Orlík (Wysoki Jesionik)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy szczytu w Wysokim Jesioniku. Zobacz też: szczyt w Górach Bialskich.
Orlík
Ilustracja
Widok z góry Medvědí vrch na szczyt góry Orlík
Państwo  Czechy
Położenie Zlaté Hory
Pasmo Wysoki Jesionik
(cz. Hrubý Jeseník)
(Sudety)
Wysokość 1204 m n.p.m.
Wybitność 91 m
Położenie na mapie Sudetów
Mapa lokalizacyjna Sudetów
Orlík
Orlík
Ziemia50°10′35,6″N 17°17′55,6″E/50,176556 17,298778

Orlík (historyczna nazwa niem. Urlichkuppe[1]) – szczyt (góra) o wysokości 1204 m n.p.m. (podawana jest też wysokość 1203 m n.p.m.) w paśmie górskim Wysokiego Jesionika (cz. Hrubý Jeseník), w północno-wschodnich Czechach, w Sudetach Wschodnich, na Śląsku, w obrębie gminy Zlaté Hory, oddalony o około 11,5 km na północny wschód od szczytu góry Pradziad (cz. Praděd)[2][3][4].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Lokalizacja[edytuj | edytuj kod]

Orlík jest górą dobrze rozpoznawalną w części (mikroregionie) Wysokiego Jesionika o nazwie Masyw Orlíka (cz. Medvědská hornatina), bo w tej części położona jest w centralnym duecie szczytów Orlík – Medvědí vrch, mających podobne wysokości i jest widoczna z wież widokowych zarówno Pradziada jak i Biskupiej Kopy (cz. Biskupská kupa). To trzeci pod względem wysokości szczyt Masywu Orlíka, po szczytach Medvědí vrch i Jelení loučky[5][6]. Jest górą bardzo rozległą, położoną na dwóch ramionach (grzbietach) tego Masywu: głównym, łukowatym ciągnącym się od góry Zámecký vrch (1)[a] do góry Na Vyhlídce (1)[b] z położonym na nim szczytem zasadniczym oraz bocznym, łukowatym ciągnącym się od przełęczy Kristovo loučení do przełęczy Rejvíz z położonymi na nim dwoma szczytami drugorzędnymi[2].

Z uwagi na jej rozległość, otoczona jest przez liczne szczyty zlokalizowane w jej sąsiedztwie: od północnego zachodu Srnčí vrch, Kazatelny i Zadní Jestřábí, od północy Přední Jesřábí–JZ i Přední Jestřábí, od północnego wschodu Zámecký vrch (1) i Stará hora, od wschodu Velká seč, od południowego wschodu Medvědí vrch, od południa Medvědí louka i od południowego zachodu Velké Bradlo[2]. Warto dodać, że na niektórych mapach występują dodatkowo szczyty północne o nazwach: Žárný vrch, Žár (1151 m n.p.m.) i Slídový vrch (1058 m n.p.m.) oraz wschodni Dlouhá (959 m n.p.m.). Z uwagi jednak na słabe zróżnicowanie i ekspozycje tych szczytów na tle całego masywu góry Orlík, nowsze opracowania i pomiary sugerują, aby te nazwy przypisać raczej do odpowiadających im stoków.

Widok z Rejvízu na szczyty Zámecký vrch (1), Medvědí vrch , Orlík, poniżej Přední Jestřábí oraz Orlík–Z i Orlík–SZ (nad Pensjonatem Orlík)

Góra zalesiona jest lasem świerkowym ze znacznymi ogołoceniami i przerzedzeniami, szczególnie w wyższych partiach szczytowych[2][5]. Na stoku wschodnim o nazwie Dlouhá położone są liczne odosobnione skaliska[2]. Stoki pokryte są siecią nieoznakowanych, krzyżujących się dróżek i ścieżek[2]. Przemierzając je zaleca się korzystanie ze szczegółowych map, z uwagi na zawiłości ich przebiegu, znaczne odległości oraz zorientowanie w terenie.

