Oregon

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy amerykańskiego stanu. Zobacz też: inne pojęcia o tej nazwie.
Oregon
State of Oregon
stan
33. stan od 14 lutego 1859
Pieczęć Flaga
Pieczęć Flaga
Dewiza: Alis volat propriis
Państwo  Stany Zjednoczone
Stolica Salem
Kod ISO 3166-2 US-OR
Gubernator Kate Brown (D)
Powierzchnia 255 026 km²
Populacja (2010)
• liczba ludności

3 831 074[1]
• gęstość 15,02 os./km²
Strefa czasowa UTC-8:00
UTC-7:00
Języki urzędowe angielski
Położenie na mapie USA
Położenie na mapie
Strona internetowa
Portal Portal Stany Zjednoczone
Piramida wieku

Oregon (wymowa:/ˈɔrɪɡən/ OR-ə-gən i) – stan w północno-zachodniej części Stanów Zjednoczonych, na wybrzeżu Pacyfiku. Nazwa Oregon powstała w wyniku przekręcenia i przeniesienia nazwy rzeki Ouariconsint, obecnie Wisconsin River[2].

Historia[edytuj]

Przed przybyciem Europejczyków region przyszłego stanu był zamieszkiwany przez Indian Amerykańskich, między innymi przez plemiona Bannock, Chinook, Klamath i Nez Perce.

Oregon w XVII wieku był obiektem rywalizacji Hiszpanii, Rosji i Kompanii Hudsona, lecz nie przynależał do żadnej ze stron. Najbardziej zainteresowana regionem jako przedłużeniem swych kalifornijskich włości była Hiszpania. W 1774 wyprawę zorganizował Juan Jose Perez Hernandez, a w roku kolejnym Juan Francisco de la Bodega y Quadra. W 1789 Esteban Jose Martinez zbudował Fort San Miguel na wyspie Vancouver. James Cook badał zachodnie wybrzeże stanu w 1778 podczas swoich poszukiwań Przejścia Północno-Zachodniego.

Na początku XIX wieku region był badany przez ekspedycję Lewisa i Clarka, wysłaną przez rząd Stanów Zjednoczonych w celu rozpoznania terenów nabytych w wyniku Zakupu Luizjany. Ekspedycja spędziła zimę 1805-1806 w Forcie Clatsop, który wybudowała niedaleko ujścia rzeki Kolumbii do Pacyfiku. Ekspedycja ta wraz z relacjami brytyjskiego badacza Davida Thompsona w 1811 r., rozsławiły region jako źródło futer. W 1811 r. nowojorski finansista John Jacob Astor założył Fort Astoria przy ujściu rzeki Kolumbia, z zamiarem założenia sieci faktorii handlowych wzdłuż rzeki dla Pacific Fur Company. Fort Astoria był pierwszą stałą osadą na terenie przyszłego stanu.

W 1997 roku zalegalizowana została w stanie eutanazja. Dostępna jest dla obywateli pełnoletnich, śmiertelnie chorych, którzy sami zażywają truciznę przepisaną przez lekarza.

Panorama Przylądka Cove na południe od Heceta Head i na północ od Florence


Geografia[edytuj]

Stan Oregon od południa graniczy ze stanami Kalifornia i Nevada, od wschodu z Idaho, w dużej części wzdłuż rzeki Snake, od północy z Waszyngtonem, w dużej części wzdłuż rzeki Kolumbia.

Fizjograficznie na terenie stanu wyróżnia się sześć części. Największą jest Wyżyna Kolumbii, zajmująca wschód, północny wschód i dużą część centrum[3][4]. Na południowym wschodzie zaznacza się obecność Wielkiej Kotliny (region Basin and Range). Natomiast w zachodniej części znajdują się cztery regiony: dwa z nich to łańcuchy gór, biegnące z południa na północ, Góry Nadbrzeżne i Góry Kaskadowe pomiędzy którymi znajduje się Dolina Willamette – jeden z najbardziej urodzajnych regionów na świecie. Południowo-zachodni narożnik stanu zajmuje region Gór Klamath[3]. Wybrzeże ma charakter klifowy a urwiska sięgają nawet 300 metrów wysokości[5].

Zachodnia część Oregonu, wzdłuż wybrzeża Pacyfiku charakteryzuje się dużymi opadami deszczu.

Mimo sąsiedztwa Oceanu Spokojnego stan jest stosunkowo wysoko wyniesiony nad poziom morza, gdyż średnia wysokość wynosi 1005 metrów[3]. Najwyższym punktem stanu jest osiągający wysokość 3426 m n.p.m. [6][3]uśpiony wulkan Mount Hood, którego ostatni wybuch miał miejsce w 1865 roku[7]. W południowo-zachodniej części (Góry Kaskadowe) znajduje się najgłębsze w kraju jezioro - Jezioro Kraterowe, leżące w Parku Narodowym Jeziora Kraterowego[8].

Demografia[edytuj]

Według spisu powszechnego ludność stanu w roku 2000 wynosiła 3,42 mln. Był to wzrost o 20,4% w stosunku do roku 1990. W 2005 r. populacja Oregonu wynosiła 3 641 056, od 2000 r. przyrost naturalny wyniósł 1,4%, a migracyjny 6,4% (niemal połowa imigrantów urodziła się poza Stanami Zjednoczonymi). W 2004 r. 8,7% populacji stanowili urodzeni poza stanem. 6,5% ludności Oregonu miało mniej niż 5 lat, 24,7% poniżej 18, a 12,8% 65 i więcej. Kobiety stanowiły 50,4% populacji.

Największymi grupami etnicznymi w Oregonie są Amerykanie pochodzenia niemieckiego (20,5%), Amerykanie pochodzenia brytyjskiego (13,2%), Amerykanie pochodzenia irlandzkiego (11,9%), American (6,2%), i Amerykanie pochodzenia meksykańskiego (5,5%). Większość hrabstw Oregonu jest zamieszkana głównie przez Amerykanów pochodzenia europejskiego. Meksykanie mieszkają przede wszystkim w hrabstwach Malheur i Jefferson.

Najpowszechniej używanymi językami są:

Religia[edytuj]

Oregon jest wspólnie z Kolorado trzecim stanem USA pod względem procentowego udziału ludzi nieutożsamiających się z żadną religią, po stanach Vermont i Waszyngton. Około 77% mieszkańców stanu to chrześcijanie. W stanie jest największa grupa staroobrzędowców w USA.

Dane z 2008 roku[10]:

Największymi grupami religijnymi w 2010 roku, były[11]:

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Oregon Population Census 2010 and 2000 (ang.). CensusViewer. [dostęp 2016-10-31].
  2. Andrzej Czerny: Teoria nazw geograficznych. PAN Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania IM. Stanisława Leszczyckiego. [dostęp 2016-02-16]. s. 42.
  3. a b c d The Geography of Oregon (ang.). [dostęp 2016-02-16].
  4. Columbia River Basalt Group Stretches from Oregon to Idaho (ang.). U.S. Geological Survey. [dostęp 2016-02-16].
  5. Oregon Geography (ang.). worldatlas.com. [dostęp 2016-02-16].
  6. Mount Hood (ang.). SummitPost.org. [dostęp 2016-02-17].
  7. Eruption History of Mount Hood, Oregon (ang.). U.S. Geological Survey, Volcano Hazards Program. [dostęp 2016-02-17].
  8. Facts about Crater Lake (ang.). [dostęp 2015-08-02].
  9. Modern Language Association. Podane są wszystkie języki używane przez więcej niż 0,5% ogółu ludności.
  10. Religious Affi liation by State in the U.S. str.100.
  11. thearda.com.