Or Jehuda

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Or Jehuda
אור יהודה
Ilustracja
Nowoczesne budownictwo Or Yehuda
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Izrael
Dystrykt Tel Awiw
Burmistrz David Yosef
Powierzchnia 5,141 km²
Wysokość 24 m n.p.m.
Populacja (2009)
• liczba ludności
• gęstość

32 700
6 361 os./km²
Nr kierunkowy +972 3
Kod pocztowy 60000, 60312
Położenie na mapie Izraela
Mapa lokalizacyjna Izraela
Or Jehuda
Or Jehuda
Ziemia32°01′52″N 34°50′45″E/32,031111 34,845833
Strona internetowa
Portal Portal Izrael

Or Jehuda (hebr. אור יהודה; arab. أور يهودا; ang. Or Yehuda; pol. dosł. Światło Judy) – miasto położone w Dystrykcie Tel Awiwu w Izraelu. Leży na równinie Szaron nad Morzem Śródziemnym, w zespole miejskim Gusz Dan.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Lokalizacja Or Jehuda w metropolii Gusz Dan.

Or Jehuda jest położony na kontynencie azjatyckim, na wschodnim wybrzeżu Morza Śródziemnego 32°01′52″N 34°50′45″E/32,031111 34,845833. Miasto leży na nadmorskiej równinie Szaron, na historycznej drodze lądowej łączącej Europę, Azję i Afrykę.

Miasto Or Jehuda jest położone w odległości 50 km na północny zachód od Jerozolimy i 98 km na południe od Hajfy[1]. Leży w otoczeniu miast Tel Awiwu, Ramat Gan, Kirjat Ono i Jehud-Monosson, miasteczek Savyon i Azor, oraz moszawów Cafrijja i Chemed. Na południe od miasta jest międzynarodowy port lotniczy im. Ben-Guriona, natomiast na północ jest baza wojskowa Tel-Hashomer należąca do Sił Obronnych Izraela[2].

Środowisko naturalne[edytuj | edytuj kod]

Miasto powstało na stosunkowo mało żyznych gruntach.

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Or Jehuda ma klimat śródziemnomorski, który charakteryzuje się gorącymi i wilgotnymi latami oraz chłodnymi i deszczowymi zimami[3]. Wiosna rozpoczyna się w marcu, a w drugiej połowie maja rozpoczyna się lato. Średnia temperatura latem wynosi 26 °C, a zimą 12 °C (średnia z lat 1988-2000)[4]. Opady śniegu są rzadkością, ale zdarza się spadek temperatury do 5 °C. Największe opady deszczu występują pomiędzy październikiem a kwietniem. Suma rocznych opadów atmosferycznych wynosi 530 mm[5].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie z danymi Izraelskiego Centrum Danych Statystycznych w 2009 roku w mieście żyło 32,7 tys. mieszkańców, z czego 98,9% stanowią Żydzi, a 1,1% inne narodowości[6].

Zgodnie z danymi Izraelskiego Centrum Danych Statystycznych w Or Jehuda w 2000 było 10 281 zatrudnionych pracowników i 1 079 pracujących na własny rachunek. Pracownicy otrzymujący stałe pensje zarabiali w 2000 średnio 5 069 NIS, i otrzymali w ciągu roku podwyżki średnio o 10,8%. Przy czym mężczyźni zarabiali średnio 6 220 NIS (podwyżka o 8,9%), a kobiety zarabiały średnio 3 901 NIS (podwyżka o 12,9%). W przypadku osób pracujących na własny rachunek średnie dochody wyniosły 6 638 NIS. W 2000 roku w Or Jehuda było 598 osób otrzymujących zasiłek dla bezrobotnych i 1 605 osób otrzymujących świadczenia gwarantowane.

Populacja miasta pod względem wieku:

Wiek (w latach) Procent populacji w %
0-4 9,6%
5-9 9,0%
10-14 7,7%
15-19 7,9%
20-29 16,4%
30-44 20,2%
45-59 17,7%
ponad 60 11,6%

Źródło danych: Central Bureau of Statistics.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pomnik bohaterów wojennych w Or Jehuda

Pierwotnie znajdowała się tutaj arabska wioska Saqiya (arab. ساقِية), która została zniszczona podczas wojny domowej w Mandacie Palestyny w dniu 25 kwietnia 1948[7].

W 1949 na miejscu zniszczonej arabskiej wioski utworzono obóz dla żydowskich imigrantów z Turcji, Iraku i Libanu. W 1950 powstała rolnicza osada Or Jehuda, w której zamieszkali Żydzi sefardyjscy. W 1988 Or Jehuda otrzymała prawa miejskie[8].

23 kwietnia 2001 palestyńscy terroryści z Hamasu zdetonowali bombę ukrytą w samochodzie-pułapce przed sklepem w Or Jehuda. Rannych zostało 8 osób[9].

