Oregon

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Oregon
State of Oregon
stan
33. stan od 14 lutego 1859 roku
Ilustracja
Jezioro Kraterowe, leżące w Oregonie najgłębsze jezioro Stanów Zjednoczonych
Pieczęć Flaga
Pieczęć Flaga
Dewiza: (łac.) Alis volat propriis (Ona wznosi się na swych własnych skrzydłach)
Państwo

 Stany Zjednoczone

Stolica

Salem

Kod ISO 3166-2

US-OR

Gubernator

Kate Brown (D)

Powierzchnia

254 806 km²

Populacja (2020)
• liczba ludności


4 237 256

• gęstość

15,0 os./km²

Strefa czasowa

UTC-08:00
UTC-07:00

Języki urzędowe

angielski

Położenie na mapie Stanów Zjednoczonych
Położenie na mapie
Strona internetowa
Portal Stany Zjednoczone

Oregon (wymowa:/ˈɔrɪɡən/ OR-ə-gən i) – stan w północno-zachodniej części Stanów Zjednoczonych, na wybrzeżu Pacyfiku. Jest jednym ze słabiej zaludnionych stanów w kraju, a około połowy obszaru porastają lasy[1]. Na słabe zaludnienie wpływają także rozległe obszary górzyste. Znaczna część populacji koncentruje się w dolinie Willamette[2].

Największym ośrodkiem miejskim jest Portland, którego obszar metropolitalny wykracza poza granice stanu i obejmuje 2,5 miliona mieszkańców[3]. Stolicą administracyjną Oregonu jest Salem.

Pochodzenie nazwy stanu jest niepewne, ale uważa się, że „Oregon” jest toponimem pochodzącym z francuskiej mapy z 1715 roku, która nazywa rzekę Wisconsin jako „Ouaricon-sint”[4].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Przed przybyciem Europejczyków region przyszłego stanu był zamieszkiwany przez Indian, między innymi przez plemiona Bannock, Chinook, Klamath i Nez Percé.

Oregon w XVII wieku był obiektem rywalizacji Hiszpanii, Rosji i Kompanii Hudsona, lecz nie przynależał do żadnej ze stron. Najbardziej zainteresowana regionem jako przedłużeniem swych kalifornijskich włości była Hiszpania. W 1774 wyprawę zorganizował Juan Jose Perez Hernandez, a w roku kolejnym Juan Francisco de la Bodega y Quadra. W 1789 Esteban Jose Martinez zbudował Fort San Miguel na wyspie Vancouver. James Cook badał zachodnie wybrzeże stanu w 1778 podczas swoich poszukiwań Przejścia Północno-Zachodniego.

Na początku XIX wieku region był badany przez ekspedycję Lewisa i Clarka, wysłaną przez rząd Stanów Zjednoczonych w celu rozpoznania terenów nabytych w wyniku Zakupu Luizjany. Ekspedycja spędziła zimę 1805-1806 w Forcie Clatsop, który wybudowała niedaleko ujścia rzeki Kolumbii do Pacyfiku. Ekspedycja ta wraz z relacjami brytyjskiego badacza Davida Thompsona w 1811 r., rozsławiły region jako źródło futer. W 1811 r. nowojorski finansista John Jacob Astor założył Fort Astoria przy ujściu rzeki Kolumbia, z zamiarem założenia sieci faktorii handlowych wzdłuż rzeki dla Pacific Fur Company. Fort Astoria był pierwszą stałą osadą na terenie przyszłego stanu.

W 1997 roku w stanie Oregon zalegalizowano eutanazję. Dostępna jest dla obywateli pełnoletnich, śmiertelnie chorych, którzy sami zażywają truciznę przepisaną przez lekarza.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Stan Oregon od południa graniczy ze stanami Kalifornia i Nevada, od wschodu z Idaho, w dużej części wzdłuż rzeki Snake, od północy z Waszyngtonem, w dużej części wzdłuż rzeki Kolumbia.

Fizjograficznie na terenie stanu wyróżnia się sześć części. Największą jest Wyżyna Kolumbii, zajmująca wschód, północny wschód i dużą część centrum[5][6]. Na południowym wschodzie zaznacza się obecność Wielkiej Kotliny (region Basin and Range). Natomiast w zachodniej części znajdują się cztery regiony: dwa z nich to łańcuchy gór, biegnące z południa na północ, Góry Nadbrzeżne i Góry Kaskadowe pomiędzy którymi znajduje się Dolina Willamette – jeden z najbardziej urodzajnych regionów na świecie. Południowo-zachodni narożnik stanu zajmuje region Gór Klamath[5]. Wybrzeże ma charakter klifowy a urwiska sięgają nawet 300 metrów wysokości[7].

