Przejdź do zawartości

Orany (gmina w powiecie wileńsko-trockim)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Ten artykuł dotyczy dawnej gminy w powiecie trockim. Zobacz też: gmina Orany – jednostka dawniejsza.
Orany
gmina wiejska
1925–1939[1]
Herb
Herb
Państwo

 Polska

Województwo

1925–26: nowogródzkie
1926–39: wileńskie

Powiat

1925–26: lidzki
1926–39: wileńsko-trocki

Siedziba

Orany

Powierzchnia (1937)

534,3[2] km²

Populacja (1931)
• liczba ludności


10030[2]

• gęstość

18,8 os./km²

Szczegółowy podział administracyjny (1938)
Liczba gromad

12

Liczba miejscowości

105[2]

Położenie na mapie Polski w 1939 r.
Mapa konturowa Polski w 1939 r., u góry nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Orany”
Ziemia54°14′N 24°33′E/54,230000 24,550000

Orany – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1925–1939 w województwie nowogródzkim / województwie wileńskim w Polsce (obecnie na Litwie). Siedzibą władz gminy były Orany (Varėna)[3].

Gminę Orany utworzono 1 lipca 1925 roku w powiecie lidzkim w woj. nowogródzkim z części obszaru gminy Koniawa oraz z miejscowości, które stanowiły odcinek byłego pasa neutralnego, położone na prawym brzegu rzeki Uły[4]. 1 lipca 1926 roku gminę przyłączono do powiatu wileńsko-trockiego w woj. wileńskim[5]. Po manewrze tym powstała styczność pomiędzy województwami wileńskim a białostockim.

3 czerwca 1930 roku do gminy Orany przyłączono pozostały obszar zniesionej gminy Koniawa[6].

Według stanu z 1 listopada 1938, gmina podzielona była na 12 gromad: Bortele, Kijucie, Koniawa, Krzywile, Łowis, Marianowo, Mergażery, Ogrodniki, Orany, Półkabele, Rudnia i Zerwiny[7].

Po wojnie obszar gminy Orany został odłączony od Polski i włączony do Litewskiej SRR.

Uwaga!
Nie mylić z gminą Orany w powiecie trockim z siedzibą w Oranach (obecnie Senoji Varėna lub Stare Orany), położonych 4 km na północ od Oran[8] na prawym brzegu Mereczanki; w latach międzywojennych miejscowość ta była dużo większa od Oran na południowym brzegu (dzisiaj jest odwrotnie)[9]. W związku z demarkacją granicy z Litwą Środkową północna część gminy Orany weszła w skład Litwy Kowieńskiej, natomiast obszar wokół "południowych" Oran (należący początkowo też do gminy Orany[10]) znalazł się w strefie tzw. pasa neutralnego. Odcinek ten (bez formalnego statusu gminy) przyznano Polsce w lutym 1923 w myśl decyzji Rady Ambasadorów i dołączono do przyległego powiatu lidzkiego[11] w woj. nowogródzkim[12][13][14]. Dopiero w 1925 roku z północnej części tego obszaru (oraz z części gminy Koniawa jak wyżej) powstała nowa gmina Orany, natomiast z południowej części (na lewym brzegu Uły)[15] utworzono nową gminę Marcinkańce w powiecie grodzieńskim w woj. białostockim[4].

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ W czasie II wojny światowej poza administracją polską; po II wojnie światowej poza granicami Polski.
  2. ↑ a b c Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej - Tom I - Województwo Wileńskie, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1938
  3. ↑ Główny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej - podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933
  4. ↑ a b Dz.U. z 1925 r. nr 16, poz. 110, skorygowany przez Dz.U. z 1926 r. nr 7, poz. 53
  5. ↑ Dz.U. z 1926 r. nr 45, poz. 277
  6. ↑ Dz.U. z 1930 r. nr 42, poz. 365
  7. ↑ Rozporządzenie Wojewody Wileńskiego z dnia 20 września 1938 r. w sprawie zmiany granic gromad, utworzenia nowych gromad i ustalenia ich nazw w powiecie wileńsko-trockim (Wileński Dziennik Wojewodzki, 1938, nr. 14, poz. 150).
  8. ↑ W 1984 obie miejscowości połączono, lecz już w 1994 ponownie rozdzielono
  9. ↑ WIG - Mapa Operacyjna Polski 1:300 000
  10. ↑ Gmina Orany, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. VII: Netrebka – Perepiat, Warszawa 1886, s. 572.
  11. ↑ Odcinek byłej gminy Orany na lewym brzegu Uły przyłączono do powiatu grodzieńskiego w woj. białostockim
  12. ↑ Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej: Rocznik Statystyki Rzeczypospolitej Polskiej, R. 1, cz. 2 (1920/1922). s. 359-360. [dostęp 2010-11-21]. (pol.).
  13. ↑ Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej: Rocznik Statystyki Rzeczypospolitej Polskiej, R. 3 (1924). s. przypis na s. 8. [dostęp 2010-11-21]. (pol.).
  14. ↑ Andrzej Gawryszewski: Ludność Polski w XX wieku. Warszawa: Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania im. Stanisława Leszczyckiego PAN, 2005, s. 23. ISBN 83-87954-66-7.]
  15. ↑ Także z lewobrzeżnej części dawnej gminy Merecz
Powiat lidzki (do 1939)
  • Siedziba powiatu – Lida
Przynależność wojewódzka
Miasta (1919–39)
Gminy wiejskie (1919–39)
Powiat wileńsko-trocki (1922–1939)
  • Siedziba powiatu – Wilno
Przynależność wojewódzka
Miasta
Gminy wiejskie
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Orany_(gmina_w_powiecie_wileńsko-trockim)&oldid=78365184”