatr i zapewniła mu optymalną funkcjonalność[5][6]. W 2012 roku powstał tymczasowy budynek na czas remontu, aby nie przerywać sezonu przedstawień[7]. Hala Opery na Zamku została ustawiona przy ul. Energetyków. Pierwszą premierą w budynku tymczasowym była „TraviataGiuseppe Verdiego.

W 2014 r. chór Opery na Zamku został nominowany do nagrody jednego z magazynów operowych Europy – „Opernwelt” – w kategorii „Chór roku”[8].

20 listopada 2015 roku Opera na Zamku wróciła do siedziby na Zamku Książąt Pomorskich. Po przebudowie Opera na Zamku ma salę główną na ponad 500 widzów, z ruchomą sceną obrotową i wyłożoną specjalnymi ekranami akustycznymi, dzięki którym dźwięk jest równie słyszalny w pierwszych i ostatnich rzędach, salę kameralną na ponad 100 widzów, a także Galerię O. i salę VIP. Odnowiono także zaplecze teatru, salę prób zespołów artystycznych i część administracyjną. Pierwszym spektaklem zagranym w odremontowanej siedzibie był „Bal maskowy” G. Verdiego w reżyserii Waldemara Zawodzińskiego. W roli Ulryki na scenie pojawiła się jedna z największych gwiazd polskiej opery – Małgorzata Walewska. Sezon artystyczny 2015/2016 obfitował w premiery i wydarzenia specjalne – teatr rekordowo zaprezentował 7 premier, w tym polskie prawykonanie opery Benjamina Brittena „Dokręcanie śruby”[9].

Sezon artystyczny 2015/2016 w Operze na Zamku został oceniony przez Dziennik Teatralny jako „największy sukces” w szczecińskich teatrach[10].

Galeria O.

W sezonie artystycznym 2016/2017 Opera na Zamku obchodziła 60-lecie swojej sceny artystycznej pod hasłem „Teraz Opera!”[11].

W 2017 roku Opera na Zamku otrzymała nagrodę w konkursie XI Teatralne Nagrody Muzyczne im. Jana Kiepury. Po raz pierwszy w 60-letniej historii teatru zdobyła statuetkę w kategorii "najlepszy spektakl" za 2016 rok. Otrzymała ja pierwsza polska inscenizacja „Dokręcania śruby” Benjamina Brittena pod kierownictwem muzycznym Jerzego Wołosiuka, w reżyserii Natalii Babińskiej[12].

Oprócz tego artyści związani z Operą na Zamku zostali laureatami w następujących kategoriach: najlepszy reżyser – Natalia Babińska („Dokręcanie śruby”), najlepsza scenografia – Martyna Kander, najlepszy tancerz współczesny – Paweł Wdówka („Polowanie na czarownice”, najlepsza tancerka współczesna – Karolina Cichy-Szromnik („Polowanie na czarownice”)[13].

W sierpniu 2017 roku Opera na Zamku wystawiła premierę międzynarodowego plenerowego superwidowiska Opery na Zamku w Szczecinie w reżyserii światowej sławy Michała Znanieckiego, opartego na operze Ruggera Leoncavalla. Wzięli w nim udział artyści operowi oraz międzynarodowy chór amatorów. Spektakl można było obejrzeć w scenerii Teatru Letniego im. Heleny Majdaniec oraz w otaczającym go Parku Kasprowicza[14].

W 2017 roku Opera na Zamku w Szczecinie została wyróżniona dwoma Bursztynowymi Pierścieniami podczas XXXVI edycji tego plebiscytu organizowanego przez Kurier Szczeciński. Publiczność uznała, że najlepszym spektaklem minionego sezonu artystycznego jest musical Opery „Crazy for You” Georges’a i Iry Gershwinów, w reżyserii Jerzego Jana Połońskiego, pod kierownictwem Jerzego Wołosiuka, a najlepszą aktorką/aktorem – Joanna Tylkowska-Drożdż za rolę Neddy – Kolombiny w przedstawieniu „Pajace” Ruggera Leoncavalla w reżyserii Michała Znanieckiego[15].

We wrześniu 2018 roku Opera na Zamku wystawiła światową prapremierę opery "Guru". To dzieło Laurenta Petitgirarda do libretta Xaviera Maurela, które wyreżyserował Damian Cruden, dyrektor artystyczny York Theatre Royal. Za pulpitem dyrygenckim stanął podczas tego niezwykłego wydarzenia sam kompozytor. Wśród obsady solistów znalazły się znakomitości światowych scen operowych, m.in. holenderski bas Huub Claessens, francuski tenor Paul Gaugler oraz aktorka Sonia Petrovna[16].

