Operacja Kiebitz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Operacja "Kiebitz" – nieudana akcja ucieczki z kanadyjskiego obozu jenieckiego i przetransportowania do Niemiec 4 schwytanych niemieckich dowódców okrętów podwodnych podczas II wojny światowej.

Geneza[edytuj | edytuj kod]

W wyniku prowadzonych działań wojennych w obozach jenieckich na terytorium Kanady znalazła się pewna liczba niemieckich dowódców i wyższych oficerów z zatopionych lub przejętych okrętów. W obozie nr 30 w miejscowości Bowmanville nad jeziorem Ontario byli osadzeni 4 dowódcy U-Bootów: Korvettenkapitän Otto Kretschmer, Horst Elfe, Kapitänleutnant Hans Ey i Hans Joachim Knebel-Döberitz.

Przygotowania do ucieczki[edytuj | edytuj kod]

Jesienią 1942 r. Otto Kretschmer opracował plan ucieczki tunelem z obozu, w wyniku której mieli oni być przewiezieni okrętem podwodnym z zatoki Baie des Chaleurs przez Atlantyk do Niemiec. Udało mu się wysłać zakodowany list do głównodowodzącego Kriegsmarine admirała Karla Dönitza, w którym opisał swój plan i zaproponował przysłanie do wybrzeża kanadyjskiego okrętu podwodnego. Admirał K. Dönitz zgodził się na rozpoczęcie przygotowań do operacji, której nadano kryptonim "Kiebitz". Tymczasem na terenie obozu niemieccy oficerowie wraz z innymi jeńcami kopali 3 tunele w celu zmylenia strażników. Po 4 miesiącach, kiedy nie zostało to wykryte, skupili się na ostatnim tunelu. Część jeńców przygotowała dla przyszłych uciekinierów fałszywe dokumenty identyfikacyjne, cywilne ubrania i inne potrzebne rzeczy. W międzyczasie do Niemiec do dowództwa Kriegsmarine były wysyłane zakodowane wiadomości opisujące stan przygotowań. W sierpniu 1943 r., kiedy prace dobiegały końca, wysłano datę planowanej ucieczki. Z drugiej strony admirał K. Dönitz wydał rozkaz dowódcy okrętu podwodnego U-536 Kapitänleutnantowi Rolfowi Schauenburgowi, aby przepłynął do wybrzeża kanadyjskiego i w okresie 2 tygodni przez 2 godziny każdej nocy przebywał przy ustalonym miejscu spotkania z uciekinierami, rozpoczynając 23 września. W tej sytuacji O. Kretschmer i jego 3 kompani mieli 14 dni na dotarcie do Baie des Chaleurs.

Odkrycie przygotowań[edytuj | edytuj kod]

Na tydzień przed planowanym terminem ucieczki wydarzyły się dwa wypadki, w wyniku których strażnicy odkryli przygotowania. Najpierw w nocy, gdy wszyscy jeńcy spali, wysypała się w jednym z baraków ziemia z kopanego tunelu. Zaalarmowane straże przeszukały obóz, ale tym razem nie zdołały jeszcze odkryć tunelu. W tej sytuacji O. Kretschmer przesunął ucieczkę na następną noc. W ciągu dnia, kiedy trwały ostatnie przyśpieszone prace w tunelu, zawalił się w jednym miejscu sufit tunelu, w wyniku czego został on odkryty. W wyniku szybkiego śledztwa Kanadyjczycy dowiedzieli się, kto przygotował ucieczkę, po czym natychmiast aresztowali O. Kretschmera i pozostałych 3 oficerów niemieckich.

Kontrplan Kanadyjczyków[edytuj | edytuj kod]

Jeszcze w czasie przygotowań do ucieczki kanadyjski wywiad wojskowy, który poznał szczegóły niemieckiego planu (przejmował i odczytywał zakodowane listy wysyłane do Niemiec, po czym przesyłał je dalej) opracował kontrplan, nazwany Operation "Pointe Maisonnette". Przewidywał on schwytanie zbiegów, a następnie przejęcie lub zatopienie niemieckiego okrętu podwodnego, mającego wziąć ich na pokład. W związku z tym władze obozu pozwalały Niemcom kopać tunel, wiedząc o postępach prac dzięki zainstalowanym wzdłuż niego mikrofonach.

Ucieczka Wolfganga Heydy[edytuj | edytuj kod]

Równocześnie z przygotowaniami do ucieczki O. Kretschmera i jego kompanów swoją ucieczkę przygotowywał inny oficer niemiecki Kapitänleutnant Wolfgang Heyda. Ponieważ O. Kretschmer pełnił funkcję starszego oficera obozu, W. Heyda ujawnił mu ten plan i uzyskał jego akceptację. Jednocześnie dostał informację o przybyciu okrętu podwodnego do wybrzeży kanadyjskich w zatoce Baie des Chaleurs. Wkrótce po aresztowaniu O. Kretschmera W. Heyda zdołał uciec z obozu i skierował się w kierunku miejscowości Bathurst w Nowym Brunszwiku. Następnie ruszył do Pointe Maisonnette, gdzie miał oczekiwać U-Boot. Po drodze został 2 razy zatrzymany przez patrol kanadyjskiej żandarmerii. Za pierwszym razem uratowały go fałszywe dokumenty i doskonała znajomość angielskiego, za drugim został rozpoznany, ale nie aresztowany, tylko potajemnie śledzony. Kanadyjczycy liczyli na to, że W. Heyda doprowadzi ich do okrętu podwodnego. Dlatego natychmiast po dotarciu na plażę został aresztowany i zabrany do Pointe Maisonnette na śledztwo.

Misja U-536[edytuj | edytuj kod]

U-536 29 sierpnia 1943 r. wyruszył ze swojej bazy we francuskim Lorient. Na północ od Azorów został nieskutecznie zaatakowany przez brytyjski samolot. 16 września dotarł bezpiecznie do Zatoki Św. Wawrzyńca. U wejścia do Zatoki natrafił jednak na grupę okrętów kanadyjskich. Okazało się bowiem, że – podobnie jak wywiad wojskowy – dowództwo kanadyjskiej marynarki wojennej także poznało plan ucieczki niemieckich jeńców. Informację o nim otrzymało od Brytyjczyków, którzy przechwytywali niemieckie wiadomości nadawane za pomocą Enigmy. Na wybrzeżu niedaleko Pointe Maisonnette została zainstalowana stacja radarowa, mająca wyśledzić U-Boota. W czasie gdy ten oczekiwał na zbiegów operatorzy stacji uzyskali kontakt i natychmiast poinformowali okręty znajdujące się w Zatoce Św. Wawrzyńca. Niemcy jednak zorientowali się, że płyną na nich te okręty, zdołali wypłynąć na środek Baie des Chaleurs i zanurzyć się. Przetrwali szereg ataków bombami głębinowymi, chociaż część załogi straciła przytomność lub zatruła się skażonym powietrzem. Po kilku godzinach U-536 przedostał się na pełne morze i skierował w kierunku wybrzeża Portugalii, ścigany przez kanadyjskie okręty. Ostatecznie został zatopiony 20 listopada przez HMCS "Snowberry", HMCS "Calgary" i brytyjski HMS "Nene".

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Opis operacji "Kiebitz" wraz z relacjami uczestników (jęz. angielski)