Oskar Veldeman

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Oskar Veldeman
Autoportret Veldemana
Autoportret Veldemana
Data i miejsce urodzenia 8 grudnia 1912
Viljandi, Rosja
Data i miejsce śmierci 24 grudnia 1942
obwód gorkowski, ZSRR

Oskar Veldeman (ur. 8 grudnia 1912 w Viljandi, zm. 24 grudnia 1942 w obwodzie gorkowskim) – estoński skoczek narciarski, motocyklista i dziennikarz sportowy. Medalista mistrzostw kraju w skokach narciarskich i żużlu na długim torze. Uczestnik Mistrzostw Świata w Narciarstwie Klasycznym 1938. Pionier skoków narciarskich w Estonii – pierwszy mistrz kraju, pierwszy estoński skoczek narciarski uczestniczący w mistrzostwach świata i wielokrotny rekordzista kraju w długości skoku.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 8 grudnia 1912 w Viljandi. Uczęszczał do szkoły handlowej w tym samym mieście[1]. Pracował jako karykaturzysta i dziennikarz sportowy w gazecie Rahvalehe, publikując pod pseudonimem Ove[1][2]. Był aktywnym działaczem sportowym: członkiem-założycielem klubu motorowego Eesti Mootorispordi Klubi (1932), wiceprzewodniczącym Estońskiego Związku Narciarskiego. Służył w lokalnym oddziale Kaitseliitu jako pilot szybowca, trzykrotnie otrzymując odznaczenia za swą działalność[1].

Kariera sportowa[edytuj | edytuj kod]

Skoki narciarskie[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy skok oddał w wieku 15 lat, zimą 1928 na usypanej ze śniegu skoczni[2]. W 1933 w Viljandi został pierwszym w historii mistrzem Estonii w skokach narciarskich. Wynik ten powtórzył w 1936, 1937 i 1940, a w 1938 zajął drugie miejsce za Eduardem Raidlą[3]. Podczas mistrzostw w 1933 i 1936 ustanawiał rekordy skoczni Lossimäe Hüppemägi w Viljandi, wynoszące kolejno 21,5 oraz 22,5 metra[4], zaś w czasie zawodów w 1937 i 1940 oddawał rekordowe skoki na Mustamäe w Tallinnie, wynoszące odpowiednio 25,5 oraz 27,5 metra[5]. W latach 1931–1936 sześciokrotnie ustanawiał rekord kraju w długości skoku narciarskiego, uzyskując odległości od 17,5 do 38,5 m[6][7].

W zawodach międzynarodowych po raz pierwszy wziął udział w 1934. Został wówczas zgłoszony do igrzysk narciarskich w Lahti. Jego występ zakończył się kontuzją, gdy po skoku na odległość 38 m doznał skręcenia stawu kolanowego w lewej nodze[2]. Uznanie w mediach zagranicznych zdobył po raz pierwszy w 1937. 10 marca w zawodach z udziałem 110 sportowców, oglądanych przez 30 tys. widzów, oddał skoki na odległość 37,5 oraz 38,5 m[a]. Veldeman zdobył przy tym sympatię widzów, gdyż jego skoki były poprawne stylistycznie[6].

W 1938 Veldeman oraz Eduard Raidla zostali zgłoszeni – jako pierwsi Estończycy w historii – do występu w zawodach skoków narciarskich na Mistrzostwach Świata w Narciarstwie Klasycznym 1938 na Salpausselce w Lahti[6]. Raidla w wyniku upadku podczas treningu stracił przytomność i trafił do szpitala. Nie wystartował w konkursie, wobec czego Veldeman jako jedyny reprezentant Estonii w skokach narciarskich wziął udział w mistrzostwach[6][8]. W konkursie oddał skoki na odległość 50 oraz 52,5 metra[b], oba zakończone upadkiem[6]. Zajął w zawodach 90. miejsce spośród 97 startujących, najniższe wśród zawodników, którzy wzięli udział w obu seriach konkursowych. Z wynikiem punktowym 48,8 stracił niemal 180 punktów do zwycięzcy – Norwega Asbjørna Ruuda[8]. Od organizatorów zawodów otrzymał nagrodę pocieszenia[1].

Sporty motorowe[edytuj | edytuj kod]

Karierę w sportach motorowych rozpoczął w 1931. W 1934 i 1935 zwyciężał w żużlowych mistrzostwach Estonii na długim torze[1]. W 1934 i 1938 wygrał międzynarodowe zawody motocyklowe na torze Pirita-Kose-Kloostrimetsa, oglądane przez około 20 tys. kibiców, a w 1935 zajął w nich drugie miejsce za Finem Raine Lampinenem. Osiągał na nich rekordy prędkości: w 1934 osiągnął średnio 93,04 km/h[6], a w 1938 – 100,94, stając się pierwszym Estończykiem, który na tym torze przekroczył średnią prędkość 100 km/h[2]. Ustanowił też rekord prędkości w wyścigu na 1 km – 180 km/h[1]. Brał udział w międzynarodowych zawodach w Sztokholmie i Berlinie[6]. Za swoje wyniki w sportach motorowych trzykrotnie: w 1934, 1935 i 1938 był nagradzany przez premiera Estonii[1].