Zachodnia część Oregonu, wzdłuż wybrzeża Pacyfiku charakteryzuje się dużymi opadami deszczu.

Mimo sąsiedztwa Oceanu Spokojnego stan jest stosunkowo wysoko wyniesiony nad poziom morza, gdyż średnia wysokość wynosi 1005 metrów[5]. Najwyższym punktem stanu jest osiągający wysokość 3426 m n.p.m.[8][5] uśpiony wulkan Mount Hood, którego ostatni wybuch miał miejsce w 1865 roku[9]. W południowo-zachodniej części (Góry Kaskadowe) znajduje się najgłębsze w kraju jezioro – Jezioro Kraterowe, leżące w Parku Narodowym Jeziora Kraterowego[10].

Panorama Przylądka Cove na południe od Heceta Head i na północ od Florence

Większe miasta[edytuj | edytuj kod]


Portland
Portland
Salem
Salem

Lp. Miasto Hrabstwo Liczba mieszkańców (2017)[11]

Eugene
Eugene
Beaverton
Beaverton

1 Portland Multnomah 647 805
2 Salem Marion 169 798
3 Eugene Lane 168 916
4 Gresham Multnomah 111 053
5 Hillsboro Washington 106 894
6 Beaverton Washington 97 514
7 Bend Deschutes 94 520
8 Medford Jackson 81 780
9 Springfield Lane 62 353
10 Corvallis Benton 57 961

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Piramida wieku

Spis ludności z roku 2020 stwierdza, że stan Oregon liczy 4 237 256 mieszkańców, co oznacza wzrost o 406 182 (10,6%) w porównaniu z poprzednim spisem z roku 2010. Dzieci poniżej piątego roku życia stanowią 5,4% populacji, 20,5% mieszkańców nie ukończyło jeszcze osiemnastego roku życia, a 18,2% to osoby mające 65 i więcej lat. 50,4% ludności stanu stanowią kobiety[12].

Język[edytuj | edytuj kod]

W 2010 roku najpowszechniej używanymi językami są[13]:

Rasy i pochodzenie[edytuj | edytuj kod]

Według danych z 2018 roku 84,4% mieszkańców stanowi ludność biała (76% nie licząc Latynosów), 4,7% ma rasę mieszaną, 4,3% to Azjaci, 1,9% to Afroamerykanie, 1,2% to rdzenna ludność Ameryki, 0,4% to Hawajczycy i mieszkańcy innych wysp Pacyfiku. Latynosi stanowią 12,8% ludności stanu[14].

Do największych grup należą osoby pochodzenia niemieckiego (18,1%), irlandzkiego (11,2%), angielskiego (10,9%), meksykańskiego (10,6%) i „amerykańskiego” (5,0%). Do innych większych grup należą osoby pochodzenia włoskiego (153,9 tys.), francuskiego (150,9 tys.), norweskiego (145,4 tys.), szkockiego (122,9 tys.), szwedzkiego (104 tys.), holenderskiego (80,5 tys.), polskiego (68,7 tys.), szkocko–irlandzkiego (52,9 tys.) i rosyjskiego (48,5 tys.). Największe społeczności z Azji tworzą Chińczycy (40,1 tys.), Wietnamczycy (30,4 tys.) i Hindusi (24,6 tys.)[14].

Religia[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy Kościół Baptystyczny w Portland.

Oregon jest wspólnie z Kolorado trzecim stanem Stanów Zjednoczonych pod względem procentowego udziału ludzi nieutożsamiających się z żadną religią, po stanach Vermont i Waszyngton. Około 61% mieszkańców stanu to chrześcijanie. W stanie jest największa grupa staroobrzędowców w Stanach Zjednoczonych.

Dane z 2014 r.[15]:

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Zapora John Day na rzece Kolumbia jest potężnym producentem prądu oraz ważnym punktem na szlaku transportu wodnego.
Turbiny wiatrowe we wschodnim Oregonie.

Gospodarka i zasoby energetyczne Oregonu są ściśle związane z łagodnym klimatem i obfitymi opadami. Silny, utrzymujący się spływ z akumulacji śniegu na dużych wysokościach, a także wysokie roczne opady, umożliwiają generowanie znacznej ilości energii wodnej. Duże tamy na rzece Columbia generują większość energii wodnej nie tylko w Oregonie, ale w całym północno-zachodnim Pacyfiku[17].

