Oskar Veldeman

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Oskar Veldeman
Autoportret Veldemana
Autoportret Veldemana
Data i miejsce urodzenia 8 grudnia 1912
Viljandi, Rosja
Data i miejsce śmierci 24 grudnia 1942
obwód gorkowski, ZSRR

Oskar Veldeman (ur. 8 grudnia 1912 w Viljandi, zm. 24 grudnia 1942 w obwodzie gorkowskim) – estoński skoczek narciarski, motocyklista i dziennikarz sportowy. Medalista mistrzostw kraju w skokach narciarskich i żużlu na długim torze. Uczestnik Mistrzostw Świata w Narciarstwie Klasycznym 1938. Pionier skoków narciarskich w Estonii – pierwszy mistrz kraju, pierwszy estoński skoczek narciarski uczestniczący w mistrzostwach świata i wielokrotny rekordzista kraju w długości skoku.

Życie prywatne[edytuj]

Urodził się 8 grudnia 1912 w Viljandi. Uczęszczał do szkoły handlowej w tym samym mieście[1]. Pracował jako karykaturzysta i dziennikarz sportowy w gazecie Rahvalehe, publikując pod pseudonimem Ove[1][2]. Był aktywnym działaczem sportowym: członkiem-założycielem klubu motorowego Eesti Mootorispordi Klubi (1932), wiceprzewodniczącym Estońskiego Związku Narciarskiego. Służył w lokalnym oddziale Kaitseliitu jako pilot szybowca, trzykrotnie otrzymując odznaczenia za swą działalność[1].

Kariera sportowa[edytuj]

Skoki narciarskie[edytuj]

Pierwszy skok oddał w wieku 15 lat, zimą 1928 na usypanej ze śniegu skoczni[2]. W 1933 w Viljandi został pierwszym w historii mistrzem Estonii w skokach narciarskich. Wynik ten powtórzył w 1936, 1937 i 1940, a w 1938 zajął drugie miejsce za Eduardem Raidlą[3]. Podczas mistrzostw w 1933 i 1936 ustanawiał rekordy skoczni Lossimäe Hüppemägi w Viljandi, wynoszące kolejno 21,5 oraz 22,5 metra[4], zaś w czasie zawodów w 1937 i 1940 oddawał rekordowe skoki na Mustamäe w Tallinnie, wynoszące odpowiednio 25,5 oraz 27,5 metra[5]. W latach 1931–1936 sześciokrotnie ustanawiał rekord kraju w długości skoku narciarskiego, uzyskując odległości od 17,5 do 38,5 m[6][7].

W zawodach międzynarodowych po raz pierwszy wziął udział w 1934. Został wówczas zgłoszony do igrzysk narciarskich w Lahti. Jego występ zakończył się kontuzją, gdy po skoku na odległość 38 m doznał skręcenia stawu kolanowego w lewej nodze[2]. Uznanie w mediach zagranicznych zdobył po raz pierwszy w 1937. 10 marca w zawodach z udziałem 110 sportowców, oglądanych przez 30 tys. widzów, oddał skoki na odległość 37,5 oraz 38,5 m[a]. Veldeman zdobył przy tym sympatię widzów, gdyż jego skoki były poprawne stylistycznie[6].

W 1938 Veldeman oraz Eduard Raidla zostali zgłoszeni – jako pierwsi Estończycy w historii – do występu w zawodach skoków narciarskich na Mistrzostwach Świata w Narciarstwie Klasycznym 1938 na Salpausselce w Lahti[6]. Raidla w wyniku upadku podczas treningu stracił przytomność i trafił do szpitala. Nie wystartował w konkursie, wobec czego Veldeman jako jedyny reprezentant Estonii w skokach narciarskich wziął udział w mistrzostwach[6][8]. W konkursie oddał skoki na odległość 50 oraz 52,5 metra[b], oba zakończone upadkiem[6]. Zajął w zawodach 90. miejsce spośród 97 startujących, najniższe wśród zawodników, którzy wzięli udział w obu seriach konkursowych. Z wynikiem punktowym 48,8 stracił niemal 180 punktów do zwycięzcy – Norwega Asbjørna Ruuda[8]. Od organizatorów zawodów otrzymał nagrodę pocieszenia[1].

Sporty motorowe[edytuj]

Karierę w sportach motorowych rozpoczął w 1931. W 1934 i 1935 zwyciężał w żużlowych mistrzostwach Estonii na długim torze[1]. W 1934 i 1938 wygrał międzynarodowe zawody motocyklowe na torze Pirita-Kose-Kloostrimetsa, oglądane przez około 20 tys. kibiców, a w 1935 zajął w nich drugie miejsce za Finem Raine Lampinenem. Osiągał na nich rekordy prędkości: w 1934 osiągnął średnio 93,04 km/h[6], a w 1938 – 100,94, stając się pierwszym Estończykiem, który na tym torze przekroczył średnią prędkość 100 km/h[2]. Ustanowił też rekord prędkości w wyścigu na 1 km – 180 km/h[1]. Brał udział w międzynarodowych zawodach w Sztokholmie i Berlinie[6]. Za swoje wyniki w sportach motorowych trzykrotnie: w 1934, 1935 i 1938 był nagradzany przez premiera Estonii[1].

