Osiedle im. Gustawa Morcinka (Kłodzko)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Herb Kłodzka Osiedle im. Gustawa Morcinka
Osiedle Kłodzka
Ilustracja
Centrum osiedla
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat kłodzki
Miasto Kłodzko
Data założenia 1962-1973
W granicach Kłodzka 1809
Powierzchnia 0,135 km²
Wysokość 294-303 m n.p.m.
Nr kierunkowy 0-74
Kod pocztowy 57-300
Tablice rejestracyjne DKL
Położenie na mapie Kłodzka
Położenie na mapie
50°25′55″N 16°39′09″E/50,431944 16,652500
Portal Portal Polska
Ulica Walasiewiczówny
Ulica Morcinka
Ulica Morcinka
Ulica Morcinka
Ulica Kusocińskiego
Ulica Okrzei
Ulica Kusocińskiego
Secesyjna willa przy ul. Morcinka

Osiedle im. Gustawa Morcinka – osiedle mieszkaniowe w Kłodzku, położone w południowej części miasta, na lewym brzegu Nysy Kłodzkiej. Powstało jako drugie osiedle mieszkaniowe w mieście po zakończeniu II wojny światowej. Zamieszkuje je około tys. mieszkańców.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Położenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Osiedle im. Morcinka położone jest w południowej części Kłodzka. Graniczy na zachodzie z osiedlem im. Dąbrówki (dawniej XXX-lecia PRL), na północy ze Śródmieściem (dawne Przedmieście Zielone), na wschodzie za Nysą Kłodzką z osiedlem Krzyżna Góra, a na południu z Książkiem. Od centrum miasta oddalone jest o ok. 1 km[1].

Warunki naturalne[edytuj | edytuj kod]

Osiedle położone jest na wysokości 294-303 m n.p.m. Największe wzniesienia znajdują się w zachodniej części osiedla, zaś jego wysokość hipsometryczna stopniowo opada w kierunku wschodnim ku rzece Nysie Kłodzkiej[2]. Cały jego obszar stanowi teren zabudowany[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Teren, na którym stoi dzisiejsze osiedle, należał od czasów średniowiecza do jednego z kłodzkich przedmieść, zwanego Zielonym[3]. Nie był on jednak zabudowany. W 1809 roku obszar ten został włączony oficjalnie do miasta. Mimo tego, dopiero po zniesieniu statusu miasta-twierdzy w 1877 roku przez władze niemieckie następuje intensywniejsza zabudowa tego obszaru[4]. W tym czasie na północnym oraz zachodnim skraju osiedla zaczęły powstawać pierwsze domy mieszkalne o charakterze willowym w stylu historycznym, a później secesyjnym. Pod koniec XIX wieku wytyczone nowe ulice i place na osiedlu, w tym obecne: Chopina, Okrzei (południowy trakt)i Kusocińskiego[5].

W okresie dwudziestolecia międzywojennego wytyczono obecną ulicę Walasiewiczówny oraz wschodni odcinek Kusocińskiego, tym samym ustalając obowiązującą do dnia dzisiejszego siatkę ulic. Planowano w tym terenie budowę domów jednorodzinnych. Zamiary te zostały przerwane przez wybuch II wojnie światowej[6].

Po przejęciu Kłodzka przez władze polskie w 1945 roku oraz wzrostowi liczby ludności miasta podjęto decyzję o budowie w tym rejonie nowego osiedla mieszkaniowego, składającego się z kliku bloków z wielkiej płyty, którego budowa rozpoczęła się w 1962 roku[7]. Jako pierwsze powstały do 1965 roku bloki przy ul. Morcinka[8]. Kolejne bloki w rejonie ulicy Okrzei wzniesiono do końca 1970 roku[9]. Jako ostatnie powstały w latach 1971-1973 klatkowce oraz punktowce w rejonie ulic Walasiewiczówny i Kusocińskiego. Przy tej ostatniej wybudowano ponadto naprzeciwko stadionu miejskiego klika domów jednorodzinnych[10].

Nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Osiedle zostało nazwane na cześć znanego polskiego pisarza związanego z Górnym Śląskiem, nauczyciela, działacza publicystycznego i posła na Sejm PRL I kadencjiGustawa Morcinka (1891-1963), który zmarł w trakcie budowy pierwszych bloków[11].

Administracja[edytuj | edytuj kod]

Obszar obecnego osiedla od zawsze dzielił losy polityczno-administracyjne z Kłodzkiem, zostając do niego oficjalnie włączony w drugiej połowie XIX wieku[12]. Po zakończeniu II wojny światowej znalazł się w granicach Polski. Wszedł jako część Kłodzka w skład województwa wrocławskiego, powiatu kłodzkiego[13]. Z kolei po zmianach w administracji terenowej w latach 70. XX w. wszedł w skład województwa wałbrzyskiego[14]. W 1999 roku ponownie reaktywowano powiat kłodzki, który wszedł w skład województwa dolnośląskiego[15].