20 maja 2008 grupa studentów lokalnych jesziw spaliło publicznie kilkaset egzemplarzy Nowego Testamentu, protestując w ten sposób przeciwko działalności chrześcijańskich misjonarzy w Izraelu[10]. Policja wszczęła w tej sprawie śledztwo[11].

W 2008 do miasta włączono część obszaru samorządu regionu Ef'al, w tym wioskę Ramat Pinkas (hebr. רָמַת פִּנְקָס).

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Miasto nazwano na cześć Elkalai Jehudy, jednego z przywódców Syjonizmu w XIX wieku[8].

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Lybian Jewish Heritage Museum w Or Jehuda

W Or Jehuda znajduje się Muzeum Żydów Babilońskich (ang. The Babylonian Jewry Heritage Center), które reprezentuje bogactwo kultury Żydów z Iraku. Muzeum zostało założone w 1988 i obecnie spełnia rolę ważnego centrum kultury[12]. Osobnym muzeum jest Muzeum Dziedzictwa Żydów Libijskich.

Edukacja i nauka[edytuj | edytuj kod]

W mieście znajduje się 10 szkół podstawowych i 6 szkół średnich, w których uczy się 5,1 tys. uczniów. Niektóre szkoły to: Oranim, Saadia Gaon, Ner David, Hadarim, Ha-Pardes, Arazim, Sheizaf, Makif Ferka'uf, Ma'ale Savionim, Ba-Ma'ale i Amram Gaon.

Z uczelni religijnych są tutaj: Rogozin Religious High School, Birkat Itschak Jeshiva, Ha-Jeshiva Ha-Gdola, Jeshiva High School Or Hanna i Chabad of Or Yehuda[13].

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Przy międzynarodowym porcie lotniczym im. Ben-Guriona utworzono strefę przemysłową, w której działają liczne przedsiębiorstwa (nanotechnologia, telekomunikacja, high-tech i inne).

Transport[edytuj | edytuj kod]

Wzdłuż północnej granicy miasta przebiega droga nr 461 ISR-HW461.png, którą jadąc na zachód dojeżdża się do autostrady nr 4 ISR-HW4 blue.PNG (ErezKefar Rosz ha-Nikra), a jadąc na wschód dojeżdża się do miasta Jehud-Monosson. Prowadząca na północ droga nr 4622 prowadzi do miasta Kirjat Ono i miasteczka Savyon. Wzdłuż południowej granicy miasta przebiega droga nr 412 ISR-HW412.png, którą jadąc na południowy zachód dojedzie się do moszawu Chemed i węzła drogowego z autostradą nr 1 ISR-HW1 blue.PNG (Tel AwiwJerozolima).

Transport w Or Jehuda jest obsługiwany tylko przez autobusy. Będąc częścią aglomeracji miejskiej Gusz Dan, wszystkie linie autobusowe wychodzą poza granice miasta, tworząc dogodne połączenia z sąsiednimi miastami. Największą ilość linii autobusowych w mieście obsługuje Dan Bus Company i Egged.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. time and date.com: Current local times and distance from Tel Aviv (ang.). [dostęp 21 października 2009].
  2. Israel Science and Technology Homepage: Map of Israel (ang.). [dostęp 21 maja 2008].
  3. Israeli Encarta (ang.). [dostęp 21 maja 2008].
  4. Israel Central Bureau of Statistics: Weather averages for Tel Aviv (ang.). [dostęp 20 października 2009].
  5. Israel Central Bureau of Statistics: Precipitation (ang.). [dostęp 17 października 2009].
  6. Israel Central Bureau of Statistics (ang.). W: Israel Central Bureau of Statistics [on-line]. [dostęp 20 maja 2008].
  7. Palestine Remembered: Welcome To Saqiya (ang.). [dostęp 30 grudnia 2008].
  8. a b Flags Of The World: Iriyat Or Yehuda (ang.). [dostęp 30 grudnia 2008].
  9. Israel Insider: Car bomb explodes in center of Or Yehuda (ang.). [dostęp 30 grudnia 2008].
  10. Orthodox Jewish Youths Burn New Testaments in Or Yehuda (ang.). haaretz.com, 20 maja 2008. [dostęp 2017-06-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-11-12)].
  11. Intellect or Insanity: The same political group behind the Or-Yehuda book burning is the group who wishes to censor the internet (ang.). [dostęp 30 grudnia 2008].
  12. The Israel Genealogical Society: The Babylonian Jewry Heritage Center - Or Yehuda- Museum & Archive (ang.). [dostęp 30 grudnia 2008].
  13. Chabad Centers: Chabad of Or Yehuda (ang.). [dostęp 30 grudnia 2008].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]