Działalność pod okupacją[edytuj]

Veldeman sprzeciwiał się zajęciu Estonii przez Związek Radziecki. Brał udział w drukowaniu i rozpowszechnianiu antyradzieckich ulotek. 18 lipca 1940 po towarzyskim meczu piłki nożnej pomiędzy reprezentacjami Estonii i Łotwy, zakończonym zwycięstwem Estończyków, wybuchła spontaniczna manifestacja. Veldeman wziął w niej czynny udział – objechał na motorze stadion, wymachując estońską flagą, a także rozdawał małe flagi innym manifestantom[6]. Veldemanowi sugerowano opuszczenie Estonii, uznał jednak, że jako sportowiec nie musi się niczego obawiać[2].

Aresztowanie i śmierć[edytuj]

3 września 1940 Veldeman został aresztowany. Oskarżono go o przywództwo nad kontrrewolucyjnymi organizacjami młodzieżowymi oraz udział w antyradzieckich demonstracjach. Trafił do więzienia w tallińskiej dzielnicy Lasnamägi. 16 grudnia 1941 został skazany na 10 lat obozu pracy. Został wywieziony w wagonie bydlęcym do obozu w obwodzie gorkowskim[c]. W wigilię 1942 zginął w nim podczas pracy, przygnieciony ściętym drzewem[2].

Osiągnięcia – skoki narciarskie[edytuj]

Mistrzostwa świata[edytuj]

Miejsce Data Miejscowość Skocznia Konkurs Skok 1 Skok 2 Nota Strata Zwycięzca
90. 27.02.1938 Finlandia Lahti Salpausselkä ind. 50,0 m 52,5 m 48,8 pkt 177,6 pkt Asbjørn Ruud[8]

Mistrzostwa Estonii[edytuj]

Miejsce[3][9] Data Miejscowość Skocznia Punkt K Konkurs Skok 1 Skok 2 Nota Strata Zwycięzca
1. 06.03.1933 Viljandi Lossimäe Hüppemägi K-20[10] ind. 21,5 m b/d b/d
1. 16.02.1936 Viljandi Lossimäe Hüppemägi K-20[10] ind. 22,5 m 21,5 m b/d
1. 14.03.1937 Tallinn Mustamäe K-25[11] ind. 25,5 m 24,0 m 219,0 pkt
2. 06.02.1938 Tallinn Mustamäe K-25[11] ind. 19,5 m 21,5 m 217,5 pkt 1,5 pkt Eduard Raidla[12]
1. 03.03.1940 Tallinn Mustamäe K-25[11] ind. 25,0 m 27,5 m 220,1 pkt

Uwagi

  1. Odległości uzyskiwane przez reprezentującego Finlandię zwycięzcę zawodów wyniosły 44 oraz 51,5 m.
  2. Według innego źródła drugi skok miał długość 52 metrów.
  3. Gorki było ówczesną nazwą Niżnego Nowogrodu.

Przypisy[edytuj]

  1. a b c d e f g Veldeman, Oskar (est.). etbl.teatriliit.ee. [dostęp 2016-09-05].
  2. a b c d e f Tiit Lääne: Oskar Veldeman (est.). veldemani.ee, 2007-12-12. [dostęp 2016-09-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-12-07)].
  3. a b Sporditulemused (est.). sport24.ee. [dostęp 2016-09-05].
  4. Tallinn, Mustamäe. skisprungschanzen.com. [dostęp 2016-09-05].
  5. Viljandi, Lossimäe Hüppemägi. skisprungschanzen.com. [dostęp 2016-09-05].
  6. a b c d e f g h Tiit Lääne: Mees, kes tõi Eestisse suusahüpped (est.). maaleht.ee, 2007-12-12. [dostęp 2016-09-05].
  7. Veldemann, Oskar (est.). esbl.ee, 2010-12-31. [dostęp 2016-09-06].
  8. a b c The results of the World Championships in Lahti: 1926, 1938, 1958, 1978, 1989 (ang.). lahdenmuseot.fi. [dostęp 2016-09-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-02-20)].
  9. Oskar Veldemann - spordiala: Suusahüpped, tüüp: EMV (est.). sport24.ee. [dostęp 2017-11-11].
  10. a b Viljandi. skisprungschanzen.com. [dostęp 2016-09-06].
  11. a b c Tallinn. skisprungschanzen.com. [dostęp 2016-09-06].
  12. Suusahüpped; 5. Eesti meistrivõistlused (est.). sport24.ee. [dostęp 2016-09-06].