W 2018 roku Opera na Zamku otrzymała dwie nagrody XII Teatralnych Nagród Muzycznych im. Jana Kiepury. Statuetki trafiły do Agaty Uchman – za kostiumy do spektaklu „Crazy for You” i Macieja Glazy, który został uznany za najlepszego tancerza w kategorii „pozostałe formy taneczne”. Także w 2018 roku do Opery na Zamku trafił Bursztynowy Pierścień od jury za najlepszy spektakl sezony 2017/2018 dla „Dzieci z dworca ZOO” w inscenizacji i choreografii Roberta Glumbka[17].

W 2018 roku Opera na Zamku otrzymała blisko 3 mln euro na polsko-niemiecką sieć teatralną. Głównym celem sieci viaTEATRI jest podniesienie poziomu artystycznego i polepszenie wyposażenia technicznego trzech teatrów uczestniczących w sieci, by pozyskać więcej widzów. Oferta sieci obejmuje wspólne produkcje teatralne i występy gościnne oraz inscenizacje teatralne na tematy transgraniczne. Współpraca w ramach sieci viaTEATRI jest wspierana finansowo przez Unię Europejską, program Interreg V A Meklemburgia–Pomorze Przednie / Brandenburgia / Polska w ramach celu „Europejska Współpraca Terytorialna” Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR)[18].

W 2018 roku 200 artystów z Polski, Niemiec i Litwy wystąpiło na scenie Opery na Zamku podczas polskiej prapremiery „Requiem wojennego” Benjamina Brittena. To wielkie wydarzenie zostało poświęcone pamięci ofiar I wojny światowej w stulecie jej zakończenia. Dzieło powstało dzięki połączeniu sił trzech orkiestr – z Opery na Zamku w Szczecinie, z Greifswaldu oraz Kłajpedy. Ponadto na scenie zabrzmiało 5 chórów. Przed szczecińską premierą utwór został zagrany w berlińskiej katedrze Berliner Dom, w Greifswaldzie, po koncercie w Operze – w Kłajpedzie na Litwie[19].

W 2018 r. w Operze na Zamku odbył się międzynarodowy festiwal tańca współczesnego „Tanztendenzen”, do którego Opera na Zamku dołączyła po 25 latach jego istnienia. W kilku przestrzeniach teatru swoje wizje świata pełne kontrastów przedstawili najlepsi z najlepszych: tancerze i choreografowie ze Szwecji, Niemiec, Holandii, Izraela czy Szwajcarii[20].

W 2019 roku dyrektor Opery na Zamku Jacek Jekiel został I wiceprezesem Stowarzyszenia Dyrektorów Teatrów[21].

W 2019 roku nagrody konkursu XIII Teatralne Nagrody Muzyczne im. Jana Kiepury otrzymali: Robert Glumbek – najlepsza choreografia, „Dzieci z dworca ZOO”, Karolina Cichy-Szromnik – najlepsza tancerka (pozostałe formy taneczne) – Christiane F. w „Dzieciach z dworca ZOO” R. Glumbka, Bożena Bujnicka – najlepszy debiut śpiewaczki – Iris w „Guru” L. Petitgirarda, Rafał Pawnuk – najlepszy debiut śpiewaka, Guglielmo w „Così fan tutte” W.A. Mozarta[22].

W 2019 r. dyrektor Opery na Zamku, Jacek Jekiel, został koordynatorem obchodów Roku Moniuszkowskiego w Zachodniopomorskiem. Powołany został przez dyrektora Teatru Wielkiego – Opery Narodowej, Waldemara Dąbrowskiego. Na terenie regionu odbyło się blisko 100 spektakularnych wydarzeń muzycznych, a w samej siedzibie Opery m.in. premiera „Wieczoru baletów polskich”, którego częścią był także zapomniany przez inne teatry spektakl baletowy „Na kwaterunku” Stanisława Moniuszki w imponującej inscenizacji i choreografii Roberta Bondary. Jesienią do Opery na Zamku na nietuzinkowy Festiwal Moniuszko Inspiration! (czyli Moniuszko na jazzowo, folkowo, sakralnie etc., Międzynarodowa Gala Operowa – oraz, jako zwieńczenie tego niezwykłego projektu, koncert nadzwyczajny Aleksandry Kurzak z Markiem Ruszczyńskim) przybyło do siedziby teatru około 3 tys. widzów[23].