Szczyt główny[edytuj | edytuj kod]

Połać szczytowa góry Orlík z widocznym u dołu, po lewej punktem geodezyjnym

Na szczycie znajduje się punkt geodezyjny o wysokości 1203,58 m n.p.m.[7][8]. Z uwagi na zwiększającą się wysokość zalesienia szczyt nie jest punktem widokowym. Dojście do niego następuje z nieoznakowanych ścieżek biegnących z wytyczonych szlaków turystycznych: żółtego Szlak żółty lub zielonego Szlak zielony , biegnących w pobliżu sąsiedniego szczytu Medvědí vrch na trasie[2][8][9][10]:

Szlak zielony Vrbno pod Pradědem – góra Pytlák – góra Medvědí vrch – góra Medvědí louka – dolina potoku Šumný p. – Adolfovice

Najwygodniejsze dojście na szczyt następuje ze skrzyżowania turystycznego Pásmo Orlíka, położonego na wysokości 1005 m n.p.m., idąc zielonym szlakiem turystycznym Szlak zielony , dochodzimy po około 900 m do ścieżki, w którą skręcamy w lewo i idziemy nią około 560 m do szczytu Medvědí louka, z charakterystyczną odsłoniętą połacią szczytową. Następnie idąc dalej około 500 m przez połać ścieżką wytyczoną przez słupki, dochodzimy do skrzyżowania, skąd widoczną już przez przecinkę ścieżkę główną dochodzimy po około 900 m do szczytu.

Szczyty drugorzędne[edytuj | edytuj kod]

Widok ze ścieżki za połacią szczytową góry Medvědí louka na drugorzędny szczyt Orlík–JV

W całym masywie góry, poza szczytem głównym można wyróżnić 3 niższe szczyty, drugorzędne[2].

Mountain icon (Noun Project).svg Szczyty drugorzędne góry Orlík
Lp. Szczyt Wysokość
m n.p.m.
Odległość od szczytu głównego
km
Współrzędne geograficzne Kompas ruzica slovencina.svg
1 Orlík – JV 1133 0,87 na południowy wschód 50°10′10,3″N 17°18′14,7″E/50,169528 17,304083
2 Orlík – SZ 1055 1,74 na północny zachód 50°10′51,9″N 17°16′31,5″E/50,181083 17,275417
3 Orlík – Z 1051 1,3 na zachód 50°10′44,7″N 17°16′50,9″E/50,179083 17,280806

Geologia[edytuj | edytuj kod]

Pod względem geologicznym góra należy do jednostki określanej jako kopuła Desny[11] i zbudowana jest z ortognejsów i paragnejsów[8][12].

Wody[edytuj | edytuj kod]

Wody z całej góry płyną do dorzecza Odry, które należy do zlewni Morza Bałtyckiego. Ze stoków góry bierze swój początek pięć potoków: na stoku zachodnim Czarna Opawa (cz. Černá Opava) i Šumný p., na stoku wschodnim Slučí p. i Sokolí p. oraz na stoku północno-wschodnim Podzámecký p[2].

Klimatogram dla szczytu Orlík
IIIIIIIVVVIVIIVIIIIXXXIXII
 
 
38
 
-4
-9
 
 
35
 
-3
-9
 
 
51
 
1
-6
 
 
58
 
8
-2
 
 
100
 
13
3
 
 
101
 
15
6
 
 
115
 
18
8
 
 
91
 
18
8
 
 
66
 
13
4
 
 
38
 
9
0
 
 
46
 
2
-4
 
 
38
 
-3
-8
Temperatury w °C
Opad całkowity w mm
Źródło: Klimat Orlík. meteoblue.com

Ochrona przyrody[edytuj | edytuj kod]

Cała góra znajduje się w obrębie wydzielonego obszaru objętego ochroną o nazwie Obszar Chronionego Krajobrazu Jesioniki (cz. Chráněná krajinná oblast (CHKO) Jeseníky), a utworzonego w celu ochrony utworów skalnych, ziemnych i roślinnych[12] oraz rzadkich gatunków zwierząt.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Do najbliższej miejscowości Rejvízu z bazą pensjonatów jest od szczytu około 6 km w kierunku północnym oraz do Vrbna pod Pradědem około 8 km w kierunku południowo-wschodnim. Z uwagi na znaczne odległości do baz turystycznych góra ma ograniczone znaczenie turystyczne[2].

