Operacja Pika

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Operation Pike
Operacja Pika
Rafineria w Baku
Rafineria w Baku
Konflikt II wojna światowa
Strony konfliktu
 Wielka Brytania
 Francja
 ZSRR
Dowództwo operacji Wielka Brytania Wielka Brytania
Miejsce operacji Kaukaz

Operacja Pika – niezrealizowany plan zbombardowania przez siły brytyjsko-francuskie radzieckich instalacji naftowych na Kaukazie podczas II wojny światowej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Po wybuchu II wojny światowej i wkroczeniu 17 września 1939 Rosjan do Polski (agresja ZSRR na Polskę) Winston Churchill - ówcześnie Pierwszy Lord Admiralicji - uznał ZSRR za wspólnika III Rzeszy w podbojach wojennych. Stanowisko Wielkiej Brytanii umocniło wkrótce uderzenie 30 listopada 1939 ZSRR na Finlandię i wywołanie wojny zimowej. ZSRR i Niemcy potrzebowali ogromnych ilości paliw mineralnych, a Rosjanie eksportowali ropę naftową do Niemiec. Większość radzieckich złóż znajdowała się na Kaukazie. Zachodni stratedzy chcieli zniszczyć przemysł naftowy w tym rejonie i jednym posunięciem sparaliżować oba kraje. Miały zostać zbombardowane miasta Baku, Batumi i Grozny. Plan został ukończony w kwietniu 1940. Samoloty bombowe miały startować z pobliskich krajów Iraku, Iranu[1] oraz w miarę możliwości z Turcji[2], ponieważ Turcja zdecydowanie chciała utrzymać dobre stosunki z ZSRR[3]. Francuzi również dążyli do zbrojnej konfrontacji z ZSRR[4].

Według szacunków z 1938 w Baku zostało wyprodukowanych 75% całej rosyjskiej ropy, a kolejnych 20% z pozostałych pól naftowych na Kaukazie[5]. Zniszczenie znacznie ułatwiłoby duże zagęszczenie rafinerii w całym tym rejonie[6]. W 1939 została zawarta radziecko-niemiecka umowa handlowa, w 1940 kolejna radziecko-niemiecka umowa handlowa. Głównym krajem, z którego Niemcy sprowadzali znaczne ilości ropy naftowej była Rumunia[7]. Wcześniej Niemcy sprowadzały większość swej ropy spoza Europy. Po zajęciu przez Niemców w marcu 1939 Czechosłowacji, a później i innych terytoriów europejskich, III Rzesza była w stanie wywierać silną presję na Rumunię, co owocowało zawarciem kolejnych umów handlowych i znacznym zwiększeniem niemieckiego importu ropy z Rumunii[8].

Rosjanie mieli świadomość istniejącego zagrożenia[9] i podjęli pewne środki obrony przeciwlotniczej. Operacja miała zostać przeprowadzona w okresie od 1941 do 1942[10], jednak wykonanie zostało wstrzymane po ataku Niemiec na ZSRR 22 czerwca 1941 i w efekcie przystąpieniu ZSRR do wojny po stronie aliantów[11]. 12 lipca 1941 ZSRR i Wielka Brytania podpisały pakt o wzajemnej współpracy[12]. Wobec szybkich niemieckich postępów na terytorium sowieckim Brytyjczycy chcieli zniszczyć instalacje w razie, gdyby nieuchronna stała się utrata Kaukazu przez Rosjan[11]. Ostatecznie operacja nie została nigdy wykonana, ponieważ ZSRR przetrwał najtrudniejszą fazę działań wojennych i odparł Niemców[13].

Przypisy

  1. Patrick R. Osborn Brytyjskie Plany Ataku na ZSRR 1939-1941, wydanie polskie 2007, s. 10
  2. Patrick R. Osborn Brytyjskie Plany Ataku na ZSRR 1939-1941, wydanie polskie 2007, s. 184
  3. Patrick R. Osborn Brytyjskie Plany Ataku na ZSRR 1939-1941, wydanie polskie 2007, s. 170
  4. Patrick R. Osborn Brytyjskie Plany Ataku na ZSRR 1939-1941, wydanie polskie 2007, s. 169
  5. Patrick R. Osborn Brytyjskie Plany Ataku na ZSRR 1939-1941, wydanie polskie 2007, s. 171
  6. Patrick R. Osborn Brytyjskie Plany Ataku na ZSRR 1939-1941, wydanie polskie 2007, s. 179
  7. Patrick R. Osborn Brytyjskie Plany Ataku na ZSRR 1939-1941, wydanie polskie 2007, s. 271
  8. P. M. H. Bell Przyczyny wybuchu II wojny światowej w Europie, wyd. polskie 2010, s. 198-201
  9. Patrick R. Osborn Brytyjskie Plany Ataku na ZSRR 1939-1941, wydanie polskie 2007, s. 164
  10. Patrick R. Osborn Brytyjskie Plany Ataku na ZSRR 1939-1941, wydanie polskie 2007, s. 264
  11. 11,0 11,1 Patrick R. Osborn Brytyjskie Plany Ataku na ZSRR 1939-1941, wydanie polskie 2007, s. 266
  12. A.A. Evans i David Gibbons Ilustrowana historia II wojny światowej, wydanie polskie 2009, s. 69
  13. Patrick R. Osborn Brytyjskie Plany Ataku na ZSRR 1939-1941, wydanie polskie 2007, s. 269