Ostróda

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ostróda
Ostróda
Herb Flaga
Herb Ostródy Flaga Ostródy
Państwo  Polska
Województwo  warmińsko-mazurskie
Powiat ostródzki
Gmina gmina miejska
Prawa miejskie 1329
Burmistrz Czesław Najmowicz
Powierzchnia 14,15 km²
Wysokość 110-120 m n.p.m.
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość

33 396[1]
2 360,1 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 89
Kod pocztowy 14-100 do 14-104
Tablice rejestracyjne NOS
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Ostróda
Ostróda
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Ostróda
Ostróda
Ziemia53°41′38″N 19°57′58″E/53,693889 19,966111
TERC
(TERYT)
6283515011
SIMC 0964927
Urząd miejski
ul. A. Mickiewicza 24
14-100 Ostróda
Strona internetowa

Ostróda (daw. Ostród[2], niem. Osterode, prus. Austrāti) – miasto w województwie warmińsko-mazurskim, siedziba powiatu ostródzkiego. Ostróda jest położona na Mazurach, na Pojezierzu Iławskim, nad Jeziorem Drwęckim. Przez miasto przepływa rzeka Drwęca.

Według danych z 30 czerwca 2016 r. miasto miało 33 396 mieszkańców.[3]

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa olsztyńskiego.

Warunki naturalne[edytuj]

Rzeka Drwęca
Plaża miejska w Ostródzie nad Jeziorem Drwęckim

Przez Ostródę przepływa rzeka Drwęca. Miasto połączone jest kanałowym szlakiem wodnym z Elblągiem.

Inne większe jeziora w Ostródzie, poza wspomnianym już Jeziorem Drwęckim, to :

  • Smordy (jezioro Jakuba)
  • Puzy (jezioro Pauzeńskie)
  • Sajmino (jezioro Kajkowskie)
  • Perskie

Według danych z roku 2002[4] Ostróda ma obszar 14,15 km², w tym:

  • użytki rolne: 19%
  • użytki leśne: 5%

Miasto stanowi 0,8% powierzchni powiatu.

Historia[edytuj]

Fontanna Trzech Cesarzy na rynku w Ostródzie (autorstwa Arnolda Künne), ok. 1895 r.

Najwcześniej umocnionym miejscem w okolicy dzisiejszej Ostródy był gród na południe od wsi Kajkowo, w którym przenikały się wpływy polskie i pruskie[5]. Ostróda powstała w XIII wieku w pobliżu krzyżackiego zamku na terenie Pomezanii wcześniej zasiedlonej przez staropruskie plemię Pomezanów. Teren ten od XVI wieku był określany jako Prusy Górne (niem. Oberland) lub polnische Oberland (pol. polskie Pogórze). Prawdopodobnie pierwszymi osadnikami byli mieszkańcy niemieckiego miasta Osterode am Harz, od którego nazwali nowe miasto[potrzebny przypis]. Po bitwie pod Grunwaldem w 1410 roku rycerz Mikołaj z Durąga (Claus von Doringe) zajął miasto i zamek dla wojsk króla Władysława Jagiełły. W 1440 roku Ostróda przystąpiła do antykrzyżackiego Związku Pruskiego. W latach 1466-1657 stanowiła lenno Korony Królestwa Polskiego. W 1519 roku w czasie wojny polsko-krzyżackiej (wojny pruskiej) Ostróda zostaje zdobyta przez wojska króla polskiego Zygmunta Starego. W latach 1633-1643 miastem (i starostwem) zarządzał Jan Chrystian brzeski, książę Brzegu i Legnicy z dynastii Piastów; tu zmarł. Jego druga żona księżna Jadwiga została pochowana w kościele św. Dominika Savio. Od 21 lutego do 1 kwietnia 1807 roku na zamku mieszkał cesarz Napoleon Bonaparte.

W 1834 roku pastorem polskiej gminy ewangelickiej zastał Gustaw Gizewiusz. Mimo lokacji miejskiej do czasu doprowadzenia linii kolejowej w 1872 roku Ostróda pozostawała miasteczkiem o znaczeniu wyłącznie lokalnym. W 1890 roku powiat ostródzki zamieszkiwały 43 000 Polaków[6], co stanowiło 62% populacji. W czasie II wojny światowej Ostróda została zniszczona w około 60%[potrzebny przypis]. Obecna nazwa została administracyjnie zatwierdzona 7 maja 1946[7].

