Ostróda

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ostróda
Ostróda
Herb Flaga
Herb Ostródy Flaga Ostródy
Państwo  Polska
Województwo  warmińsko-mazurskie
Powiat ostródzki
Gmina gmina miejska
Prawa miejskie 1329
Burmistrz Czesław Najmowicz
Powierzchnia 14,15 km²
Wysokość 110-120 m n.p.m.
Populacja (2014)
• liczba ludności
• gęstość

33 872
2393,8 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 89
Kod pocztowy 14-100 do 14-104
Tablice rejestracyjne NOS
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Ostróda
Ostróda
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Ostróda
Ostróda
Ziemia 53°41′38″N 19°57′58″E/53,693889 19,966111
TERC
(TERYT)
6283515011
SIMC 0964927
Urząd miejski
ul. A. Mickiewicza 24
14-100 Ostróda
Strona internetowa

Ostróda (dawn. Ostród[1], niem. Osterode, prus. Austrāti) – miasto i gmina w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie ostródzkim. Ostróda jest położona na Mazurach, na Pojezierzu Iławskim, nad Jeziorem Drwęckim. Przez miasto przepływa rzeka Drwęca.

Według danych z 30 czerwca 2014 roku miasto miało 33 872 mieszkańców[2].

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa olsztyńskiego.

Warunki naturalne[edytuj | edytuj kod]

Rzeka Drwęca
Plaża miejska w Ostródzie nad Jeziorem Drwęckim

Przez Ostródę przepływa rzeka Drwęca. Miasto połączone jest kanałowym szlakiem wodnym z Elblągiem.

Inne większe jeziora w Ostródzie, poza wspomnianym już Jeziorem Drwęckim, to (łącznie w obrębie miasta jezior jest około 12):

  • Smordy (jezioro Jakuba)
  • Puzy (jezioro Pauzeńskie)
  • Sajmino (jezioro Kajkowskie)
  • Perskie
  • Górczyn

Według danych z roku 2002[3] Ostróda ma obszar 14,15 km², w tym:

  • użytki rolne: 19%
  • użytki leśne: 5%

Miasto stanowi 0,8% powierzchni powiatu.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Fontanna Trzech Cesarzy na rynku w Ostródzie (autorstwa Arnolda Künne), ok. 1895 r.
Neogotycki Kościół ewangelicki z 1907 r.

Ostróda powstała w XIII wieku w pobliżu krzyżackiego zamku na terenie Pomezanii wcześniej zasiedlonej przez staropruskie plemię Pomezanów. Teren ten od XVI wieku był określany jako Prusy Górne (niem. Oberland) lub polnische Oberland (pol. polskie Pogórze). Prawdopodobnie pierwszymi osadnikami byli mieszkańcy niemieckiego miasta Osterode am Harz, od którego nazwali nowe miasto[potrzebne źródło]. Po bitwie pod Grunwaldem w 1410 roku rycerz Mikołaj z Durąga (Claus von Doringe) zajął miasto i zamek dla wojsk króla Władysława Jagiełły. W 1440 roku Ostróda przystąpiła do antykrzyżackiego Związku Pruskiego. W 1519 roku w czasie wojny polsko-krzyżackiej (wojny pruskiej) Ostróda zostaje zdobyta przez wojska króla polskiego Zygmunta Starego. W latach 1633-1643 miastem (i starostwem) zarządzał Jan Chrystian brzeski, książę Brzegu i Legnicy; tu zmarł. Jego druga żona księżna Jadwiga została pochowana w kościele św. Dominika Savio. Od 21 lutego do 1 kwietnia 1807 roku na zamku mieszkał cesarz Napoleon Bonaparte.

W 1834 roku pastorem polskiej gminy ewangelickiej zastał Gustaw Gizewiusz. Mimo lokacji miejskiej do czasu doprowadzenia linii kolejowej w 1872 roku Ostróda pozostawała miasteczkiem o znaczeniu wyłącznie lokalnym. W czasie II wojny światowej zniszczona w około 60%[potrzebne źródło].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane z 30 czerwca 2014[2]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 33872 100 17875 52,77 15997 47,23

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Wieża ciśnień, ul.Drwęcka

Wybrane zabytki, znajdujące się na terenie Ostródy:

Kamienice w Ostródzie
Kamienica przy ul. Słowackiego 9
Kamienica przy ul. Słowackiego 9

Obiekty sakralne[edytuj | edytuj kod]