Kluczowym punktem turystycznym góry jest skrzyżowanie turystyczne o nazwie Kristovo loučení z podaną na tablicy informacyjnej wysokością 1051 m z wiatą turystyczną oraz stojącym drewnianym krzyżem, położone przy żółtym szlaku turystycznym Szlak żółty , leżące około 970 m na zachód od szczytu głównego[13].

 Osobny artykuł: Kristovo loučení.

Chaty łowieckie[edytuj | edytuj kod]

Widok na Heřmanovicką chatę

Można dodać, że na stokach góry położone są 4 chaty, ale nie mają one charakteru typowych schronisk turystycznych[2].

Home font awesome.svg Chaty na stokach góry Orlík
Lp. Chata Odległość od szczytu
m
Lokalizacja Współrzędne geograficzne
1 Heřmanovická chata[14] 900 na południowy wschód blisko szczytu drugorzędnego Orlík - JV 50°10′10,3″N 17°18′19,2″E/50,169528 17,305333
2 Na Devítce 1700 na północny wschód stok wschodni, blisko potoku Slučí p. 50°10′59,3″N 17°19′13,5″E/50,183139 17,320417
3 Opavská chata[15][16] 2000 na północny zachód u podnóża stoku Žárný vrch 50°11′26,4″N 17°16′52,6″E/50,190667 17,281278
4 Tetřeví chata (2)[c][17] 500 na północ blisko szczytu głównego 50°10′51,3″N 17°17′48,8″E/50,180917 17,296889

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Bezpośrednio na sam szczyt nie prowadzi żaden znakowany szlak turystyczny, natomiast przez stoki góry przebiegają dwa szlaki na trasach[2]:

Szlak żółty Videlské sedlo – góra Osikový vrch – góra Lýsy vrch – góra Jelení loučky – przełęcz Kristovo loučení – szczyt Kazatelny – Rejvíz[18]
Szlak zielony Město AlbrechticeČeská VesHolčovice – szczyt Komora – szczyt Končina – Heřmanovice – góra Hornické skály – szczyt Zámecký vrch (1) – Opavská chata

Szlaki rowerowe[edytuj | edytuj kod]

Kluczowym natomiast punktem góry dla turystyki rowerowej, gdzie zbiegają się dwa z trzech zlokalizowanych na stoku góry szlaków rowerowych jest skrzyżowanie turystyczne Pod Orlíkem – potok[19]. Przez stoki góry biegną szlaki na trasach[2]:

Stripe-marked biketrail green.svg Videlské sedlo – góra Osikový vrch – góra Lysý vrch – góra Jelení loučky-Z – góra Děrná – góra Ostruha-JV – góra Ostruha – przełęcz Kristovo loučení – przełęcz Prameny Opavice – góra Příčný vrch – góra Lysý vrchZlaté Hory
Stripe-marked biketrail blue.svg Bílý Potok – góra Javůrka – Pod Orlíkem – potok
Stripe-marked biketrail blue.svg Horní Lipová – góra Sněhulák – góra Sněhulák-JV – góra Miroslav – przełęcz Sedlo pod Javoříkem – góra Javořík – góra Javořík-SV – góra Nad Bobrovníkem – góra Nad Bobrovníkem-V – Adolfovice – dolina potoku Šumný p. – góra Dlouhá hora – góra Srnčí vrch – góra Orlík-SZ – góra Velké Bradlo-Z – góra Velké Bradlo – Pod Velkým Bradlem

Trasy narciarskie[edytuj | edytuj kod]

W okresach ośnieżenia wzdłuż szlaków rowerowych przebiegają trasy narciarstwa biegowego[20][21].

W obrębie góry nie poprowadzono żadnej trasy narciarstwa zjazdowego.

