Osiedle Krowodrza Górka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Osiedle Krowodrza Górka
Ilustracja
Wieżowce we wschodniej części osiedla, widok od wschodu, od strony pętli tramwajowo-autobusowej i ulicy Fieldorfa-Nila
Państwo  Polska
Miasto Kraków
Dzielnica IV Prądnik Biały
Poprzednia nazwa Osiedle XXX-lecia PRL
Data budowy 1968-1976
Architekt Mieczysław Turski z zespołem
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
Osiedle Krowodrza Górka
Osiedle Krowodrza Górka
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Osiedle Krowodrza Górka
Osiedle Krowodrza Górka
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Osiedle Krowodrza Górka
Osiedle Krowodrza Górka
Ziemia50°05′19″N 19°56′03″E/50,088611 19,934167
Pętla tramwajowa Krowodrza Górka
Kościół św. Jadwigi Królowej w Krakowie

Osiedle Krowodrza Górka – osiedle w Krakowie wchodzące w skład Dzielnicy IV Prądnik Biały, niestanowiące jednostki pomocniczej niższego rzędu w ramach dzielnicy.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Osiedle jest położone między ulicami: Opolską od strony północnej, Władysława Łokietka oraz Batalionu "Skała" AK od strony zachodniej, Wybickiego od strony południowej i linią tramwajową od strony wschodniej. W obrębie osiedla znajdują się, częściowo lub w całości, ulice: Kluczborska, Rusznikarska, Rusznikarska-Deptak, Fieldorfa-Nila i Krowoderskich Zuchów.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Tablica upamiętniająca wizytę Jana Pawła II (9 czerwca 1997 r.)

Tereny na których obecnie znajduje się Krowodrza Górka zostały przyłączone do Krakowa w 1910 roku, jako część ówczesnej XVII dzielnicy katastralnej - Krowodrza[1]. Pierwsze budynki w typie podmiejskiej zabudowy jednorodzinnej na jej obszarze powstały jeszcze przed II wojną światową w okolicy obecnej ulicy Rusznikarskiej-Deptak, zwanej wówczas Nad Sudołem[2]. Budowa obecnego osiedla rozpoczęła się w 1968 roku według projektu urbanistycznego autorstwa Mieczysława Turskiego. Projekty poszczególnych bloków sporządzili Maria i Jerzy Chronowscy, z którymi współpracowali Stefan Golonka oraz Krystyna Różyska-Tołłoczko. Koncept urbanistyczny osiedla został oparty o oś ciągu pieszego, prowadzącą z północy na południe, od kładki nad ulicą Opolską, łączącą Krowodrzę Górkę z osiedlem Prądnik Biały Zachód, dalej w ciągu ulicy Rusznikarskiej-Deptak do ulicy Wybickiego[3]. Owa oś została wytyczona w taki sposób, że południowe przedłużenie jej perspektywy wychodzi dokładnie pod Kościół Mariacki[4]. Deptak przechodzi przez prześwity między ustawionymi do niego szczytem budynkami oraz przecina ulicę Krowoderskich Zuchów - zasadniczy trzon komunikacji drogowej i autobusowej na osiedlu. W miejscu tego przecięcia, zostało wyznaczone urbanistyczne centrum osiedla, zaakcentowane skośnym ustawieniem czterech, czteropiętrowych podłużnych bloków[3], układających się w kształt rombu, wzdłuż którego dłuższej przekątnej prowadzi ulica Krowoderskich Zuchów, zaś krótszej - osiedlowy deptak. Na środku powstałej w ten sposób przestrzeni, równolegle do ulicy Krowoderskich Zuchów zrealizowano dwa podłużne pawilony handlowe, po północnej i południowej stronie ulicy, z charakterystycznymi rusztami pergoli projektu Chronowskich[4], pod którymi prostopadle do płaszczyzn pawilonów prowadzi oś ciągu pieszego osiedla. Taki układ centrum założenia miał być formą rynku z sukiennicami[4]. Układ bloków podłużnych z południową ekspozycją elewacji uwzględnia właściwe przewietrzanie zespołu zgodnie z kierunkiem większości wiatrów w Krakowie z zachodu na wschód[3][4], z kolei odległości pomiędzy budynkami mają na względzie odpowiednie nasłonecznienie na osiedlu[3]. Za projekt i realizację układu urbanistycznego osiedle otrzymało w 1976 roku tytuł Wicemister Krakowa[3].