Działalność pod okupacją[edytuj | edytuj kod]

Veldeman sprzeciwiał się zajęciu Estonii przez Związek Radziecki. Brał udział w drukowaniu i rozpowszechnianiu antyradzieckich ulotek. 18 lipca 1940 po towarzyskim meczu piłki nożnej pomiędzy reprezentacjami Estonii i Łotwy, zakończonym zwycięstwem Estończyków, wybuchła spontaniczna manifestacja. Veldeman wziął w niej czynny udział – objechał na motorze stadion, wymachując estońską flagą, a także rozdawał małe flagi innym manifestantom[6]. Veldemanowi sugerowano opuszczenie Estonii, uznał jednak, że jako sportowiec nie musi się niczego obawiać[2].

Aresztowanie i śmierć[edytuj | edytuj kod]

3 września 1940 Veldeman został aresztowany. Oskarżono go o przywództwo nad kontrrewolucyjnymi organizacjami młodzieżowymi oraz udział w antyradzieckich demonstracjach. Trafił do więzienia w tallińskiej dzielnicy Lasnamägi. 16 grudnia 1941 został skazany na 10 lat obozu pracy. Został wywieziony w wagonie bydlęcym do obozu w obwodzie gorkowskim[c]. W wigilię 1942 zginął w nim podczas pracy, przygnieciony ściętym drzewem[2].

Osiągnięcia – skoki narciarskie[edytuj | edytuj kod]

Mistrzostwa świata[edytuj | edytuj kod]

Miejsce Data Miejscowość Skocznia Konkurs Skok 1 Skok 2 Nota Strata Zwycięzca
90. 27.02.1938 Finlandia Lahti Salpausselkä ind. 50,0 m 52,5 m 48,8 pkt 177,6 pkt Asbjørn Ruud[8]

Mistrzostwa Estonii[edytuj | edytuj kod]

Pozycja[3][9] Data Miejscowość Skocznia Punkt K Konkurs Skok 1 Skok 2 Nota Strata Zwycięzca
1. 06.03.1933 Viljandi Lossimäe Hüppemägi K-20[10] ind. 21,5 m b/d b/d
1. 16.02.1936 Viljandi Lossimäe Hüppemägi K-20[10] ind. 22,5 m 21,5 m b/d
1. 14.03.1937 Tallinn Mustamäe K-25[11] ind. 25,5 m 24,0 m 219,0 pkt
2. 06.02.1938 Tallinn Mustamäe K-25[11] ind. 19,5 m 21,5 m 217,5 pkt 1,5 pkt Eduard Raidla[12]
1. 03.03.1940 Tallinn Mustamäe K-25[11] ind. 25,0 m 27,5 m 220,1 pkt

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Odległości uzyskiwane przez reprezentującego Finlandię zwycięzcę zawodów wyniosły 44 oraz 51,5 m.
  2. Według innego źródła drugi skok miał długość 52 metrów.
  3. Gorki było ówczesną nazwą Niżnego Nowogrodu.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g Veldeman, Oskar (est.). etbl.teatriliit.ee. [dostęp 2016-09-05].
  2. a b c d e f Tiit Lääne: Oskar Veldeman (est.). veldemani.ee, 2007-12-12. [dostęp 2016-09-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-12-07)].
  3. a b Sporditulemused (est.). sport24.ee. [dostęp 2016-09-05].
  4. Tallinn, Mustamäe. skisprungschanzen.com. [dostęp 2016-09-05].
  5. Viljandi, Lossimäe Hüppemägi. skisprungschanzen.com. [dostęp 2016-09-05].
  6. a b c d e f g h Tiit Lääne: Mees, kes tõi Eestisse suusahüpped (est.). maaleht.ee, 2007-12-12. [dostęp 2016-09-05].
  7. Veldemann, Oskar (est.). esbl.ee, 2010-12-31. [dostęp 2016-09-06].
  8. a b c The results of the World Championships in Lahti: 1926, 1938, 1958, 1978, 1989 (ang.). lahdenmuseot.fi. [dostęp 2016-09-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-02-20)].
  9. Oskar Veldemann - spordiala: Suusahüpped, tüüp: EMV (est.). sport24.ee. [dostęp 2017-11-11].
  10. a b Viljandi. skisprungschanzen.com. [dostęp 2016-09-06].
  11. a b c Tallinn. skisprungschanzen.com. [dostęp 2016-09-06].
  12. Suusahüpped; 5. Eesti meistrivõistlused (est.). sport24.ee. [dostęp 2016-09-06].