Oskarżyciel posiłkowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Oskarżyciel posiłkowy – instytucja polskiego postępowania karnego, która pozwala pokrzywdzonemu działać obok prokuratora lub zamiast niego w postępowaniu karnym.

Wyróżnia się dwa rodzaje oskarżycieli posiłkowych:

  • oskarżyciel posiłkowy uboczny[a] działający w postępowaniu obok oskarżyciela publicznego. Aby stać się oskarżycielem posiłkowym, pokrzywdzony musi złożyć oświadczenie do sądu, w którym będzie toczyć się sprawa, iż będzie działał w takim właśnie charakterze. Oświadczenie takie musi zostać złożone w terminie od wniesienia aktu oskarżenia do sądu, do momentu jego odczytania na rozprawie głównej. Złożone po upływie terminu jest bezskuteczne.
  • oskarżyciel posiłkowy subsydiarny[b] działa samodzielnie, zastępując oskarżyciela publicznego w sytuacji, gdy ten odmawia wszczęcia postępowania lub umarza je, bez skierowania sprawy do sądu. By pokrzywdzony nabył prawo do wniesienia własnego aktu oskarżenia muszą być spełnione następujące przesłanki:
  1. Prokurator odmawia wszczęcia postępowania przygotowawczego lub umarza wszczęte postępowanie,
  2. Postanowienie to zostało zaskarżone zażaleniem do sądu (art. 306 §1 w zw. z art. 465 §2),
  3. Sąd uchyla postanowienie prokuratora, wskazując powody uchylenia, ewentualnie także okoliczności, które należy wyjaśnić, lub czynności, które należy przeprowadzić,
  4. Prokurator prowadzący postępowanie ponownie nie znajduje podstaw do wszczęcia postępowania lub ponownie umarza wszczęte postępowanie.

Po wyczerpaniu tej procedury pokrzywdzony może w ciągu miesiąca od doręczenia mu zawiadomienia o ostatnim postanowieniu prokuratora wnieść własny subsydiarny akt oskarżenia. W tym zakresie obowiązuje przymus adwokacki.

  • oskarżyciel posiłkowy konkurujący może wnieść samoistną skargę niezależnie od skargi oskarżyciela publicznego[1]. W polskim procesie karnym nie istnieje taka instytucja.

Uprawnienia oskarżyciela posiłkowego[edytuj]

Oskarżycielowi posiłkowemu, w przeciwieństwie do pokrzywdzonego, przysługują przed sądem prawa strony. Oznacza to, że może on zgłaszać własne wnioski dowodowe, zadawać pytania osobom przesłuchiwanym, a także wnosić środki odwoławcze od orzeczeń sądu. Podczas rozprawy oskarżyciel posiłkowy zajmuje miejsce przed stołem sędziowskim po prawej stronie, obok prokuratora.

Uwagi

  1. Działa na podstawie art. 54 §1 k.p.k.
  2. Działa na podstawie art. 55 §1 k.p.k.
  1. WłodzimierzW. Posnow WłodzimierzW., Strony procesowe, przedstawiciele procesowi stron, rzecznicy interesu społecznego, [w:] JerzyJ. Skorupka (red.), Postępowanie karne. Część ogólna, 2012.