W 2019 roku na scenie Opery na Zamku pojawiła się kolejna polska prapremiera – "Proces" Philipa Glassa. Kierownictwo muzyczne objął Jerzy Wołosiuk, spektakl wyreżyserowała Pia Partum[24].

W czerwcu 2020 roku Opera na Zamku w Szczecinie otrzymała 6 nominacji z 10 zgłoszeń w prestiżowym ogólnopolskim konkursie XIV Nagrody Muzyczne im. Jana Kiepury, w tym najważniejszą – za najlepszy spektakl – polską prapremierę „Procesu” Philipa Glassa w reżyserii Pii Partum, pod kierownictwem muzycznym dyrektora artystycznego Opery na Zamku, Jerzego Wołosiuka. Ponadto nominacje otrzymali: Pia Partum – kategoria: najlepszy reżyser („Proces” Ph. Glassa), Christian Oldenburg – kategoria: najlepszy śpiewak operowy („Proces” Ph. Glassa), Robert Bondara – kategoria: najlepsza choreografia („Wieczór baletów polskich”, cz. II, „Na kwaterunku” S. Moniuszki), Martyna Kander i Julia Skrzynecka – kategoria: najlepsza scenografia („Wieczór baletów polskich” – „Pieśń o ziemi” w choreografii Paola Mangioli, cz. I do muzyki Romana Palestra i cz. II „Na kwaterunku” w choreografii Roberta Bondary do muzyki Stanisława Moniuszki) i Agata Pełechaty – kategoria: najlepszy plakat („Wieczór baletów polskich” – „Pieśń o ziemi” w choreografii Paola Mangioli (cz. I) do muzyki Romana Palestra i cz. II „Na kwaterunku” w choreografii Roberta Bondary do muzyki Stanisława Moniuszki)[25]. We wrześniu 2020 roku Kapituła XIV Teatralnych Nagród Muzycznych im. Jana Kiepury przyznała Martynie Kander i Julii Skrzyneckiej nagrodę za najlepszą scenografię ("Wieczór baletów polskich")[26].

W czerwcu 2020 roku dyrektor Opery na Zamku Jacek Jekiel został ponownie wybrany na stanowisko wiceprezesa Stowarzyszenia Dyrektorów Teatrów[27].

W 2021 na trzech zgłoszonych artystów przez Operę na Zamku w Szczecinie do jubileuszowego, najbardziej prestiżowego w kraju konkursu w dziedzinie muzyki klasycznej za 2020 rok XV Teatralne Nagrody Muzyczne im. Jana Kiepury, organizowane przez Mazowiecki Teatr Muzyczny– trzech zostało nominowanych. Doceniono artystów współtworzących premierę operę "Romeo i Julia" Ch. Gounoda w reżyserii Michała Znanieckiego. To Victoria Vatutina, tytułowa Julia w kategorii „najlepsza śpiewaczka operowa”, Pavlo Tolstoy, tytułowy Romeo w kategorii „najlepszy śpiewak operowy” i Franck Chastrusse Colombier w kategorii „najlepszy dyrygent”, kierownik muzyczny i dyrygenta „Romea i Julii”[28].

Instytucją kierowali kolejno:

Opera na Zamku w Szczecinie, skrzydło południowe Zamku Książąt Pomorskich

Zarząd opery tworzą [stan na rok 2021][33]:

  • Jacek Jekiel – dyrektor
  • Jerzy Wołosiuk – z-ca dyrektora ds. artystycznych

Kierownicy artystyczni Opery na Zamku[34]:

  • Jerzy Wołosiuk – z-ca dyrektora ds. artystycznych, dyrygent orkiestry
  • Małgorzata Bornowska – kierownik chóru
  • Lucyna Zwolińska – kierownik baletu

