Operacja Pika

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Operation Pike
Operacja Pika
Rafineria w Baku
Rafineria w Baku
Konflikt II wojna światowa
Strony konfliktu
 Wielka Brytania
 Francja
 ZSRR
Dowództwo operacji  Wielka Brytania
Miejsce operacji Kaukaz

Operacja Pika – niezrealizowany plan zbombardowania przez siły brytyjsko-francuskie radzieckich instalacji naftowych na Kaukazie podczas II wojny światowej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Po wybuchu II wojny światowej i wkroczeniu 17 września 1939 Rosjan do Polski (agresja ZSRR na Polskę) Winston Churchill - ówcześnie Pierwszy Lord Admiralicji - uznał ZSRR za wspólnika III Rzeszy w podbojach wojennych. Stanowisko Wielkiej Brytanii umocniło wkrótce uderzenie 30 listopada 1939 ZSRR na Finlandię i wywołanie wojny zimowej. ZSRR i Niemcy potrzebowali ogromnych ilości paliw mineralnych, a Rosjanie eksportowali ropę naftową do Niemiec. Większość radzieckich złóż znajdowała się na Kaukazie. Zachodni stratedzy chcieli zniszczyć przemysł naftowy w tym rejonie i jednym posunięciem sparaliżować oba kraje[1]. Na zachodzie Europy trwała dziwna wojna i Wielka Brytania oraz Francja mogły próbować przejąć inicjatywę, by uderzeniami odciążającymi zdestabilizować działania wojenne Niemiec[2]. Miały zostać zbombardowane miasta Baku, Batumi i Grozny. Plan został ukończony w kwietniu 1940. Samoloty bombowe miały startować z pobliskich krajów Iraku, Iranu[1] oraz w miarę możliwości z Turcji[3], ponieważ Turcja zdecydowanie chciała utrzymać dobre stosunki z ZSRR[4]. Francuzi również dążyli do zbrojnej konfrontacji z ZSRR[5].

Sowiecko-brytyjski pakt z 12 lipca 1941

Według szacunków z 1938 roku w Baku zostało wyprodukowanych 75% całej rosyjskiej ropy, a kolejnych 20% z pozostałych pól naftowych na Kaukazie[6]. Zniszczenie znacznie ułatwiłoby duże zagęszczenie rafinerii w całym tym rejonie[7]. W 1939 roku została zawarta radziecko-niemiecka umowa handlowa, w 1940 roku kolejna radziecko-niemiecka umowa handlowa. Głównym krajem, z którego Niemcy sprowadzali znaczne ilości ropy naftowej była Rumunia[8]. Wcześniej Niemcy sprowadzały większość swej ropy spoza Europy. Po zajęciu przez Niemców w marcu 1939 Czechosłowacji, a później i innych terytoriów europejskich, III Rzesza była w stanie wywierać silną presję na Rumunię, co owocowało zawarciem kolejnych umów handlowych i znacznym zwiększeniem niemieckiego importu ropy z Rumunii[9].

Rosjanie mieli świadomość istniejącego zagrożenia[10] i podjęli pewne środki obrony przeciwlotniczej. Operacja miała zostać przeprowadzona w okresie od 1941 do 1942 roku[11], jednak wykonanie zostało wstrzymane po ataku Niemiec na ZSRR 22 czerwca 1941 i w efekcie przystąpieniu ZSRR do wojny po stronie aliantów[12]. Już wkrótce Churchill oświadczył: „Gdyby Hitler najechał piekło, udzieliłbym rekomendacji Lucyferowi”[13]. 12 lipca 1941 ZSRR i Wielka Brytania podpisały pakt o wzajemnej współpracy[14]. 31 sierpnia 1941 dotarł do ZSRR pierwszy brytyjski konwój[15] z zaopatrzeniem. Wobec szybkich niemieckich postępów na terytorium sowieckim Brytyjczycy chcieli zniszczyć instalacje w razie, gdyby nieuchronna stała się utrata Kaukazu przez Rosjan[12] (→Operacja Fall Blau). Ostatecznie operacja nie została nigdy wykonana, ponieważ ZSRR przetrwał najtrudniejszą fazę działań wojennych i odparł Niemców[16].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Patrick R. Osborn Brytyjskie Plany Ataku na ZSRR 1939-1941, wyd. polskie 2007, s. 10
  2. Rolf-Dieter Müller Wspólny wróg, wyd. 2013, s. 265
  3. Patrick R. Osborn Brytyjskie Plany Ataku na ZSRR 1939-1941, wydanie polskie 2007, s. 184
  4. Patrick R. Osborn Brytyjskie Plany Ataku na ZSRR 1939-1941, wydanie polskie 2007, s. 170
  5. Patrick R. Osborn Brytyjskie Plany Ataku na ZSRR 1939-1941, wydanie polskie 2007, s. 169
  6. Patrick R. Osborn Brytyjskie Plany Ataku na ZSRR 1939-1941, wydanie polskie 2007, s. 171
  7. Patrick R. Osborn Brytyjskie Plany Ataku na ZSRR 1939-1941, wydanie polskie 2007, s. 179
  8. Patrick R. Osborn Brytyjskie Plany Ataku na ZSRR 1939-1941, wydanie polskie 2007, s. 271
  9. P. M. H. Bell Przyczyny wybuchu II wojny światowej w Europie, wyd. polskie 2010, s. 198-201
  10. Patrick R. Osborn Brytyjskie Plany Ataku na ZSRR 1939-1941, wydanie polskie 2007, s. 164
  11. Patrick R. Osborn Brytyjskie Plany Ataku na ZSRR 1939-1941, wydanie polskie 2007, s. 264
  12. 12,0 12,1 Patrick R. Osborn Brytyjskie Plany Ataku na ZSRR 1939-1941, wydanie polskie 2007, s. 266
  13. TVP, Bogusław Wołoszański Sensacje XX wieku, odc. Tajna wojna Adolfa Hitlera, część 3.
  14. A.A. Evans i David Gibbons Ilustrowana historia II wojny światowej, wydanie polskie 2009, s. 69
  15. Olaf Bergmann Tablice historyczne, wydanie 2008, s. 134
  16. Patrick R. Osborn Brytyjskie Plany Ataku na ZSRR 1939-1941, wydanie polskie 2007, s. 269