  • Kościół gotycki św. Dominika Savio, odbudowany po zniszczeniach wojennych, pochodzący z XIV w., Znajduje się przy ul. Św. Dominika Savio[4],
  • Kościół neogotycki pod wezwaniem Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny z lat 1856-1875, wieża dobudowana na początku XX w.[4],
  • Kościół ewangelicko-metodystyczny neogotycki z 1907 r.; wieża kościelna, na którą wiedzie 105 schodów, stanowi punkt widokowy na całą Ostródę, ponadto mieści w sobie 3 dzwony (największy o średnicy 148 cm) oraz mechanizm zegarowy[4],
  • Kaplica baptystów - zbudowana w 1910 roku w stylu neogotyckim (ul. Nadrzeczna)[4],
  • Cmentarz Polska Górka przy ul. Olsztyńskiej. Część grobów pochodzi z I połowy XIX w. Jest tu pochowany pastor Gustaw Gizewiusz pochodzący z rdzennie polskiej rodziny, niezmordowany orędownik polskości Mazur. Urodził się 21 maja 1810 roku w Piszu, a w roku 1835 osiedlił się w Ostródzie jako pastor polskiego kościoła ewangelickiego. W 1848 roku został wybrany polskim posłem do Parlamentu Niemieckiego. Zmarł nagle 7 maja 1848 roku. Pośród ruin cmentarza zwracają uwagę zabytkowe nagrobki pożydowskie oraz neoklasycystyczna brama z XIX w.[4],

Zespoły koszarowe[edytuj | edytuj kod]

  • Koszary artyleryjskie (tzw. Białe Koszary) - oddane do użytku w 1913 roku, zostały zaprojektowane przez Fritza Heitmanna[4]
  • Koszary Grollmanna (tzw. Czerwone Koszary) - zbudowane w latach 1890-1898, głównie przy użyciu czerwonej cegły[4]
  • Koszary przy ul. garnizonowej (Bergkaserne) - Najstarsze ostródzkie koszary, zbudowane w połowie XIX w. Obecnie popadające w ruinę[5]

Budowle obronne[edytuj | edytuj kod]

  • Zamek pokrzyżacki pierwotnie w stylu gotyckim, następnie kilkakrotnie przebudowywany. Pochodzi z XIV w. i był siedzibą komturstwa krzyżackiego. Od 1977 roku odbudowywany po zniszczeniach spowodowanych wojną[4],
  • Fragmenty gotyckich murów obronnych z XV w. Przy obecnym kościele św. Dominika Savio ul. Św. Dominika Savio, ul. Drwęckiej oraz u zbiegu ul. Mickiewicza i ul. Wyspiańskiego[4],

Pozostałe[edytuj | edytuj kod]

  • Gotycki układ urbanistyczny miasta lokowanego ok. 1270 r. (obecnie przebudowany plac 1000-lecia)[6],
  • Urządzenia Kanału Elbląskiego (Śluza Ostróda), ul. Szosa Elbląska.[4]
  • Wieża Bismarcka zbudowana w 1902 roku, pierwsza tego typu budowla w Prusach Wschodnich.[4]
  • Dworzec kolejowy z końca XIX w.[4]
  • Budynek liceum ogólnokształcącego, eklektyczny z 1907 roku[4],
  • Dawna rogatka przy posesji Szkoły Podstawowej Nr 1, neoklasycystyczna z XIX w.[6]
  • Neogotycka wieża ciśnień pochodząca z przełomu XIX i XX w (ul. Drwęcka).[4]
  • Kamienice z XIX i początku XX w. znajdujące się głównie przy ulicach: Mickiewicza, Sienkiewicza, Jana Pawła II, Czarnieckiego, Słowackiego, 11-go Listopada, Armii Krajowej.[4]

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

W Ostródzie znajduje się podstrefa Warmińsko-Mazurskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej[7].

