Order Westharda

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Order Westharda
Viestura ordenis
Awers
Awers insygniów I kl. z mieczami
Baretka
Baretka wojskowa (dla wszystkich klas)
Baretka
Baretka cywilna (dla wszystkich klas)
Ustanowiono 12 lipca 1938
Kruszec Srebro próby 875[1]
Powyżej Order Trzech Gwiazd
Poniżej Krzyż Uznania

Order Westharda (łot. Viestura ordenis) — odznaczenie łotewskie ustanowione 12 lipca 1938 r. na pamiątkę powstania niepodległego Państwa Łotewskiego. Dewizą orderu jest łacińska sentencja: Confortamini et pugnate („Bądź silny i walcz”).

Historia orderu[edytuj]

Order Westharda został ustanowiony decyzją Rady Ministrów Łotwy z 12 lipca 1938 r. z okazji XX rocznicy odzyskania niepodległości. Prezydent Łotwy zatwierdził nowy order decyzją z 11 sierpnia 1938 r. Pierwsze rozdanie Orderu Westharda nastąpiło w dniu 17 listopada 1938 r.[2] w przeddzień XX rocznicy odzyskania niepodległości przez Łotwę. Ostatnie rozdanie miało miejsce w dniu 13 czerwca 1940, tuż przed okupacją kraju przez ZSRR, przez który order został zniesiony.

Decyzje dotyczące przyznawania orderu podejmowała Kapituła Orderu Westharda powołana w 1938 r. przez prezydenta Łotwy Kārlisa Ulmanisa. W krótkim okresie istnienia orderu przed aneksją Łotwy do ZSRR (1938-1940) odznaczenie otrzymało:[2]

  • I klasę – 6 osób (6 generałów łotewskich: Balodis, Berķis, Kurelis, Krustiṇš, Virsaitis i Rozenšteins)
  • II klasę – 28 osób
  • III klasę – 126 osób
  • IV klasę – 390 osób
  • V klasę – 401 osób.

Jego restytucja w niepodległej Łotwie nastąpiła dopiero w 2004[3] (na podstawie Prawa o Odznaczeniach Państwowych z 25 marca 1994).

Order nadawany jest krajowcom w uznaniu zasług w dziedzinie szkolenia, rozwoju i ulepszania łotewskich sił zbrojnych oraz wzmacniania i utrzymywania w gotowości systemu bezpieczeństwa narodowego i ochrony granic państwowych, a także wzbudzania świadomości patriotycznej i przygotowywania obywateli do służby w obronie narodu i ojczyzny. Mogą go także otrzymać, za szczególne zasługi międzynarodowe, przywódcy państw obcych, członkowie delegacji zagranicznych i dyplomaci[3].

Jest podzielony na pięć klas[4]:

  • I klasa – Komandor Krzyża Wielkiego (lielkrusta komandieri),
  • II klasa – Wielki Oficer (lielvirsnieku),
  • III klasa – Komandor (komandieri),
  • IV klasa – Oficer (virsnieku),
  • V klasa – Kawaler (kavalieri),

oraz dodatkowo:

  • Odznaka Honorowa Orderu Westharda (Viestura ordeņa goda zīme):
  • Złota (zeltīta),
  • Srebrna (sudraba),
  • Brązowa (bronzas)[5].

Pod odznakę orderu dla wojskowych są podkładane złote miecze, a dla osób cywilnych w ich miejscu znajduje się biały krzyż maltański[5].

Order Westharta zajmuje drugie miejsce w kolejności starszeństwa łotewskich odznaczeń, po Orderze Trzech Gwiazd, a przed Krzyżem Uznania. Odznaka Honorowa Orderu Westharta znajduje się na piątym miejscu, za Odznaką Honorową Orderu Trzech Gwiazd, a przed Odznaką Honorową Krzyża Uznania[6].