Demografia[edytuj]

Bulwar nad Jeziorem Drwęckim w Ostródzie

Dane z 30 czerwca 2016[1]

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 33396 100 17668 52,90 15728 47,10
  • Piramida wieku mieszkańców Ostródy w 2014 roku[1].


Piramida wieku Ostroda.png

Zabytki[edytuj]

Wieża ciśnień, ul.Drwęcka

Wybrane zabytki, znajdujące się na terenie Ostródy:

Kamienice w Ostródzie
Kamienica przy ul. Słowackiego 9
Kamienica przy ul. Jana Stapińskiego 2
Kamienica, Armii Krajowej 3
Kamienica, Sienkiewicza 16 (1910 r.)
Willa przy Sienkiewicza (XX w.)
Kamienica, Mickiewicza 9 (1896 r.)
Secesyjna kamienica przy Jana Pawła II 4 (XX w.)
Kamienica przy ul. 11 Listopada 41

Obiekty sakralne[edytuj]

  • Kościół gotycki św. Dominika Savio, odbudowany po zniszczeniach wojennych, pochodzący z XIV w., Znajduje się przy ul. św. Dominika Savio[8],
  • Kościół neogotycki pod wezwaniem Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny z lat 1856-1875, wieża dobudowana na początku XX w.[8],
  • Kościół ewangelicko-metodystyczny neogotycki z 1907 r.; wieża kościelna, na którą wiedzie 105 schodów, stanowi punkt widokowy na całą Ostródę, ponadto mieści w sobie 3 dzwony (największy o średnicy 148 cm) oraz mechanizm zegarowy[8],
  • Kaplica baptystów – zbudowana w 1910 roku w stylu neogotyckim (ul. Nadrzeczna)[8],
  • Cmentarz Polska Górka przy ul. Olsztyńskiej. Część grobów pochodzi z I połowy XIX w. Jest tu pochowany pastor Gustaw Gizewiusz pochodzący z rdzennie polskiej rodziny, niezmordowany orędownik polskości Mazur. Urodził się 21 maja 1810 roku w Piszu, a w roku 1835 osiedlił się w Ostródzie jako pastor polskiego kościoła ewangelickiego. W 1848 roku został wybrany polskim posłem do Parlamentu Niemieckiego. Zmarł nagle 7 maja 1848 roku. Pośród ruin cmentarza zwracają uwagę zabytkowe nagrobki pożydowskie oraz neoklasycystyczna brama z XIX w.[8],

Zespoły koszarowe[edytuj]

  • Koszary artyleryjskie (tzw. Białe Koszary) – oddane do użytku w 1913 roku, zostały zaprojektowane przez Fritza Heitmanna[8]
  • Koszary Grollmanna (tzw. Czerwone Koszary) – zbudowane w latach 1890-1898, głównie przy użyciu czerwonej cegły[8]
  • Koszary przy ul. garnizonowej (Bergkaserne) – Najstarsze ostródzkie koszary, zbudowane w połowie XIX w. Obecnie popadające w ruinę[9]

Budowle obronne[edytuj]

  • Zamek pokrzyżacki pierwotnie w stylu gotyckim, następnie kilkakrotnie przebudowywany. Pochodzi z XIV w. i był siedzibą komturstwa krzyżackiego. Od 1977 roku odbudowywany po zniszczeniach spowodowanych wojną[8],
  • Fragmenty gotyckich murów obronnych z XV w. Przy obecnym kościele św. Dominika Savio ul. św. Dominika Savio, ul. Drwęckiej oraz u zbiegu ul. Mickiewicza i ul. Wyspiańskiego[8],

Pozostałe[edytuj]

  • Gotycki układ urbanistyczny miasta lokowanego ok. 1270 r. (obecnie przebudowany plac 1000-lecia)[10],
  • Urządzenia Kanału Elbląskiego (Śluza Ostróda), ul. Szosa Elbląska[8].
  • Wieża Bismarcka zbudowana w 1902 roku, pierwsza tego typu budowla w Prusach Wschodnich[8].
  • Dworzec kolejowy z końca XIX w.[8]
  • Budynek liceum ogólnokształcącego, eklektyczny z 1907 roku[8],
  • Dawna rogatka przy posesji Szkoły Podstawowej Nr 1, neoklasycystyczna z XIX w.[10]
  • Neogotycka wieża ciśnień pochodząca z przełomu XIX i XX w (ul. Drwęcka)[8].
  • Kamienice z XIX i początku XX w. znajdujące się głównie przy ulicach: Mickiewicza, Sienkiewicza, Jana Pawła II, Czarnieckiego, Słowackiego, 11 Listopada, Armii Krajowej[8].