Na terenie Kłodzka nie występują pomocnicze jednostki administracyjne, takie jak: osiedla, czy dzielnice, dlatego też o większości spraw decyduje samorząd miejski, którego siedziba znajduje się na pl. Bolesława Chrobrego, na Starym Mieście. Mieszkańcy wybierają do Rady Miasta siedmiu radnych co 4 lata, tworząc okręg wyborczy nr 1, wraz z całą środkową częścią miasta, położoną na lewym brzegu Nysy Kłodzkiej[16].

Na obszarze osiedla znajdują się siedziby trzech instytucji:

Edukacja i kultura[edytuj | edytuj kod]

Dzieci w wieku 7-13 lat pobierają naukę w mieszczącej się w pobliżu, przy ul. Bohaterów Getta, Szkole Podstawowej nr 6 im. Unii Europejskiej. Następnie kontynuują kształcenie w Gimnazjum nr 1 im. Adama Mickiewicza. Po jego ukończeniu młodzież kontynuuje w zdecydowanej większości naukę w szkołach średnich położonych w centrum miasta[20].

Religia[edytuj | edytuj kod]

Większość mieszkańców osiedla stanowią wyznawcy Kościoła rzymskokatolickiego. Osiedle wchodzi w skład katolickiej parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, która obejmuje swoim zasięgiem całą środkową część miasta oraz Gołogłowy. Została ona utworzona w średniowieczu. Jej siedziba znajduje się na terenie starówki. Obecnie funkcję proboszcza sprawuje ks. Henryk Całka, SJ. Parafia ta wchodzi w skład diecezji świdnickiej i dekanatu kłodzkiego[21].

Architektura i urbanistyka[edytuj | edytuj kod]

Jest to wielkopłytowe osiedle. Stoją tu m.in. cztero- i pięciokondygnacyjne wielkokwiatowe budynki mieszkalne, mające charakter klatkowców i punktowców. Gdzieniegdzie zachowały się XIX-wieczne kamienice i domy jednorodzinne, głównie w zachodniej i północno-wschodniej części. W ich architekturze dominuje styl: secesyjny oraz neostyle. Współczesne osiedle zostało wybudowane na planie prostokąta[22]. Jego granice wyznaczają w zasadzie ulice: Kusocińskiego (na południu), Bohaterów Getta (na zachodzie), Harcerzy i Morcinka (na północy) oraz Kusocińskiego (na południu)[1].

W skład osiedla wchodzą plac i 6 ulic[1]:

  • pl. Fryderyka Chopina
  • ul. Bohaterów Getta (część)
  • ul. Janusza Kusocińskiego
  • ul. Harcerzy
  • ul. Gustawa Morcinka
  • ul. Stefana Okrzei (część)
  • ul. Stanisławy Walasiewiczówny

Rekreacja[edytuj | edytuj kod]

Na terenie osiedla istnieją przydomowe niewielkie ogródki działkowe. Z kolei między blokami znajdują się place zabaw, z których korzystają lokalne dzieci oraz młodzież. We wschodniej części osiedla w latach 70. XX wieku powstał niewielki park, zbudowany w czynie społecznym przez uczniów Zespołu Szkół Budowlanych im. prof. Żenczykowskiego w Kłodzku. Znajdują się w nim aleje spacerowe z ławkami, z widokiem na Nysę Kłodzką i wodospad[23]. Ponadto w południowo-wschodniej części osiedla umiejscowiony jest plac manewrowy dla zdających kurs na prawo jazdy[24].

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Osiedle posiada w pełni rozwiniętą własną infrastrukturę handlową. Działa tu kilka prywatnych sklepów osiedlowych. Poza tym zlokalizowane są tutaj dwa kłodzkie supermarkety: "Chata Polska" przy ul. Morcinka i "Dobosz Market", mieszczący się przy u. Bohaterów Getta, należący do byłej kłodzkiej radnej oraz znanej przedsiębiorczyni, Haliny Dobosz[25].

Infrastruktura[edytuj | edytuj kod]

Transport[edytuj | edytuj kod]

Przez osiedle prowadzi obecnie lokalna droga z Kłodzka do pobliskich Krosnowic, która jeszcze do początku XX wieku stanowiła jeden z najczęściej uczęszczanych traktów, prowadzący z południowej części ziemi kłodzkiej do Wrocławia[26].

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Komunikacja miejska w Kłodzku.

Komunikacje miejską na terenie osiedla obsługuje prywatna firma A-Vista oraz PKS Kłodzko. na terenie osiedla znajdują się dwa przystanki autobusowe: Morcinka i Bohaterów Getta (SP nr 6). Z pierwszego z nich odjeżdżają autobusy A-Visty, które wożą pasażerów w kierunku Zajęczej przez Rodzinną, Spółdzielczą, Korytowską oraz Szpitala przez Łużycką[27].

Z kolei przystanek Bohaterów Getta (SP nr 6) należy do linii nr 1 PKS Kłodzko, prowadzącej z pętli przy ul. Łużyckiej do Starkowa[28].

Bezpieczeństwo[edytuj | edytuj kod]

W zakresie ochrony przeciwpożarowej oraz innych miejscowych zagrożeń – osiedle im. Morcinka podlega pod rejon działania Powiatowej Straży Pożarnej oraz Komendzie Powiatowej Policji w Kłodzku, która ma tutaj swoja główną siedzibę przy pl. Chopina 2. Funkcję dzielnicowego pełni asp. Krzysztof Pinkiewicz (III Rejon Służbowy)[29].

