Orła

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Orła
Państwo  Polska
Województwo łódzkie
Powiat zgierski
Gmina Parzęczew
Sołectwo Orła
Strefa numeracyjna (+48) 42
Kod pocztowy 95-073
Tablice rejestracyjne EZG
SIMC 0415327
Położenie na mapie gminy Parzęczew
Mapa lokalizacyjna gminy Parzęczew
Orła
Orła
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Orła
Orła
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa lokalizacyjna województwa łódzkiego
Orła
Orła
Położenie na mapie powiatu zgierskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu zgierskiego
Orła
Orła
Ziemia51°55′18″N 19°17′05″E/51,921667 19,284722

Orławieś sołecka w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie zgierskim, w gminie Parzęczew.

Wieś królewska Orla starostwa łęczyckiego, położona w powiecie łęczyckim województwa łęczyckiego w końcu XVI wieku[1]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa łódzkiego.

Parafia[edytuj | edytuj kod]

Ciekawostką jest, że część zachodnia wsi należy do parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Anny w Parzęczewie, zaś jej wschodnia do parafii Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Grotnikach.

Bój o Orłą[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Orły odbywały się w dniu 11 września 1939 roku walki w ramach bitwy nad Bzurą.

Sytuacja na froncie w dniu 11 września 1939 r.[2][edytuj | edytuj kod]

Armia "Poznań" kontynuuje natarcie. Na jej prawym skrzydle Grupa Kawalerii gen. Grzmota-Skotnickiego uderza na nieprzyjaciela na południowy zachód od Łęczycy. Działająca w ramach Grupy Operacyjnej gen. Knolla-Kownackiego 17 DP kontynuuje pościg za nieprzyjacielem na południe uderzając w rejonie wzgórz pod Celestynowem, wyrzucając nieprzyjacielską 17 DP z Grabiszewa i Małachowic, zdobywając wieczorem pozycje wzdłuż drogi Modlna - Stryków (wsie Modlna Probostwo, Małachowice, Wola Rogozińska, Skotniki, Śladków). Nacierająca na lewym skrzydle GO gen. Knolla 14 DP uderza na rozbitą niemiecką 30 DP w kierunku Strykowa, zajmując rejon lasu Pludwiny, miejscowości Koźle, Mąkolice, Pludwiny i Popówek Dworski. Najdalej wysunięta na wschód Wielkopolska Brygada Kawalerii bez powodzenia uderza na Głowno. Zaś prawoskrzydłowa 25 DP kosztem ogromnego wysiłku bojowego zajmuje linię Solca Wielka - Czerchów bijąc się z nadchodzącą niemiecką 221 DP.

Wychodząca głębokim zagonem na południowo-zachodnim skraju Armii "Poznań" Grupa Kawalerii z rejonu Wartkowice - Parzęczew swoim uderzeniem oskrzydla siły niemieckie skoncentrowane w Ozorkowie, który miał być celem natarcia 17 DP w dniu 12 września.

Siły polskie w bitwie o Orłą[3][edytuj | edytuj kod]

Siły polskie[edytuj | edytuj kod]

Pomorska Brygada Kawalerii - dowódca płk. Jerzy Jan Jastrzębski (dokładnie pułk Pomorskiej Brygady Kawalerii sformowany z resztek brygady wycofanej z Pomorza)

szwadron kolarzy 2 pułku szwoleżerów - dowódca por. Stanisław Stryjewski

szwadron 2 pułku szwoleżerów - dowódca por. Albert Wojciechowski

szwadron 8 pułku strzelców konnych - dowódca por. Władysław Piszczykowski

11 dywizjon artylerii konnej (w sile 2 baterii) - dowódca ppłk Władysław Szwed

Siły te działały w ramach Grupy Kawalerii gen. Stanisława Grzmota-Skotnickiego, w skład której wchodziły także Podolska Brygada Kawalerii oraz 7 batalion strzelców.