Gospodarka[edytuj]

W Ostródzie znajduje się podstrefa Warmińsko-Mazurskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej[11].

Najważniejsze gałęzie gospodarki[edytuj]

  • Turystyka – hotele 3- i 4-gwiazdkowe
  • Przemysł spożywczy:
    • Delikates – produkcja wyrobów garmażeryjnych
    • Indyk Mazury – produkcja mięsa indyczego
    • Animex – zakłady mięsne w pod-ostródzkich Morlinach
    • OSI – zakłady mięsne w pod-ostródzkiej Górce
  • Przemysł budowlany:
    • Eko Bud Ostróda – przedsiębiorstwo budowlane
  • Przemysł jachtowy:
    • Model Art Sp. z o.o. – produkcja modeli i form do produkcji jachtów i wyrobów przemysłowych, projektowanie łodzi, jachtów i innych konstrukcji z laminatów
    • Ostróda Yacht – produkcja jachtów motorowych i żaglowych
  • Przemysł elektromaszynowy:
    • Północna Grupa Narzędziowa – dystrybucja narzędzi i akcesoriów budowlanych, warsztatowych, ogrodowych i spawalniczych
    • Wagon Service Ostróda – produkcja i naprawa cystern kolejowych

Lokalne instytucje i organizacje gospodarcze[edytuj]

  • Cech Rzemieślników i Przedsiębiorców w Ostródzie
  • Fundacja Rozwoju Przedsiębiorczości ATUT
  • Inkubator Przedsiębiorczości Społecznej w Ostródzie
  • Zachodniomazurska Lokalna Organizacja Turystyczna

Bezrobocie[edytuj]

Według danych z lutego 2015 liczba zarejestrowanych bezrobotnych, zamieszkałych na terenie miasta wynosiła 1695, co stanowi ok. 8% osób w wieku produkcyjnym[12].

Edukacja[edytuj]

Lista szkół znajdujących się w Ostródzie[13]:

Szkoły podstawowe[edytuj]

Szkoła Podstawowa nr 2 im. Gustawa Gizewiusza
  • Szkoła Podstawowa nr 1 im. Armii Krajowej
  • Szkoła Podstawowa nr 2 im. Gustawa Gizewiusza
  • Szkoła Podstawowa nr 3 im. Jana Pawła II
  • Szkoła Podstawowa nr 4
  • Szkoła Podstawowa nr 5 im. Janusza Korczaka
  • Szkoła Podstawowa nr 6 im. Kornela Makuszyńskiego

Gimnazja[edytuj]

  • Gimnazjum nr 1 im Polskich Noblistów
  • Gimnazjum nr 2 im. Zdzisława Krzyszkowiaka
  • Gimnazjum im. ks. Jana Twardowskiego
  • Salezjańskie Gimnazjum Niepubliczne im. św. Dominika Savio
  • Szkoła Mistrzostwa Sportowego w Ostródzie[14]

Szkoły ponadgimnazjalne[edytuj]

Liceum Ogólnokształcące nr 1 im. Jana Bażyńskiego
  • Liceum Ogólnokształcące nr 1 im. Jana Bażyńskiego
  • Salezjańskie Liceum Ogólnokształcące im św. Dominika Savio
  • Zespół Szkół Rolniczych im. Wincentego Witosa
  • Zespół Szkół Zawodowych im. Sándora Petőfiego
  • Zespół Szkół Zawodowych im. Stanisława Staszica
  • Centrum Kształcenia Ustawicznego

Szkoły wyższe[edytuj]

  • Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi – wydział zamiejscowy w Ostródzie

Kultura[edytuj]

