Order Kamehamehy I

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Order Kamehamehy I
Awers
Awers łańcucha
Awers
Awers odznaki I kl. z brylantami
Awers
Awers odznaki III kl.
Gwiazda
Gwiazda I kl.
Baretka
Baretka I kl.
Baretka
Baretka II i III kl.
Ustanowiono 11 kwietnia 1865
Wycofano 1898
Dewiza E HOʻOKANAKA
(bądź człowiekiem)
Powyżej Order Gwiazdy Oceanii
Poniżej Order Kalākauy

Order Kamehamehy I (ang. Order of Kamehameha I)[1], niekiedy błędnie opisywany jako Order Kamehamehy V[2] – drugie odznaczenie Królestwa Hawajów nadawane w latach 1865–1898.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Order ustanowiony został 11 kwietnia 1865 przez króla Kamehamehę V na cześć jego pradziada Kamehamehy I (stąd błąd w nazewnictwie). Nadawany był głowom państw lub osobom zasłużonym szlachetną służbą dla królewskiego rodu i królestwa. Podzielony został na trzy klasy:

  • I klasa: Kawaler Krzyża Wielkiego (Knight Grand Cross),
  • II klasa: Kawaler Komandor (Knight Commander),
  • III klasa: Kawaler Towarzysz (Knight Companion)[3].

Liczba nadań była statutowo ograniczona do: I kl. – 10 osób, II kl. – 30 osób, III kl. – 50 osób[4].

W czasie swojej podróży po świecie w 1881, król Kalākaua nadawał order w nieco innym podziale na klasy łącząc różne insygnia orderowe na sposób europejski:

  • I klasa: Krzyż Wielki (Grand Cross) – krzyż na wielkiej wstędze z łańcuchem i gwiazdą,
  • II klasa: Krzyż Wielki (Grand Cross) – krzyż na wielkiej wstędze z gwiazdą,
  • III klasa: Wysoki Wielki Oficer (High Grand Officer) – gwiazda oraz krzyż na wstędze na szyi,
  • IV klasa: Wielki Oficer (Grand Officer) – gwiazda,
  • V klasa: Kawaler Komandor (Knight Commander) – krzyż na wstędze na szyi,
  • VI klasa: Kawaler Towarzysz (Knight Companion) – krzyż na wstążce z rozetką na piersi,
  • VII klasa: Kawaler (Chavelier) – krzyż na wstążce na piersi[5].

Order został zlikwidowany jako odznaczenie państwowe po aneksji tzw. Republiki Hawajów przez Stany Zjednoczone w 1898 i odtąd pełni funkcję orderu domowego hawajskiej dynastii królewskiej[1].

Wygląd[edytuj | edytuj kod]

Odznaka orderowa w kształcie krzyża maltańskiego, emaliowanego na biało, z okrągłym medalionem środkowym ze stylizowanym monogramem Kamehamehy K na białym tle, otoczoną granatowym pierścieniem ze złoconym napisem KAMEHAMEHA I na awersie, a na rewersie dewizą orderu E HOʻOKANAKA (tłum. bądź człowiekiem). Pomiędzy ramionami znajdowały się złote promienie. Ruchoma zawieszka pomiędzy odznaką a wstęgą miała kształt hawajskiej korony. Krzyż, promienie pomiędzy ramionami oraz korona dla I i II klasy były złote, a srebrne dla III klasy. Gwiazda orderowa dla I klasy była ośmiopromienna z odznaką orderu wewnątrz. Wstęga orderowa była czerwona z białymi krawędziami dla I klasy, a dla pozostałych klas – biała z czterema czerwonymi paskami[4].

Krzyż Wielki mógł zostać nadany także w wersji z łańcuchem (nadano tylko dwukrotnie)[6] lub brylantami (na ramionach krzyża)[7].

Odznaczeni[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Odznaczeni Orderem Kamehamehy I.

Łącznie Krzyżem Wielkim odznaczono 11 obywateli Hawajów i 29 obcokrajowców[8], m.in.[9][6][5]:

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Guy Stair Sainty (red.): World Orders of Knighthood and Merit. T. 2. Burke's Peerage & Gentry, 2006, s. 1873-1874. (ang.)
  2. Wiesław Bończa-Tomaszewski: Kodeks orderowy. Przepisy obowiązujące posiadaczy orderów, odznaczeń, medali i odznak. Warszawa: 1939, s. 358.
  3. Decree to Establish the Royal Order of Kamehameha I. Honolulu: National government publication, 1865. (ang.)
  4. a b Maximilian Gritzner: Handbuch der Ritter- und Verdienstorden aller Kulturstaaten der Welt. Lipsk: 1893, s. 131-133. (niem.)
  5. a b The Royal Tourist—Kalakaua's Letters Homefrom Tokio to London. Hawaiian Historical Society, 1971, s. 77, 100, 104. (ang.)
  6. a b Royal Orders Established by the Kamehameha Dynasty (ang.). keouanui.org. [dostęp 2017-11-03].
  7. Christopher Buyers: The Hawaiian Islands Orders & Decorations (ang.). royalark.net. [dostęp 2017-11-08].
  8. Gordon Medcalf: Hawaiian Royal Orders. Insignia, Classes, Regulations, and Members. Honolulu: Ocenaia Coin Company, 1962, s. 47. (ang.)
  9. The Most Noble Order of Kamehameham I (ang.). keouanui.org. [dostęp 2017-11-03].