Obecną nazwę osiedla nadano w 1971 roku, od 1974 osiedle nosiło nazwę XXX-lecia PRL. Nazwę przywrócono w 1991 roku. Jeszcze w latach 90. pośrodku osiedla pozostawało sporo pustej przestrzeni, na której znajdowały się ogródki działkowe. Od tego czasu niemal cała ta przestrzeń została zagospodarowana. Bloki zbudowano także na obrzeżach osiedla, ze wszystkich stron, na wschodzie sięgają one aż do stadionu Clepardii, na zachodzie ciągną się za kościołem. Dwa bloki przy ulicy Wybickiego nr 1-3, wybudowane dla pracowników WSK Kraków na przełomie lat 80/90, powszechnie nazywa się „Wybickiego”. Do osiedla należą też pawilony przy ulicy Opolskiej 37.

w 1984 roku oddano przedłużony fragment linii tramwajowej od pętli „Dworzec Towarowy” do pętli na osiedlu XXX-lecia PRL. w 2007 roku ów odcinek sieci tramwajowej został gruntownie przebudowany z obiema pętlami[5]. Przy pętli „Krowodrza Górka” zlokalizowano dworzec dla autobusów komunikacji miejskiej, obsługujący większość linii aglomeracyjnych kursujących na północne przedmieścia Krakowa.

Ważne wydarzenia[edytuj | edytuj kod]

  • Wizyta papieża Jana Pawła II w parafii pw. św. Jadwigi Królowej, 9 czerwca 1997 r.
  • Pożar DH "Gigant" – 28 maja 2003 r. Doszczętnie spłonął wtedy wielkopowierzchniowy dom handlowy przy ul. Wybickiego 6, zbudowany jeszcze w 1982. Straty sięgnęły 2,4 mln zł. Przyczyną pożaru było podpalenie – sporządzone przez biegłych ekspertyzy wykazały, że pożar w Domu Handlowym "Gigant" został wzniecony po rozlaniu substancji łatwopalnych na dużej powierzchni posadzki[6].

Infrastruktura[edytuj | edytuj kod]

Urzędy:

  • Urzędy Skarbowe przy ul. Krowoderskich Zuchów 2:[7]
    • Drugi Urząd Skarbowy Kraków
    • Urząd Skarbowy Kraków-Krowodrza
    • Urząd Skarbowy Kraków-Śródmieście
    • Urząd Skarbowy Kraków-Prądnik
  • Urzędy Pocztowe[8]:
    • FUP Kraków 23, ul. Opolska 37
    • FUP Kraków 73, ul. Bratysławska 2 lok. 5/1
    • AP Kraków, ul. Józefa Wybickiego 3A

Szkolnictwo i edukacja:

  • Gimnazjum nr 12 im. księdza kardynała Karola Wojtyły, ul. Kluczborska 3 (oraz ponownie Szkoła Podstawowa nr 15 – od września 2017)
  • Prywatne Gimnazjum nr 2 i Prywatna Szkoła Podstawowa nr 2, ul. Kluczborska 3 (od września 2014)[9]
  • Szkoła Podstawowa nr 21 im. Władysława Jagiełły, ul. Batalionu "Skała" AK 12
  • Katolicka Szkoła Podstawowa im. św. Jadwigi Królowej w Krakowie, ul. W. Łokietka 60
  • Przedszkole Samorządowe nr 130, ul. Krowoderskich Zuchów 28
  • Przedszkole Samorządowe nr 138, ul. Krowoderskich Zuchów 15A
  • Przedszkole Niepubliczne "Pod Skrzydłami", ul. Batalionu "Skała" AK 2 (przedszkole "Waldorfskie")
  • Żłobek Samorządowy nr 24, ul. Opolska 11
  • Klub dziecięcy MomiKlub, ul. Kluczborska 54/1 (powstał w 2009 r., świadczy usługi opieki nad dziećmi)

Zdrowie:

  • Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej (przychodnia), ul. Rusznikarska 17

Na osiedlu znajduje się pętla autobusowo-tramwajowa, przystosowaną do obsługi Krakowskiego Szybkiego Tramwaju.