Na osiedlu znajdują się apteki, przychodnie zdrowia, gdzie swoje gabinety lekarskie mają lekarze pierwszego kontaktu oraz dentyści. W 1994 roku powstało tutaj przy ul. Kusocińskiego Centrum Medyczne "Salus", które posiada własne pracownie diagnostyczne: RTG, endoskopii, spirometrii, USG, analityki laboratoryjnej, pracownię badań psychotechnicznych, zakłady rehabilitacji ambulatoryjnej oraz oddział dzienny rehabilitacji. Świadczy ono usługi z zakresu medycyny rodzinnej i ambulatoryjnej opieki specjalistycznej oraz medycyny pracy. Wykonuje usługi w zakresie transportu sanitarnego chorych w kraju i za granicą. W kłodzkiej placówce Centrum Medycznego Salus prowadzi oddział szpitalny, w którym wykonywane są procedury z zakresu chirurgii ogólnej, chirurgii urazowo-ortopedycznej, chirurgii plastycznej jak i laryngologii[30].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Kłodzko. Plan miasta, 1:10 000, wyd. 3, PPWK, Wrocław-Warszawa 1999.
  2. Wysokość opracowana na podstawie "Google Earth".
  3. Glatz. Stadplan {1760), plan miasta Kłodzka z 1760 roku
  4. K. Marcinek, W. Prorok, Ziemia Kłodzka. Informator turystyczny, s. 12.
  5. M. Krause, Plan von Glatz. Entworfen und geziechnet, Glatz ca. 1896.
  6. Historischer Stadtplan von Glatz. 1:5 000, Stand: um 1934, Glatz 1934. [on-line] [dostęp: 27.03.2012]
  7. K. Marcinek, W. Prorok, op. cit., s. 13.
  8. Kłodzko. Dzieje miasta, pod red. R. Gładkiewicza, Kłodzko 1998, s. 164.
  9. K. Marcinek, W. Prorok, op. cit., s. 14.
  10. Kłodzko. Dzieje miasta, op. cit., s. 170-171.
  11. Słownik geografii turystycznej Sudetów, pod red. M. Staffa, t. 15, Wrocław 1994, s. 205.
  12. Por.: Plan von Glatz, 1:4500, pod red. M. Krausego, Glatz ca 1896.
  13. A. Herzig, M. Ruchniewicz, Dzieje Ziemi Kłodzkiej, Hamburg-Wrocław 2006, s. 385.
  14. A. i A. Galasowie, Dzieje Śląska w datach, wyd. Rzeka, Wrocław 2001, s. 285.
  15. Popularna Encyklopedia Ziemi Kłodzkiej, pod red. J. Laski i M. Kowalcze, t. 1, Kłodzko 2009, s. 6.
  16. Granice okręgu na stronie PKW dotycząca wyborów samorządowych z 2010 roku [on-line] [dostęp: 25.03.2010]
  17. Informacje na stronie Urzędu Skarbowego w Kłodzku [on-line] [dostęp: 27.03.2012]
  18. Informacja na stronie SM w Kłodzku [on-line] [dostęp: 27.03.2012]
  19. Dane dotyczące siedziby KPP w Kłodzku na jej witrynie internetowej [on-line] [dostęp: 27.03.2012]
  20. Dane SP nr 6 w Kłodzku na rok szkolny 2011/2012.
  21. Schematyzm Diecezji Świdnickiej, pod red. A. Bałabucha, Świdnica 2005.
  22. Słownik geografii turystycznej Sudetów, op. cit., s. 197.
  23. Na podstawie Kroniki Zespołu Szkół Budowlanych w Kłodzku z 1971 roku.
  24. Informacja za kłodzkim oddziałem PZMot w Kłodzku.
  25. Dane Urzędu Miasta Kłodzka, stan na marzec 2012.
  26. K. Bartkiewicz, Dzieje ziemi kłodzkiej w wiekach średnich, Wrocław-Warszawa-Kraków 1977, s. 20.
  27. Informacja na stronie A-Visty [on-line] [dostęp: 27.03.2012]
  28. Linie PKS Kłodzko [w:] "Kłodzko. Plan miasta, 1:10 000, wyd. 3, Warszawa-Wrocław 1999.
  29. Informacja KPP w Kłodzku [on-line] [dostęp: 25.03.2010]
  30. Informacje dotyczące CM "Salus" na jego oficjalnej stronie [on-line] [dostęp: 27.03.2012]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Kłodzko. Dzieje miasta, pod red. R. Gładkiewicza, Muzeum Ziemi Kłodzkiej, Kłodzko 1998.
  • Marcinek K., Prorok W., Ziemia Kłodzka. Informator turystyczny, Fundacja Rozwoju Miasta Kłodzka i Ziemi Kłodzkiej "Actus".
  • Słownik geografii turystycznej Sudetów, pod red. M. Staffa, t. 15, I-BIS, Wrocław 1994.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]