Amfiteatr
 Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Ośrodki kultury[edytuj]

  • Centrum Kultury w Ostródzie (ul. Mickiewicza 22), któremu podlegają:

Biblioteki[edytuj]

  • Miejska Biblioteka Publiczna – ul. Mickiewicza 22
  • Filia Miejskiej Biblioteki Publicznej – ul. Chrobrego 2
  • Powiatowa Biblioteka Pedagogiczna (do 1 września 2014 Filia Warmińsko-Mazurskiej Biblioteki Pedagogicznej w Elblągu[15]) – ul. Grunwaldzka 50
  • Powiatowa Biblioteka Publiczna – ul. Drwęcka 2

Muzea[edytuj]

Lokalne media[edytuj]

Prasa[edytuj]

W Ostródzie wydawane są trzy lokalne gazety:

  • Gazeta Ostródzka (piątkowy dodatek do Gazety Olsztyńskiej)
  • Nasz Głos (tygodnik)
  • Rozmaitości Ostródzkie

Radio[edytuj]

  • Radio Zet Gold Mazury (byłe radio Mazury)[16]

Telewizja[edytuj]

  • Telewizja Mazury (była Telewizja Ostróda)[17].

Lokalne serwisy internetowe[edytuj]

  • Ostróda News[18]
  • Ostróda2012
  • Nasza Ostróda[19]
  • OstrodaOnline.pl[20]
  • Ostroda.wm.pl[21]

Festiwale[edytuj]

W Ostródzie odbywają są festiwale:

Sport[edytuj]

Kluby sportowe[edytuj]

Zamek krzyżacki (XIV w.), obecnie siedziba Muzeum w Ostródzie
Ostródzkie molo
  • Ostródzki Klub KYOKUSHIN KARATE[22]
  • OKS Sokół Ostróda – klub piłkarski. W sezonie 2015/2016 piłkarze występują w III lidze, w grupie podlasko - warmińsko-mazurskiej[23].
  • MLKS Foto "Ola" Ostróda – klub siatkarski
  • SL „SALOS" – klub siatkarski
  • Klub Żeglarski "Ostróda"
  • Klub Sportowy "Gladius" Ostróda (Taekwondo)
  • UKS Shizoku Ostróda (judo)
  • A.M.K. Drwęca (sporty motorowe)
  • "Ostródzianka" – Morliny Ostróda (tenis stołowy)
  • KS "Sokół" (kajakarstwo)
  • OKK Ostróda (kajakarstwo)
  • Klub Strzelecki "Garda" w Ostródzie[24], strzelnica na terenie leśnictwa Kaczory za jeziorem Puzy
  • MLKS Ostróda, lekkoaltletyka. Trener Ryszard Nowicki
  • Tenjin Dojo Ostróda, Aikido[25].
  • UMKS Orkan Ostróda, bieg na orientację

Obiekty sportowe[edytuj]

Wspólnoty religijne[edytuj]

Neogotycki kościół ewangelicki z 1907 r.

Kościół katolicki[edytuj]

Kościół Rzymskokatolicki[edytuj]

Grekokatolicyzm[edytuj]

Kościoły protestanckie[edytuj]

Inne[edytuj]

Komunikacja[edytuj]

Transport śródlądowy[edytuj]

W sezonie letnim Żegluga Ostródzko-Elbląska organizuje rejsy statkami tzw. białej floty po jeziorze Drwęckim i Kanałem Ostródzko-Elbląskim.

Transport drogowy[edytuj]

Ostróda jest ważnym węzłem dróg krajowych:

Ostródzcy przewoźnicy[edytuj]

  • PKS Ostróda - przedsiębiorstwo obsługujące komunikację regionalną i dalekobieżną. Posiada linie dalekobieżne do Warszawy, Bydgoszczy i Gdańska oraz regionalne do Olsztyna, Morąga, Dzierzgonia, Zalewa, Lubawy, Lidzbarka Welskiego, Ornety, Olsztynka i Działdowa. Są obsługiwane również kursy do mniejszych miejscowości powiatu ostródzkiego.
  • Żegluga Ostródzko-Elbląska - przedsiębiorstwo obsługujące komunikację miejską. W dni robocze uruchamia 8 linii dziennych, a w święta - 3 linie dzienne.