Najważniejsze gałęzie gospodarki[edytuj | edytuj kod]

  • Turystyka – hotele 3 i 4 gwiazdkowe (w budowie hotel 5-gwiazdkowy z aquaparkiem)
  • Przemysł spożywczy:
    • Delikates – produkcja wyrobów garmażeryjnych
    • Indyk Mazury – produkcja mięsa indyczego
    • Animex – zakłady mięsne w pod-ostródzkich Morlinach
    • OSI – zakłady mięsne w pod-ostródzkiej Górce
  • Przemysł budowlany:
    • Eko Bud Ostróda – przedsiębiorstwo budowlane
    • OPB Development – przedsiębiorstwo budowlane
  • Przemysł jachtowy:
    • Model Art Sp. z o.o. - produkcja modeli i form do produkcji jachtów i wyrobów przemysłowych, projektowanie łodzi, jachtów i innych konstrukcji z laminatów
    • Ostróda Yacht – produkcja jachtów motorowych i żaglowych
  • Przemysł elektromaszynowy:
    • Północna Grupa Narzędziowa – dystrybucja narzędzi i akcesoriów budowlanych, warsztatowych, ogrodowych i spawalniczych
    • Wagon Service Ostróda – produkcja i naprawa cystern kolejowych

Lokalne instytucje i organizacje gospodarcze[edytuj | edytuj kod]

  • Cech Rzemieślników i Przedsiębiorców w Ostródzie
  • Fundacja Rozwoju Przedsiębiorczości ATUT
  • Inkubator Przedsiębiorczości Społecznej w Ostródzie
  • Zachodniomazurska Lokalna Organizacja Turystyczna

Bezrobocie[edytuj | edytuj kod]

Według danych z lutego 2015 liczba zarejestrowanych bezrobotnych, zamieszkałych na terenie miasta wynosiła 1695, co stanowi ok. 8% osób w wieku produkcyjnym[8].

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Lista szkół znajdujących się w Ostródzie[9]:

Szkoły podstawowe[edytuj | edytuj kod]

Szkoła Podstawowa nr 2 im. Gustawa Gizewiusza
  • Szkoła Podstawowa nr 1 im. Armii Krajowej
  • Szkoła Podstawowa nr 2 im. Gustawa Gizewiusza
  • Szkoła Podstawowa nr 3 im. Jana Pawła II
  • Szkoła Podstawowa nr 4
  • Szkoła Podstawowa nr 5 im. Janusza Korczaka
  • Szkoła Podstawowa nr 6 im. Kornela Makuszyńskiego

Gimnazja[edytuj | edytuj kod]

  • Gimnazjum nr 1 im Polskich Noblistów
  • Gimnazjum nr 2 im. Zdzisława Krzyszkowiaka
  • Gminne Gimnazjum im. ks. Jana Twardowskiego
  • Salezjańskie Gimnazjum Niepubliczne im. św. Dominika Savio
  • Szkoła Mistrzostwa Sportowego w Ostródzie[10]

Szkoły ponadgimnazjalne[edytuj | edytuj kod]

Liceum Ogólnokształcące nr 1 im. Jana Bażyńskiego
  • Liceum Ogólnokształcące nr 1 im. Jana Bażyńskiego
  • Salezjańskie Liceum Ogólnokształcące im św. Dominika Savio
  • Zespół Szkół Rolniczych im. Wincentego Witosa
  • Zespół Szkół Zawodowych im. Sándora Petőfi'ego
  • Zespół Szkół Zawodowych im. Stanisława Staszica
  • Centrum Kształcenia Ustawicznego

Szkoły wyższe[edytuj | edytuj kod]

  • Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi – wydział zamiejscowy w Ostródzie
  • Wyższa Szkoła Społeczno-Ekonomiczna w Warszawie – zamiejscowa sala wykładowa w ZSZ im. S. Petofi w Ostródzie.

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Ośrodki kultury[edytuj | edytuj kod]

  • Centrum Kultury w Ostródzie (ul. Mickiewicza 22), któremu podlegają:

Biblioteki[edytuj | edytuj kod]

  • Miejska Biblioteka Publiczna - ul. Mickiewicza 22
  • Filia Miejskiej Biblioteki Publicznej - ul. Chrobrego 2
  • Powiatowa Biblioteka Pedagogiczna (do 1 września 2014 Filia Warmińsko-Mazurskiej Biblioteki Pedagogicznej w Elblągu[11]) - ul. Grunwaldzka 50
  • Powiatowa Biblioteka Publiczna - ul. Drwęcka 2

Muzea[edytuj | edytuj kod]

Lokalne media[edytuj | edytuj kod]

W Ostródzie wydawane są trzy lokalne gazety:

  • Gazeta Ostródzka (piątkowy dodatek do Gazety Olsztyńskiej)
  • Nasz Głos (tygodnik)
  • Rozmaitości Ostródzkie

Kolejnym lokalnym medium w mieście jest Radio Zet Gold Mazury (do 1 lutego 2015 roku istniejące pod nazwą Radio Mazury[12]). Od 2004 roku działa Telewizja Ostróda, która w 2010 roku zmieniła nazwę na Telewizja Mazury[13].