Dworzec autobusowo-tramwajowy MPK Krowodrza Górka w Krakowie
Park Krowoderski – boisko PKS Jadwiga, górka saneczkarska

Tereny zielone i rekreacja[edytuj | edytuj kod]

W bezpośrednim sąsiedztwie osiedla znajdują się dwa parki:

  • Park Krowoderski – na jego terenie znajduje się boisko PKS Jadwiga (dawniej należące do KS Krowodrza), rekreacyjna górka saneczkarska, szereg mniejszych boisk i terenów rekreacyjnych, a także ogródek jordanowski i urządzenia małej architektury. Park jest podzielony na dwie części, wschodnią i zachodnią, pomiędzy nimi biegnie ul. Władysława Łokietka.
  • Park im. Stanisława Wyspiańskiego – tzw. "Stary Park", powstały na zasypanym forcie austriackim – stąd charakterystyczny wygląd parku, przypominający krater. W sercu parku znajduje się teren zielony z alejkami i ławkami oraz placem zabaw dla dzieci. Na obrzeżach parku znajdują się rodzinne ogrody działkowe.

Na osiedlu Krowodrza Górka niedaleko pętli autobusowo-tramwajowej rozpoczyna się Szlak Orlich Gniazd[10], przez Park Krowoderski przebiega trasa rowerowa nr 2 Park Młynówka Królewska do Ojcowa[11].

Usługi[edytuj | edytuj kod]

Mieszkańcy osiedla korzystać mogą z filii nr 20 Biblioteki Kraków, usytuowanej w pawilonie handlowym przy ul. Opolskiej 37. Posiada ona wypożyczalnię dla dorosłych, wypożyczalnię dla dzieci i młodzieży oraz czytelnię.

Na osiedlu znajdują się supermarkety większych sieci oraz te należące do sieci franczyzowych. Znajdują się tu także stacje benzynowe, lokale gastronomiczne, placówki banków oraz hotel.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Bogusław Luchter, Katedra Gospodarki Regionalnej: Jednostki katastralne jako podstawa badań struktury użytkowania ziem w mieście Krakowie. W: Zeszyty Naukowe nr 821 Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie [on-line]. 2010. [dostęp 2019-06-27].
  2. Dawne plany miasta – strona zarchiwizowana 31.12.2015 przez Internet Archive
  3. a b c d e Krowodrza Górka. W: Stowarzyszenie Architektów Polskich Oddział Kraków [on-line]. [dostęp 2019-06-27].
  4. a b c d Krowodrza Górka: “południowy koniec osi wychodził dokładnie na kościół Mariacki!”. W: Krowoderska.pl [on-line]. [dostęp 2019-06-27].
  5. Pętle tramwajowe K - Krowodrza Górka. W: kmk.krakow [on-line]. [dostęp 2019-06-27].
  6. Kalendarium: rok 2003 – 28 maja. psp.krakow.pl. [dostęp 2015-02-27].
  7. Urzędy Skarbowe Małopolski (pol.). [dostęp 2018-01-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-11-01)].
  8. Wyszukiwarka placówek Poczty Polskiej (pol.). poczta-polska.pl. [dostęp 2016-04-14].
  9. Historia. edukacja.krakow.pl. [dostęp 2015-02-27].
  10. Szlak Orlich Gniazd (pol.). [dostęp 2018-01-10].
  11. Trasy rowerowe Kraków (pol.). krakow.naszemiasto.pl, 2011-06-02. [dostęp 2011-11-17].