Opolno-Zdrój

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 50°52′54″N 14°55′49″E
- błąd 39 m
WD 50°52'0.1"N, 14°55'0.1"E
- błąd 14 m
Odległość 2030 m
Opolno-Zdrój
wieś
Ilustracja
Budynek dawnego domu zdrojowego Annenbad
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat zgorzelecki
Gmina Bogatynia
Wysokość 245-265[1] m n.p.m.
Liczba ludności (III 2011) 1194[2]
Strefa numeracyjna 75
Tablice rejestracyjne DZG
SIMC 0188854
Położenie na mapie gminy Bogatynia
Mapa konturowa gminy Bogatynia, na dole znajduje się punkt z opisem „Opolno-Zdrój”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Opolno-Zdrój”
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, blisko lewej krawiędzi znajduje się punkt z opisem „Opolno-Zdrój”
Położenie na mapie powiatu zgorzeleckiego
Mapa konturowa powiatu zgorzeleckiego, blisko dolnej krawiędzi po lewej znajduje się punkt z opisem „Opolno-Zdrój”
Ziemia50°52′54″N 14°55′49″E/50,881667 14,930278

Opolno-Zdrój (tuż po roku 1945: Opolówka, niem. Bad Oppelsdorf) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie zgorzeleckim, w gminie Bogatynia.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Wieś leży w tzw. Worku Turoszowskim – geograficznie jest to Kotlina Żytawska u podnóża Gór Izerskich oraz Gór Łużyckich – około 4 km na południe od Bogatyni i około 10 km na południowy wschód od Turoszowa; tuż przy granicy z Czechami[1]. Przez wieś przepływa potok o nazwie Jaśnica[1].

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

W granicach Polski Opolno-Zdrój znajduje się od 1945 r. W latach 1945–1954 Opolno-Zdrój było siedzibą wiejskiej gminy Opolno Zdrój, do której należały pobliskie mniejsze wioski: Porajów, Sieniawka, Kopaczów, Białopole, Jasna Góra oraz Rybarzowice i Biedrzychowice Górne. Siedziba urzędu znajdowała się w dzisiejszym budynku biblioteki. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie jeleniogórskim.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyło 1194 mieszkańców[2]. Jest drugą co do wielkości miejscowością gminy Bogatynia.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

W 1947 roku wprowadzono urzędowo nazwę Opolno Zdrój, zastępując poprzednią niemiecką nazwę Bad Oppelsdorf[3]. Nazwa z dywizem Opolno-Zdrój została zatwierdzona urzędowo przez MSWiA.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W roku 1370 było częścią majątku Zawidów należącego wówczas do rodziny von Biberstein, których olbrzymie dobra rozciągały się od Żar na północy po Frydlant na południu. Po raz pierwszy z nazwy wymienione w dokumencie z roku 1436. Górnictwo węgla brunatnego rozpoczęło się w Opolnie w roku 1802. W okolicy rozwijał się również przemysł włókienniczy (głównie tkactwo), uprawiano len oraz tytoń. Zachowane przykłady zanikającej architektury łużyckiej, kościół z końca XIX w. oraz park zdrojowy. W roku 1836 odkryto lecznicze właściwości opoleńskich wód (głównie żelazisto-siarkowo-witriolowe) i od tej pory miejscowość zaczęła nabierać uzdrowiskowego charakteru – odtąd w nazwie wsi znalazł się człon Bad, a później Zdrój.

Dzięki nim oraz występującym tu także borowinom stało się Opolno-Zdrój ośrodkiem walki z reumatyzmem, artretyzmem, anemią, leczono tu również nerwobóle, paraliże, schorzenia kurczowe i skórne, dolegliwości kobiece; u szczytu swej popularności (początek XX wieku) nazywane było saskimi Cieplicami; liczne pensjonaty, domy zdrojowe i zakłady kąpielowe zwane Łazienkami. We wszystkich zakładach kuracjusze (głównie Czesi i Saksończycy) otrzymać mogli różne zabiegi[4], tym kąpiele: borowinowe, kropelkowe, parowe, mineralne, powietrzne oraz świetlne.

Miejscowość nie uległa zniszczeniu w czasie II wojny światowej, ale po jej zakończeniu zintensyfikowano wydobycie węgla brunatnego metodą odkrywkową – w 1959 r. Rada Ministrów podjęła uchwałę w sprawie budowy kombinatu górniczo-energetycznego[4], co spowodowało nieodwracalne zmiany m.in. hydrogeologiczne w regionie, w tym zanik wód zdrojowych. Spalanie węgla pochodzącego z Zagłębia Turoszowskiego, następujące nieopodal – w Elektrowni Turów w Bogatyni, spowodowało zanieczyszczenie powietrza w okolicy. Eksploatacja ogromnych złóż doprowadziła również do całkowitego przeobrażenia regionu w monstrualnych rozmiarów krater (wymiary: 10 km × 6 km), otoczony potężnymi hałdami i gigantycznymi maszynami górniczymi.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisany jest[5]:

Współczesność[edytuj | edytuj kod]

W Opolnie-Zdroju działa Szkoła Podstawowa im. Polskiego Czerwonego Krzyża, do której uczęszczają dzieci z Opolna oraz Białopola i Jasnej Góry. Ponadto w Opolnie-Zdroju znajduje się Wiejski Ośrodek Zdrowia oraz Biblioteka Publiczna, a w centrum wsi stary park zdominowany przez dęby i klon-jawory. Dziś wieś stopniowo od strony północnej pochłaniana jest przez odkrywkę Kopalni Turów, na dzień dzisiejszy, tj. 1 grudnia 2014, Kopalnia Węgla Brunatnego Turów wykupiła oraz wyburzyła około 20 budynków. [potrzebny przypis].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Słownik geografii turystycznej Sudetów. redakcja Marek Staffa. T. 2: Pogórze Izerskie. Cz. 2: M-Ż. Wrocław: Wydawnictwo I-BiS, 2003, s. 158, 159. ISBN 83-85773-61-4.
  2. a b GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  3. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 9 września 1947 r. (M.P. z 1947 r. nr 124, poz. 778, s. 6)
  4. a b Beata Maciejewska, Dziura kopalnii Turów pożre sudecki kurort ze średniowiecznym DNA [MACIEJEWSKA], wroclaw.wyborcza.pl, 5 lutego 2021 [dostęp 2021-02-07].
  5. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 256. [dostęp 2012-11-10].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Łuczyński, Romuald M. Tropami śląskiego dziedzictwa, Oficyna Wydawnicza ATUT, Wrocław 2002.