Operacja Pika

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Operation Pike
Operacja Pika
Rafineria w Baku
Rafineria w Baku
Konflikt II wojna światowa
Strony konfliktu
 Wielka Brytania
 Francja
 ZSRR
Dowództwo operacji  Wielka Brytania
Miejsce operacji Kaukaz

Operacja Pika – niezrealizowany plan zbombardowania przez siły brytyjsko-francuskie radzieckich instalacji naftowych na Kaukazie podczas II wojny światowej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Po wybuchu II wojny światowej i wkroczeniu 17 września 1939 Rosjan do Polski (agresja ZSRR na Polskę) Winston Churchill - ówcześnie Pierwszy Lord Admiralicji, znany antybolszewik - uznał ZSRR za wspólnika III Rzeszy w podbojach wojennych. Stanowisko Wielkiej Brytanii umocniło wkrótce uderzenie 30 listopada 1939 ZSRR na Finlandię i wywołanie wojny zimowej. ZSRR i Niemcy potrzebowali ogromnych ilości paliw mineralnych, a Rosjanie eksportowali ropę naftową do Niemiec. Większość radzieckich złóż znajdowała się na Kaukazie. Zachodni stratedzy chcieli zniszczyć przemysł naftowy w tym rejonie i jednym posunięciem sparaliżować oba kraje[1]. Na zachodzie Europy trwała dziwna wojna i Wielka Brytania oraz Francja mogły próbować przejąć inicjatywę, by uderzeniami odciążającymi zdestabilizować działania wojenne Niemiec[2]. Miały zostać zbombardowane miasta Baku, Batumi i Grozny. Plan został ukończony w kwietniu 1940. Samoloty bombowe miały startować z pobliskich krajów Iraku, Iranu[1] oraz w miarę możliwości z Turcji[3], ponieważ Turcja zdecydowanie chciała utrzymać dobre stosunki z ZSRR[4]. Francuzi również dążyli do zbrojnej konfrontacji z ZSRR[5].

Sowiecko-brytyjski pakt z 12 lipca 1941

Według szacunków z 1938 roku w Baku zostało wyprodukowanych 75% całej rosyjskiej ropy, a kolejnych 20% z pozostałych pól naftowych na Kaukazie[6]. Zniszczenie znacznie ułatwiłoby duże zagęszczenie rafinerii w całym tym rejonie[7]. W 1939 roku została zawarta radziecko-niemiecka umowa handlowa, w 1940 roku kolejna radziecko-niemiecka umowa handlowa. Głównym krajem, z którego Niemcy sprowadzali znaczne ilości ropy naftowej była Rumunia[8]. Wcześniej Niemcy sprowadzały większość swej ropy spoza Europy. Po zajęciu przez Niemców w marcu 1939 Czechosłowacji, a później i innych terytoriów europejskich, III Rzesza była w stanie wywierać silną presję na Rumunię, co owocowało zawarciem kolejnych umów handlowych i znacznym zwiększeniem niemieckiego importu ropy z Rumunii[9].

Rosjanie mieli świadomość istniejącego zagrożenia[10] i podjęli pewne środki obrony przeciwlotniczej. Operacja miała zostać przeprowadzona w okresie od 1941 do 1942 roku[11], jednak wykonanie zostało wstrzymane po ataku Niemiec na ZSRR 22 czerwca 1941 i w efekcie przystąpieniu ZSRR do wojny po stronie aliantów[12]. Już wkrótce Churchill oświadczył: „Gdyby Hitler najechał piekło, udzieliłbym rekomendacji Lucyferowi”[13]. 12 lipca 1941 ZSRR i Wielka Brytania podpisały pakt o wzajemnej współpracy[14]. Strony zobowiązały się do udzielenia wszelkiego poparcia i pomocy w wojnie z Niemcami. Bez obopólnej zgody miały nie prowadzić pertraktacji ani podpisywać zawieszenia broni lub układu pokojowego z Niemcami[15]. 31 sierpnia 1941 dotarł do ZSRR pierwszy brytyjski konwój[16] z zaopatrzeniem. Wobec szybkich niemieckich postępów na terytorium sowieckim Brytyjczycy chcieli zniszczyć instalacje w razie, gdyby nieuchronna stała się utrata Kaukazu przez Rosjan[12] (→Operacja Fall Blau). Ostatecznie operacja nie została nigdy wykonana, ponieważ ZSRR przetrwał najtrudniejszą fazę działań wojennych i odparł Niemców[17].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. a b Patrick R. Osborn Brytyjskie Plany Ataku na ZSRR 1939-1941, wyd. polskie 2007, s. 10
  2. Rolf-Dieter Müller Wspólny wróg, wyd. 2013, s. 265
  3. Patrick R. Osborn Brytyjskie Plany Ataku na ZSRR 1939-1941, wydanie polskie 2007, s. 184
  4. Patrick R. Osborn Brytyjskie Plany Ataku na ZSRR 1939-1941, wydanie polskie 2007, s. 170
  5. Patrick R. Osborn Brytyjskie Plany Ataku na ZSRR 1939-1941, wydanie polskie 2007, s. 169
  6. Patrick R. Osborn Brytyjskie Plany Ataku na ZSRR 1939-1941, wydanie polskie 2007, s. 171
  7. Patrick R. Osborn Brytyjskie Plany Ataku na ZSRR 1939-1941, wydanie polskie 2007, s. 179
  8. Patrick R. Osborn Brytyjskie Plany Ataku na ZSRR 1939-1941, wydanie polskie 2007, s. 271
  9. P. M. H. Bell Przyczyny wybuchu II wojny światowej w Europie, wyd. polskie 2010, s. 198-201
  10. Patrick R. Osborn Brytyjskie Plany Ataku na ZSRR 1939-1941, wydanie polskie 2007, s. 164
  11. Patrick R. Osborn Brytyjskie Plany Ataku na ZSRR 1939-1941, wydanie polskie 2007, s. 264
  12. a b Patrick R. Osborn Brytyjskie Plany Ataku na ZSRR 1939-1941, wydanie polskie 2007, s. 266
  13. TVP, Bogusław Wołoszański Sensacje XX wieku, odc. Tajna wojna Adolfa Hitlera, część 3.
  14. A.A. Evans i David Gibbons Ilustrowana historia II wojny światowej, wydanie polskie 2009, s. 69
  15. Biblioteka II wojny światowej, t. 10 II wojna światowa cz. 2 Bitwa o Anglię i wybuch wojny na Wschodzie, Bellona, wyd. 2013, s. 215
  16. Olaf Bergmann Tablice historyczne, wydanie 2008, s. 134
  17. Patrick R. Osborn Brytyjskie Plany Ataku na ZSRR 1939-1941, wydanie polskie 2007, s. 269