W internecie funkcjonują ponadto serwisy informacji lokalnych:

• Ostróda2012

Festiwale[edytuj | edytuj kod]

Amfiteatr

W Ostródzie odbywają są festiwale:

• Ostróda Summer Hot Days

Sport[edytuj | edytuj kod]

Bulwar nad Jeziorem Drwęckim w Ostródzie
Ostródzkie molo

Kluby sportowe[edytuj | edytuj kod]

  • Ostródzki Klub KYOKUSHIN KARATE[18]
  • OKS Sokół Ostróda – klub piłkarski. Aktualnie piłkarze występują w III lidze, w grupie warmińsko-mazurskiej.
  • MLKS Foto "Ola" Ostróda - klub siatkarski
  • Klub Żeglarski "Ostróda"
  • Klub Sportowy "Gladius" Ostróda (Taekwondo)
  • UKS Shizoku Ostróda (judo)
  • A.M.K. Drwęca (sporty motorowe)
  • "Ostródzianka" – Morliny Ostróda (tenis stołowy)
  • KS "Sokół" (kajakarstwo)
  • OKK Ostróda (kajakarstwo)
  • Klub Strzelecki "Garda" w Ostródzie[19], strzelnica na terenie leśnictwa Kaczory za jeziorem Puzy
  • MLKS Ostróda, lekkoaltletyka. Trener Ryszard Nowicki
  • Tenjin Dojo Ostróda, Aikido[20].
  • UMKS Orkan Ostróda, bieg na orientację

Obiekty sportowe[edytuj | edytuj kod]

  • Stadion Miejski Nr 1 (Starszy Stadion), (Boisko) w Ostródzie, ul.Kardynała Wyszyńskiego 11.
  • Stadion Miejski Nr 2 w Ostródzie posiada 4 998 miejsc siedzących
  • (OCSiR), Ostróda, ul Kościuski 22.

Wspólnoty religijne[edytuj | edytuj kod]

Kościół katolicki[edytuj | edytuj kod]

Kościół Rzymskokatolicki[edytuj | edytuj kod]

Grekokatolicyzm[edytuj | edytuj kod]

Kościoły protestanckie[edytuj | edytuj kod]

Inne[edytuj | edytuj kod]

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Ostróda zlokalizowana jest na skrzyżowaniu dróg krajowych:

W Ostródzie znajduje się dworzec kolejowy na linii Poznań Wschód – Skandawa.

Komunikację regionalną i dalekobieżną obsługuje przedsiębiorstwo PKS Ostróda. Posiada linie dalekobieżne do Warszawy, Płocka, Bydgoszczy i Gdańska oraz regionalne do Olsztyna, Morąga, Dzierzgonia, Zalewa, Lubawy, Lidzbarka Welskiego, Ornety, Olsztynka i Działdowa. W dni robocze są obsługiwane kursy do mniejszych miejscowości powiatu ostródzkiego.

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie
Miasto Kraj Data podpisania umowy
 CoA Osterode-am-Harz official-Shield.svg Osterode am Harz  Niemcy 24.04.1994
 Coat of arms of Silute (Lithuania).png Szyłokarczma  Litwa 27.09.2001

Sąsiednie jednostki administracyjne[edytuj | edytuj kod]

Ostródzianie[edytuj | edytuj kod]

Wybitne osoby urodzone w Ostródzie:[edytuj | edytuj kod]

