Orliczkowate

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Orliczkowate
Ilustracja
Pteris multifida
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny naczyniowe
Klad monilofity
Klasa paprocie
Rząd paprotkowce
Rodzina orliczkowate
Nazwa systematyczna
Pteridaceae E.D.M.Kirchn.
Schul-Bot.: 109. 1831[1]

Orliczkowate (Pteridaceae) – rodzina paproci z rzędu paprotkowców (Polypodiales). Obejmuje 5 podrodzin z 53 rodzajami i ponad 1,2 tysiącem gatunków[1]. Są to paprocie naziemne i epifityczne, spotykane na całym świecie, ale najbardziej zróżnicowane w tropikach i na obszarach suchych[2].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Adiantum capillus-veneris
Cheilanthes lanosa
Hemionitis cordata

Kłącze krótkie lub długie, pełzające, podnoszące się do wyprostowanego, pokryte łuskami rzadziej samymi włoskami. Liście niezróżnicowane (monomorficzne), czasem ze zmodyfikowaną częścią blaszki (hemidimorficzne) lub rzadziej dwojakiego rodzaju (dimorficzne). Blaszka liściowa pojedyncza, pierzasto lub dłoniasto złożona. Użyłkowanie liścia zróżnicowane – żyłki są otwarte, rozwidlają się, w różny sposób są połączone, czasem tworzą siatkę żyłek. Kupki zarodni bez właściwych zawijek, często osłonięte przez podwinięty brzeg listków lub zarodnie ułożone są wzdłuż żyłek[2].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Notholaena marantae
Vittaria lineata

W systemie Smitha i in. (2006) rodzina w rzędzie paprotkowców (Polypodiales)[2]. Tę samą pozycję ma w systemie PPG I (2016), przy czym odrębność tych paproci od pozostałych paprotkowców podkreślono zaliczając je do monotypowego podrzędu Pteridineae J.Prado & Schuettp., 2016[1].

Pozycja filogenetyczna rodziny w rzędzie paprotkowców[3][4][1]


paprotkowce


Saccolomataceae




Cystodiaceae




Lonchitidaceae



Lindsaeaceae







Pteridaceaeorliczkowate




Dennstaedtiaceae





Cystopteridaceaepaprotnicowate





Rhachidosoraceae




Diplaziopsidaceae




Aspleniaceaezanokcicowate



Hemidictyaceae







Thelypteridaceaezachylnikowate




Woodsiaceaerozrzutkowate





Onocleaceaeonokleowate



Blechnaceaepodrzeniowate




Athyriaceaewietlicowate









Didymochlaenaceae




Hypodematiaceae




Dryopteridaceaenerecznicowate





Nephrolepidaceaenefrolepisowate



Lomariopsidaceae





Tectariaceae




Oleandraceae




Davalliaceaedawaliowate



Polypodiaceaepaprotkowate













Podział rodziny[1]

Podrodzina Parkerioideae Burnett, Outlines Bot.: 324. 1835

  • rodzaj: Acrostichum L., Sp. Pl. 2: 1067. 1753
  • rodzaj: Ceratopteris Brongn., Bull. Sci. Soc. Philom. Paris 1821: 186. 1822różdżyca

Podrodzina Cryptogrammoideae S.Lindsay, Edinburgh. J. Bot. 66(2): 358. 2009

  • rodzaj: Coniogramme Fee, Mem. Foug., 5. Gen. Filic.: 167. 1852
  • rodzaj: Cryptogramma R.Br., Narr. Journey Polar Sea: 767. 1823zmienka
  • rodzaj: Llavea Lag., Gen. Sp. Pl.: 33. 1816

Podrodzina Pteridoideae Link, Fil. Spec.: 48. 1841

  • rodzaj: Actiniopteris Link, Fil. Spec.: 79. 1841
  • rodzaj: Anogramma Link, Fil. Spec.: 137. 1841
  • rodzaj: Austrogramme E.Fourn., Ann. Sci. Nat. Bot., ser. 5, 18: 278. 1873
  • rodzaj: Cerosora Domin, Acta Bot. Bohem. 8: 3. 1929
  • rodzaj: Cosentinia Tod., Giorn. Sci. Nat. Econ. Palermo 1: 219. 1866
  • rodzaj: Jamesonia Hook. & Grev., Pl. Voy. Russes Monde 2: t.178. 1830
  • rodzaj: Onychium Kaulf., Berlin. Jahrb. Pharm. Verbundenen Wiss. 21: 45. 1820
  • rodzaj: Pityrogramma Link, Handbuch 3: 19–20. 1833
  • rodzaj: Pteris L., Sp. Pl. 2: 1073. 1753orliczka
  • rodzaj: Pterozonium Fee, Mem. Soc. Hist. Nat. Strasbourg 4(1): 202. 1850
  • rodzaj: Syngramma J.Sm., London J. Bot. 4: 168–169. 1845
  • rodzaj: Taenitis Willd. ex Schkuhr, Kl. Linn. Pfl.-Syst. 1: 20. 1804
  • rodzaj: Tryonia Schuettp., J.Prado & A.T.Cochran, Phyto-Keys 35: 35–37. 2014