Siły niemieckie[edytuj | edytuj kod]

17 DP - dowódca Generalleutnant Herbert Loch

Panzerjäger-Abteilung 17 (oddział przeciwpancerny)

2 kompania 23 pułku czołgów (Pzkpfw. IV)[3]

Przebieg bitwy[edytuj | edytuj kod]

O świcie 11 września Grupa Kawalerii gen. Grzmot-Skotnickiego, w sile pułku Pomorskiej Brygady Kawalerii, wychodząc z rejonu Parzęczewa, omija wzgórza pod Bilianowem i zajmuje pozycje wyjściowe do ataku w osi Ignacew Rozlazły - Chociszew.[2] Z rejonu Piaskowice, z zadaniem zdobycia Góry Bony, uderza wykorzystując zaskoczenie szwadron kolarzy 2 pułku szwoleżerów. Na jego prawym skrzydle uderzają: szwadron 8 psk i szwadron 2 pułku szwoleżerów. Natarcie wspierają 2 baterie 11 dak.[3]

Szwadron kolarzy w godzinach rannych zdobył Górę Bony. Około godziny 10.00 Niemcy wykonali kontratak wsparty ogniem armat ppanc i odbili Górę Bony. Płk Jastrzębski dwukrotnie posyła swoich kolarzy do kontrataku, uzyskując powodzenie. Niemcy oskrzydlani od południa przez siły szwadronów 8 psk i 2 pułku szwoleżerów, które przekroczyły tor kolejowy Zgierz-Łęczyca w rejonie Chociszewa, wycofują się. Siły polskie zajmują zachodnią część wsi Orła.[3]

Niemcy kontratakują siłami 2 kompanii 23 pułku czołgów, która wyposażona w czołgi Pzkpfw IV stacjonowała w obwodzie 5 km na południowy zachód od Ozorkowa. Kompania uderza na zachodnią część wsi Orła. Polacy walczą dzielnie w osłonie zabudowań wsi, używając zdobycznej niemieckiej armaty ppanc. Obsługa działa ostatecznie zostaje zabita, ale Polacy używając zdobycznej armaty ppanc niszczą 2[3] (3[4]) czołgi nieprzyjaciela, co zmusza Niemców do odwrotu.

Skutki bitwy[edytuj | edytuj kod]

12 września siły Grupa Kawalerii (Podolska Brygada Kawalerii) zwycięsko uderza w rejonie Białej Góry, by odrzucić niemiecką 221 DP na zachód.[2] Kontynuowane jest natarcie GO gen. Knolla-Kownackiego na południe. W rejon walk wchodzą kolejne jednostki z Armii "Pomorze". Dalszy przebieg bitwy nad Bzurą uniemożliwił wykorzystanie przerwania frontu przez siły polskie w rejonie Zgierza do kontynuowania natarcia.

Upamiętnienie bitwy współcześnie[edytuj | edytuj kod]

Pomnik bitwy o Orłą - uroczystości pamiątkowe w 2017 r.

W miejscu, w którym zginęła bohaterska obsługa działa, znajduje się obecnie pomnik i tablice edukacyjne. Co roku 11 września odbywają się uroczystości pamiątkowe przy współudziale władz gminy Parzęczew, proboszcza parafii w Grotnikach oraz uczniów szkoły podstawowej i grupy rekonstrukcyjnych szwadronu kolarzy 2 pułku szwoleżerów.

Grupa rekonstrukcyjna szwadronu kolarzy 2 pułku szwoleżerów - uroczystości pamiątkowe w 2017 r.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Województwo sieradzkie i województwo łęczyckie w drugiej połowie XVI wieku. Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 1998, s. 65
  2. a b c Piotr Bauer, Bogusław Polak, Armia Poznań w wojnie obronnej 1939, 1982.
  3. a b c d e Konrad Ciechanowski, Armia "Pomorze" 1939, 1983.
  4. Kampferlebnisse aus dem Feldzug in Polen 1939, 1940.