Opis odznaki[edytuj]

Autorami orderu byli łotewscy artyści Herberts Mangolds (1901-1978) i Gustavs Šķilters (1874-1954)[7], a wykonawcami ryscy grawerzy V. Millers i S. Bercs[1]. Odznaką orderu jest prosty krzyż z białej emalii i ze złotym obrzeżem zakończony potrójnymi kulkami z bordowej emalii, większą i dwoma mniejszymi po obu jej stronach. Pośrodku krzyża znajduje się medalion z białej emalii ze złotym obrzeżem i bordowymi literami pośrodku medalionu: VR (Vesthardus Rex/król Westhard)[8]. Pomiędzy ramionami krzyża znajduje się krzyż maltański z białej emalii i złotym obrzeżem przekrzywiony w stosunku do krzyża orderu o 45 stopni. W wersji orderu nadawanej w okresie wojny zamiast krzyża maltańskiego występują dwa złote miecze. Na rewersie orderu znajduje się pozłacany medalion z łacińską dewizą orderu wypisaną dookoła medalionu i datą 1219 w jego środku. Data odnosi się do powstania antykrzyżackiego wywołanego przez króla Semigalii Westharda. Nad odznaką orderu znajduje się wielki herb Łotwy w jego kolorach heraldycznych. Szerokość odznaki orderu I klasy wynosi 54 mm, II i III kl. 49 mm, IV i V kl. 40 mm[8]. Odznaczeni orderem I i II klasy otrzymują również promienistą czteroramienną srebrną gwiazdę orderową z wizerunkiem Orderu Westharda w jego naturalnych kolorach. Wielkość gwiazdy I klasy wynosi 44 mm, II klasy – 41 mm. Wstążka orderu, koloru bordowego, ma szerokość 32 mm, a dla klasy I – 110 mm[8]. Odznaki honorowe w wszystkich trzech stopniach (złota, srebrna i brązowa) nadawane są w dwóch wersjach: bez mieczy i z mieczami. Odznaki mają identyczny wygląd – okrągłe medale z wizerunkiem Orderu Westharda (w wersji bez mieczy i z mieczami). Na rewersie znajduje się łacińska dewiza orderu otoczona od dołu wieńcem z liści dębowych. Odznaki honorowe mają bordową trójkątną wstążkę, kształtem przypominającą wzór jaki stosowano przy odznaczeniach austro-węgierskich.

Zamiast pełnych odznak orderowych można używać miniatur w trzech rodzajach, takich samych dla wszystkich klas. Mundurowa baretka odznaczenia jest w kolorze wstęgi, w wymiarach 9 x 32 mm, dla klas cywilnych jest gładka, a dla klas wojskowych ma dodatkowe skrzyżowane miecze o długości 18 mm, a dla odznak honorowych mają dodatkowe, pięcioramienne gwiazdki (złote, srebrne lub brązowe). Miniaturka orderowa ma wstążkę o szerokości 13 mm, na której wieszany jest krzyż orderowy o wymiarach 15 x 15 mm, w przypadku odznak honorowych są to medale o średnicy 12 mm. Samodzielna rozetka, w kolorze wstęgi, ma średnicę 12 mm, z krzyżem orderowym umieszczonym w środku, noszona jest tylko zamiast pierwszych pięciu klas orderu[5].

Odznaczeni[edytuj]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Odznaczeni Orderem Westharda.

Przypisy

  1. a b Kristīne Ducmane: Decorations of the Republic of Latvia 1918-1940, Ryga 1993, str. 28
  2. a b Kristīne Ducmane: Decorations of the Republic of Latvia 1918-1940, Ryga 1993, str. 26
  3. a b Viestura ordenis (łot.). president.lv. [dostęp 2016-09-26].
  4. Kristīne Ducmane: Decorations of the Republic of Latvia 1918-1940, Ryga 1993, str. 29
  5. a b c Viestura ordenis. Ordeņa raksturojums (łot.). prezydent.lv. [dostęp 2016-09-26].
  6. Valsts apbalvojumu nēsāšana (łot.). president.lv. [dostęp 2016-09-24].
  7. Kristīne Ducmane: Decorations of the Republic of Latvia 1918-1940, Ryga 1993, str. 30
  8. a b c Kristīne Ducmane: Decorations of the Republic of Latvia 1918-1940, Ryga 1993, str. 93

Bibliografia[edytuj]

  • Kristīne Ducmane: Apbalvojumi Latvijas Republikā 1918-1940 -Decorations of the Republic of Latvia 1918-1940, Ryga 1993, ISBN 5-89960-040-3
  • The State Decorations of Latvia, katalog odznaczeń łotewskich wydany z okazji wystawy w Kopenhadze w 2007 r.

Linki zewnętrzne[edytuj]