Podrodzina Vittarioideae Link, Fil. Spec.: 116. 1841

  • rodzaj: Adiantum L., Sp. Pl. 2: 1094. 1753 – niekropień, adiantum, złotowłos
  • rodzaj: Ananthacorus Underw. & Maxon, Contr. U.S. Natl. Herb. 10: 487. 1908
  • rodzaj: Antrophyopsis (Benedict) Schuettp., Taxon 65(4): 717. 2016
  • rodzaj: Antrophyum Kaulf., Enum. Filic.: 197, 282. 1824
  • rodzaj: Haplopteris C.Presl, Tent. Pterid.: 141. 1836
  • rodzaj: Hecistopteris J.Sm., London J. Bot. 1: 193. 1842
  • rodzaj: Polytaenium Desv., Mem. Soc. Linn. Paris 6: 174, 218. 1827
  • rodzaj: Radiovittaria (Benedict) E.H.Crane, Syst. Bot. 22: 514–515. 1997 (1998)
  • rodzaj: Rheopteris Alston, Nova Guinea, n.s. 7: 2. 1956
  • rodzaj: Scoliosorus T.Moore, Index Fil. xxix. 1857
  • rodzaj: Vaginularia Fee, Mem. Foug., 3. Hist. Vittar.: 30–31. 1852
  • rodzaj: Vittaria Sm., Mem. Acad. Roy. Sci. (Turin) 5: 413, t.9, f.5. 1793

Podrodzina Cheilanthoideae Horvat, Acta Bot. Inst. Bot. Univ. Zagreb. 2: 114. 1927

  • rodzaj: Adiantopsis Fee, Mem. Foug., 5. Gen. Filic.: 145. 1852
  • rodzaj: Aleuritopteris Fee, Mem. Foug., 5. Gen. Filic.: 153–154. 1852
  • rodzaj: Allosorus Bernh., Neues J. Bot. 1(2): 36. 1805
  • rodzaj: Argyrochosma (J.Sm.) Windham, Amer. Fern J. 77 (2): 38. 1987
  • rodzaj: Aspidotis (Nutt. ex Hook.) Copel., Ann. Cryptog. Phytopathol. 5 [Gen. Fil.]: 68. 1947
  • rodzaj: Astrolepis D.M.Benham & Windham, Amer. Fern J. 82(2): 55. 1992
  • rodzaj: Bommeria E.Fourn., Dict. Bot. 1: 448. 1876 (1877)
  • rodzaj: Calciphilopteris Yesilyurt & H.Schneid., Phytotaxa 7: 52. 2010
  • rodzaj: Cheilanthes Sw., Syn. Fil. 5, 126. 1806rozwartka
  • rodzaj: Cheiloplecton Fee, Mem. Foug., 7. Ic. Esp. Nouv.: 33, 135, t.20. 1857
  • rodzaj: Doryopteris J.Sm. emend. J.C.Yesilyurt, J. Bot. (Hooker) 3: 404. 1841
  • rodzaj: Gaga Pryer, F.W.Li & Windham, Syst. Bot. 37(4): 855. 2012
  • rodzaj: Hemionitis L., Sp. Pl. 2: 1077 1753
  • rodzaj: Lytoneuron (Klotzsch) Yesilyurt, Phytotaxa 221(2): 116. 2015
  • rodzaj: Mildella Trevis., Reach Ist. Lombardo Sci., Rendiconti 9: 810. 1877
  • rodzaj: Myriopteris Fee emend. Grusz & Windham, Mem. Foug., 5. Gen. Filic.: 148
  • rodzaj: Notholaena R.Br., Prodr.: 145. 1810
  • rodzaj: Ormopteris J.Sm. ex J.Sm., Hist. Fil.: 281. 1875
  • rodzaj: Paragymnopteris K.H.Shing, Indian Fern J. 10: 227. 1993
  • rodzaj: Parahemionitis Panigrahi, Amer. Fern J. 83(3): 90, f.1. 1993
  • rodzaj: Pellaea Link, Fil. Spec.: 59. 1841
  • rodzaj: Pentagramma Yatsk., Windham & E.Wollenw., Amer. Fern J. 80(1): 13. 1990
  • rodzaj: Trachypteris Andre ex Christ, Neue Denkschr. Allg. Schweiz. Ges. Gesamten Naturwiss. 36: 150. 1899

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f The Pteridophyte Phylogeny Group. A community-derived classification for extant lycophytes and ferns. „Journal of Systematics and Evolution”. 54 (6), s. 563–603, 2016. DOI: 10.1111/jse.12229. 
  2. a b c Smith, A. R., K. M. Pryer, E. Schuettpelz, P. Korall, H. Schneider & P. G. Wolf. A classification for extant ferns. „Taxon”. 55 (3), s. 705–731, 2006 (ang.). 
  3. Samuli Lehtonen. Towards Resolving the Complete Fern Tree of Life. „PLoS ONE”. 6, 10, s. e24851, 2011. DOI: 10.1371/journal.pone.0024851. 
  4. Carl J. Rothfels, Anders Larsson, Li-Yaung Kuo, Petra Korall, Wen- Liang Chiou, Kathleen M. Pryer. Overcoming Deep Roots, Fast Rates, and Short Internodes to Resolve the Ancient Rapid Radiation of Eupolypod II Ferns. „Systematic Biology”. 61, 1, s. 70, 2012.