Drugi co do wielkości udział w wytwarzaniu energii elektrycznej w Oregonie ma gaz ziemny, który sprowadzany jest głównie z zachodniej Kanady, gdyż sam Oregon posiada niewielkie jego rezerwy. Sprowadzana jest także ropa naftowa głównie ze stanu Waszyngton, gdyż w 2008 roku stan zakończył jej produkcję[17].

Jedną z głównych gałęzi gospodarki Oregonu jest gospodarka drzewna. Łagodne temperatury i obfite opady w zachodniej części stanu przyczyniają się do szybkiego wzrostu drzew, które wraz z odpadami rolniczymi są bogatym źródłem biomasy do wytwarzania energii[17].

Las pokrywa prawie połowę stanu, a wiele zakładów przemysłowych w Oregonie wykorzystuje biomasę drzewną do dostarczania ciepła i generowania elektryczności[17]. Oregon produkuje największą ilość drewna iglastego stanowiącą ponad 16% krajowej produkcji[18].

W 2017 roku około jednej siódmej energii elektrycznej Oregonu wytworzyła energia wiatrowa[17].

Przemysł[edytuj | edytuj kod]

W 2017 roku produkcja stanowiła około jednej piątej produktu krajowego brutto w Oregonie. Najważniejszymi produkowanymi wyrobami są komputery i elektronika[17]. W obszarze metropolitalnym Portland znajduje się Las Krzemowy, nazwa ta odnosi się do obszaru gdzie działa około 1500 firm z branży high-tech. Jedną z takich firm jest Intel, który należy do największych pracodawców w stanie[19].

Rolnictwo[edytuj | edytuj kod]

Ważną rolę odgrywa i największy dochód w rolnictwie przynosi branża szkółkarska. Oregon zajmuje pierwsze miejsce w produkcji azalii doniczkowej, wśród stanów USA. Jest także największym światowym producentem pasz i nasion trawy, jak i znanym ośrodkiem ekspertyzy produkcji nasion[20].

Popularna jest hodowla bydła. Stan posiada 228 licencjonowanych gospodarstw mlecznych i jest regularnie umieszczany wśród pięciu stanów z najwyższą jakością mleka. W dużych ilościach produkuje się siano, poza tym w dużych ilościach uprawia się pszenicę, ziemniaki, gruszki, winogrona i borówki[20].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Forest Types / Tree Guides, oregonforests.org [dostęp 2020-06-22] (ang.).
  2. Oregon Population 2020, worldpopulationreview.com [dostęp 2020-06-22].
  3. Nick Routley, This Giant Map Shows All the Metropolitan Areas in the U.S., Visual Capitalist, 24 września 2021 [dostęp 2022-01-24] (ang.).
  4. Oregon State Name Origin – What does „Oregon” mean?, statesymbolsusa.org [dostęp 2020-06-22].
  5. a b c d The Geography of Oregon (ang.). [dostęp 2016-02-16].
  6. Columbia River Basalt Group Stretches from Oregon to Idaho (ang.). U.S. Geological Survey. [dostęp 2016-02-16].
  7. Oregon Geography (ang.). worldatlas.com. [dostęp 2016-02-16].
  8. Mount Hood (ang.). SummitPost.org. [dostęp 2016-02-17].
  9. Eruption History of Mount Hood, Oregon (ang.). U.S. Geological Survey, Volcano Hazards Program. [dostęp 2016-02-17].
  10. Facts about Crater Lake (ang.). [dostęp 2015-08-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-02-14)].
  11. Biggest Cities in Oregon, www.biggestuscities.com [dostęp 2019-02-01].
  12. U.S. Census Bureau QuickFacts: Oregon; United States, www.census.gov [dostęp 2022-01-24] (ang.).
  13. Data Center Results, apps.mla.org [dostęp 2019-02-01].
  14. a b 2018: ACS 5-Year Estimates Data Profiles – Oregon, data.census.gov [dostęp 2020-06-22].
  15. Adults in Oregon. Pew Research Center, 2014. [dostęp 2019-01-18].
  16. State Membership Report. The ARDA. [dostęp 2019-01-18].
  17. a b c d e f Oregon – State Energy Profile Analysis – U.S. Energy Information Administration (EIA), www.eia.gov [dostęp 2019-02-02].
  18. Oregon is number one, oregonforests.org [dostęp 2020-06-22] (ang.).
  19. Silicon Forest, www.oregonencyclopedia.org [dostęp 2022-01-24] (ang.).
  20. a b Hannah Patterson, Oregon’s Top 10 Agricultural Products, Farm Flavor, 28 października 2018 [dostęp 2019-02-02] (ang.).