Transport kolejowy[edytuj]

W Ostródzie znajduje się dworzec kolejowy, obok którego przebiega jedna linia kolejowa

Nr linii Trasa Status Data otwarcia
353 Poznań WschódŻeleznodorożnyj czynna 1872

Miasta partnerskie[edytuj]

Miasta partnerskie
Miasto Kraj Data podpisania umowy
 CoA Osterode-am-Harz official-Shield.svg Osterode am Harz  Niemcy 24.04.1994
 Coat of arms of Silute (Lithuania).png Szyłokarczma  Litwa 27.09.2001

Sąsiednie jednostki administracyjne[edytuj]

Honorowi obywatele miasta Ostródy[edytuj]

  • Zdzisław Krzyszkowiak – lekkoatleta, rekordzista świata w biegach, złoty medalista olimpijski.
  • Krystyna Chojnowska-Liskiewicz – jachtowy kapitan ż.w., pierwsza kobieta, która samotnie opłynęła kulę ziemską (s/y "Mazurek", 1976-1978), absolwentka ostródzkiego LO, honorowy obywatel miasta Ostródy
  • Gunter Verheugenkomisarz UE ds. przemysłu w Komisji José Barroso, były komisarz ds. rozszerzenia w Komisji Romano Prodiego, honorowy obywatel miasta Ostródy od 10 maja 2009
  • Tadeusz Oracki – profesor filologii, honorowy obywatel miasta od 31.01.2014 r
  • Edgar Steiner – honorowy obywatel miasta od 31.01.2014 r.[29].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b c http://www.polskawliczbach.pl/Ostroda, w oparciu o dane GUS.
  2. Lista miejscowości – Polska
  3. http://www.polskawliczbach.pl/Ostroda
  4. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  5. http://pismo.pruthenia.pl/pruthenia_7/Pruthenia_7_2012_Wadyl-S_Grodzisko_w_Ornowie-Lesiaku_w_%C5%9Bwietle_wynik%C3%B3w_ostatnich_bada%C5%84.pdf
  6. [1]
  7. Zarządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 7 maja 1946 r. (M.P. z 1946 r. Nr 44, poz. 85).
  8. a b c d e f g h i j k l m n o Lista wybranych zabytków Ostródy. [dostęp 2015-03-25].
  9. Bergkaserne – W. Skrobot o dewastacji najstarszych ostródzkich koszar. [dostęp 2015-03-25].
  10. a b Lista ostródzkich obiektów wpisanych do rejestru zabytków. Oficjalna strona internetowa powiatu ostródzkiego. [dostęp 2015-03-25].
  11. Strona internetowa WMSSE. [dostęp 2015-04-01].
  12. Sprawozdanie Powiatowego Urzędu Pracy w Ostródzie. [dostęp 2015-04-01].
  13. Przewodnik>Szkoły (pol.). Ostróda Online. [dostęp 2009-02-11].
  14. Strona szkzkoły
  15. Bibliotekarze nie stracą pracy a Ostróda biblioteki. [dostęp 2015-03-15].
  16. Radio mazury to od dzisiaj radio zet gold mazury. Nasz Ostróda. [dostęp 2015-03-13].
  17. Strona Internetowa Telewizji Mazury. [dostęp 2015-03-13].
  18. Ostróda News, Ostróda News [dostęp 2016-08-02] (pol.).
  19. Nasza Ostróda.
  20. OstrodaOnline.pl.
  21. Ostroda.wm.pl.
  22. Strona klubu
  23. Strona www.90minut.pl
  24. KLUB STRZELECKI GARDA. [dostęp 2014-03-23].
  25. Strona klubu
  26. "Uchwała Nr XXIX/173/2008 Rady Miejskiej w sprawie zmiany nazwy ulicy
  27. Dane według wyszukiwarki zborów na oficjalnej stronie Świadków Jehowy (www.jw.org), dostęp z 2 stycznia 2015.
  28. A. Kopiczko, Panorama wyznaniowa województwa olsztyńskiego po II wojnie światowej, ss. 63, 64
  29. Profesorowie Oracki i Steiner. Kim są nowi honorowi obywatele Ostródy?. [dostęp 6.05.2014].

Linki zewnętrzne[edytuj]