Leśny cmentarz jeńców rosyjskich[edytuj | edytuj kod]

Leśny cmentarz rosyjskich jeńców wojennych na stoku góry Orlík

U podnóża góry, blisko stoku Žárný vrch, przy żółtym szlaku turystycznym Szlak żółty , nieopodal Opavskiej chaty, w odległości około 2,3 km na północny zachód od szczytu znajduje się leśny rosyjski cmentarz (cz. Lesní ruský hřbitov), zmarłych na tyfus w latach 1941–1943, pracujących podczas II wojny światowej rosyjskich jeńców wojennych, więzionych w obozie Rejvíz, założonym w pobliżu cmentarza, z mogiłami w postaci głazów różnej wielkości. Cmentarz był wielokrotnie rekonstruowany, ostatnio w 1999[22][23]. Na cmentarzu spoczywa 23 jeńców, których wymienia ustawiona przy nim specjalna tablica informacyjna.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Oznaczenie indeksowane w odróżnieniu od znajdującego się w tym samym paśmie innego szczytu o tej samej nazwie: Zámecký vrch (2) położonego 3 km na południowy wschód od miejscowości Vrbno pod Pradědem
  2. Oznaczenie indeksowane w odróżnieniu od znajdującego się w tym samym paśmie szczytu o tej samej nazwie: Na Vyhlídce (2) położonego blisko miejscowości Ludvíkov
  3. Oznaczenie indeksowane w odróżnieniu od znajdującej się w tym samym paśmie chaty Tetřeví ch. (1) położonej około 550 m na północny wschód od szczytu Kamenec (1)

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Orlík (Urlichkuppe) (1204 m) 1:12 000 (cz.). mapy.cz. [dostęp 2017-12-18].
  2. a b c d e f g h i j k l m Orlík (1204 m) (Turistická mapa) 1:12 000 (cz.). mapy.cz. [dostęp 2017-12-18].
  3. Orlík – 1204 m n.m. (cz.). turistika.cz. [dostęp 2017-12-18].
  4. Orlík (OK/OL-009) (cz.). geocaching.com. [dostęp 2017-12-18].
  5. a b Orlík (cz.). orlik.ceskehory.cz. [dostęp 2017-12-18].
  6. Otakar Brandos: Orlík (cz.). treking.cz, 2014-11-18. [dostęp 2017-12-18].
  7. Základní mapa (ČÚZK). geoportal.cuzk.cz ↓.
  8. a b c Orlík (HLV 113; 1204 m). tisicovky.cz ↓.
  9. Orlík není jen nad Vltavou či u Humpolce – Hora Orlík (cz.). horycesko.cz. [dostęp 2017-12-18].
  10. Přes Medvědí vrch na Orlík (cz.). turistika.cz. [dostęp 2017-12-18].
  11. Cymerman 1998 ↓, s. 531 (mapa).
  12. a b Zmrhalová 2011 ↓.
  13. Kristovo loučení (cz.). turistika.cz. [dostęp 2017-12-18].
  14. Zdeňka Jordanová: Lovecké chaty v Jeseníkách. Heřmanovická chata (cz.). lovecke-chaty-v-jesenikach.webnode.cz. [dostęp 2017-12-18].
  15. Zdeňka Jordanová: Lovecké chaty v Jeseníkách. Opavská chata (cz.). lovecke-chaty-v-jesenikach.webnode.cz. [dostęp 2017-12-18].
  16. Opavská lovecká chata (cz.). turistika.cz. [dostęp 2017-12-18].
  17. Zdeňka Jordanová: Lovecké chaty v Jeseníkách. Tetřeví chata (cz.). lovecke-chaty-v-jesenikach.webnode.cz. [dostęp 2017-12-18].
  18. Rejvíz – Lurdská jeskyně – Koberštějn – Kristovo loučení – Rejvíz (cz.). turistika.cz. [dostęp 2015-06-18].
  19. Pod Orlíkem – potok (cz.). Turistika.cz. [dostęp 2017-12-18].
  20. Leszek Frelich: Przez Masyw Niedźwiedzi pod Velké Bradlo (na biegówki) (pol.). opole.wyborcza.pl, 2013-02-08. [dostęp 2017-12-18].
  21. Běžkařské trasy přes Pásmo Orlíka (cz.). jeseniky.net. [dostęp 2017-12-18].
  22. Marian Čep: Lesní ruský hřbitov (cz.). W: Město Zlaté Hory – Oficiální internetové stránky [on-line]. zlatehory.cz, 2009-12-03. [dostęp 2017-12-18].
  23. Lesní ruský hřbitov – Rejvíz (cz.). jeseniky.net. [dostęp 2017-12-18].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]