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Operetka przy Potulickiej w Piwnicy przy Krypcie (warunki i atmosfera pracy zespołu przed przeprowadzką) (pol.). W: Audycja radiowa „Szczecin we wtorek” [on-line]. sedina.pl, 2012-11-20. [dostęp 2012-12-01].
  2. r, Szczecin-Mediolan. Nagroda dla Opery na Zamku | e-teatr.pl, Teatr w Polsce - polski wortal teatralny [dostęp 2021-12-13] (pol.).
  3. Opera na Zamku. Alicja w Krainie Czarów [dostęp 2016-09-27].
  4. Opera na Zamku. Historia najmniej prawdopodobna [dostęp 2016-09-27].
  5. NOWE OTWARCIE – Opera na Zamku w Szczecin, www.opera.szczecin.pl [dostęp 2016-01-30].
  6. Nowe otwarcie Opery na Zamku. Zobaczcie, jak wypiękniała [ZDJĘCIA], szczecin.wyborcza.pl [dostęp 2018-03-25] [zarchiwizowane z adresu 2016-01-26] (pol.).
  7. Plany Opery na Zamku
  8. Radio Szczecin, Chór Opery na Zamku z prestiżową nominacją, Chór Opery na Zamku z prestiżową nominacją, 12 października 2014 [dostęp 2021-12-13] (pol.).
  9. Opera na Zamku. The Turn of the Screw (Dokręcanie śruby) [dostęp 2016-09-27].
  10. Agnieszka Moroz, O szczecińskim sezonie artystycznym 2015/2016 słów kilka, www.dziennikteatralny.pl [dostęp 2016-09-24].
  11. Bizet, Wagner, Gershwin, Bowie... Plany Opery na Zamku na nowy sezon, „szczecin.wyborcza.pl” [dostęp 2016-09-24].
  12. Teraz Teatr, Teatralne Nagrody Muzyczne przyznane!, 26 czerwca 2017.
  13. Ewa Podgajna, Gazeta Wyborcza, Prestiżowa nagroda dla Opery na Zamku i jej artystów. Wielki sukces wiktoriańskiego horroru, 25 czerwca 2017.
  14. Wyborcza.pl, szczecin.wyborcza.pl [dostęp 2021-12-13].
  15. 24kurier.pl, Bursztynowe Pierścienie. Wygrały – Opera i Współczesny!, 4 grudnia 2017.
  16. Magdalena Jagiełło-Kmieciak, Światowa prapremiera opery "Guru" w Operze na Zamku w Szczecinie, Encyklopedia teatru polskiego [dostęp 2021-12-16] (pol.).
  17. XII Teatralne Nagrody Muzyczne, tnm.mteatr.pl, 17 września 2018.
  18. Blog, viateatri.de [dostęp 2021-12-13].
  19. Szczecin: „Requiem wojenne” Brittena w Operze na Zamku, dzieje.pl [dostęp 2022-01-05] (pol.).
  20. Tanztendenzen | Opera, www.opera.szczecin.pl [dostęp 2021-12-13].
  21. 2019 | SDT.pl [dostęp 2021-12-13] (pol.).
  22. LAUREACI TEATRALNYCH NAGRÓD MUZYCZNYCH IM. JANA KIEPURY 2019, 30 września 2019.
  23. Opera na Zamku w Szczecinie zaprasza na festiwal Moniuszko Inspiration!, moniuszko200.pl [dostęp 2021-12-13] (ang.).
  24. Sonia Mrzygłocka, Współczesny Józef K. Polska prapremiera nietypowego "Procesu" w Operze na Zamku, „Gazeta Wyborcza”, 9 stycznia 2019.
  25. Mazowiecki Teatr Muzyczny im. Jana Kiepury, Mazowiecki Teatr Muzyczny im. Jana Kiepury: www.mteatr.pl/pl/nominacje-do-xiv-teatralnych-nagrod-muzycznych-im-jana-kiepury-fotorelacja, 30 czerwca 2020.
  26. Wiesław Kowalski, Teatr dla Wszystkich, 28 września 2020.
  27. Stowarzyszenie Dyrektorów Teatrów - SDT.pl [dostęp 2021-06-22] (pol.).
  28. Ogłoszono nominacje do 15. Teatralnych Nagród Muzycznych im. Jana Kiepury, PAP.
  29. Kunc oczyszczony z zarzutów. W: Serwis internetowy Kuriera Szczecińskiego [on-line]. www.24kurier.pl, 2013-10-24. [dostęp 2015-05-11].
  30. Angelika Rabizo (pol.). W: Strona internetowa Opery na Zamku [on-line]. opera.szczecin.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-02-25)].
  31. Głos Szczeciński: Dyrektor Opery na Zamku rezygnuje ze stanowiska, 13.10.2013r.
  32. Jacek Jekiel dyrektor Opery na Zamku. www.opera.szczecin.pl. [dostęp 2015-05-11].
  33. Władze. W: Biuletyn Informacji Publicznej - Opera na Zamku w Szczecinie [on-line]. bip.opera.szczecin.pl. [dostęp 2021-09-17].
  34. Kierownicy artystyczni. W: Nasz zespół [on-line]. Opera na Zamku w Szczecinie. [dostęp 2021-09-20].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]