  • Christian Kraus (1753-1807)– filozof niemiecki, profesor filozofii praktycznej i kameralistyki, nauk politycznych i finansów
  • Jakub Fryderyk Hoffman (1758-1830) – lekarz, przyrodnik, profesor szkoły lekarskiej Uniwersytetu Warszawskiego i założyciel Ogrodu Botanicznego w Warszawie, mason.
  • Paul Dahlke (1865-1928) – niemiecki lekarz, homeopata, założyciel wspólnoty buddyjskiej i propagator buddyzmu w Niemczech.
  • Konrad Biesalski (1868-1930) - niemiecki lekarz ortopeda i działacz społeczny, uznawany jest za jednego z twórców nowoczesnego podejścia do opieki nad niepełnosprawnymi
  • Hans Hellmut Kirst (1914-1989) – pisarz niemiecki, autor m.in. książek "08/15", "Fabryka oficerów", "Noc generałów".
  • Waldemar Ritter (ur. 1933) - urodzony w Ostródzie, niemiecki politolog i historyk
  • Werner Olk (ur. 1938) - niemiecki piłkarz i trener. W latach 1960-1970 był zawodnikiem Bayernu Monachium, od 1965 r. pełnił funkcję kapitana tej drużyny.
  • Jerzy Masztaler (1946-2011) – polski trener piłkarski
  • Mariusz i Henryk Trzcińscy (obaj ur. 1954) - wioślarze, olimpijczycy z Moskwy 1980.
  • Maria Ciunelis (ur. 1961) – polska aktorka.
  • Piotr Jaworski (ur. 1968) – polski prezenter radiowy.
  • Grzegorz Martecki (Schmaletz) (ur. 1969) – urodzony w Ostródzie muzyk i kompozytor.
  • Jakub Stelina (ur. 1969) - polski prawnik, dziekan Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego
  • Norbert Dudziuk (ur. 1972) - piosenkarz, prezenter radiowy, wykonawca i autor tekstów Kobiety są gorące, Nie zaczepiaj mnie, czy Rozkołysz się.
  • Dariusz Jackiewicz (ur. 1973) – polski piłkarz występujący na pozycji pomocnika.
  • Patryk Czarnowski (ur. 1985) – siatkarz, reprezentant Polski, środkowy bloku klubu Jastrzębski Węgiel, medalista Mistrzostw Polski, Pucharu Polski i Pucharu CEV, Mistrz Świata kadetów, srebrny medalista Pucharu Świata 2011.
  • Maciej Krzykowski (ur. 1991) – Światowej sławy gracz komputerowy specjalizujący się w grach serii Quake

Honorowi obywatele miasta Ostródy[edytuj | edytuj kod]

  • Zdzisław Krzyszkowiak – lekkoatleta, rekordzista świata w biegach, złoty medalista olimpijski.
  • Krystyna Chojnowska-Liskiewicz – jachtowy kapitan ż.w., pierwsza kobieta, która samotnie opłynęła kulę ziemską (s/y "Mazurek", 1976-1978), absolwentka ostródzkiego LO, honorowy obywatel miasta Ostródy
  • Gunter Verheugenkomisarz UE ds. przemysłu w Komisji José Barroso, były komisarz ds. rozszerzenia w Komisji Romano Prodiego, honorowy obywatel miasta Ostródy od 10 maja 2009
  • Tadeusz Oracki – profesor filologii, honorowy obywatel miasta od 31.01.2014 r
  • Edgar Steiner – honorowy obywatel miasta od 31.01.2014 r.[24].

Inne wybitne osoby związane z Ostródą[edytuj | edytuj kod]

Tablica informacyjna na terenie zamku
  • Zdzisław Krzyszkowiak – lekkoatleta, 13-krotny mistrz Polski w biegach, mistrz olimpijski z Rzymu w 1960 r., absolwent ostródzkiej szkoły zawodowej
  • Gustaw Gizewiusz – polski działacz społeczno-narodowy i polityczny, literat, folklorysta, publicysta, tłumacz i redaktor, wydawca i bibliofil. Od 1835 r. pełnił funkcję polskiego kaznodziei w parafii ewangelickiej w Ostródzie.
  • Grażyna Prokopek – polska lekkoatletka specjalizująca się w biegu na dystansie 400 m. Olimpijka z Aten (2004). Karierę sportową rozpoczęła w klubie sportowym MLKS Ostróda.
  • Tomasz Krzeszewski – polski tenisista stołowy, wielokrotny reprezentant Polski na wielu imprezach, w tym na igrzyskach olimpijskich i Mistrzostwach Europy. Obecnie trener zespołu Morliny Ostróda oraz trener kadry juniorskiej mężczyzn.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Lista miejscowości – Polska
  2. 2,0 2,1 Baza Demografia GUS. [dostęp 2015-03-13].
  3. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  4. 4,00 4,01 4,02 4,03 4,04 4,05 4,06 4,07 4,08 4,09 4,10 4,11 4,12 4,13 4,14 Lista wybranych zabytków Ostródy. [dostęp 2015-03-25].
  5. Bergkaserne - W. Skrobot o dewastacji najstarszych ostródzkich koszar. [dostęp 2015-03-25].
  6. 6,0 6,1 Lista ostródzkich obiektów wpisanych do rejestru zabytków. Oficjalna strona internetowa powiatu ostródzkiego. [dostęp 2015-03-25].
  7. [www.wmsse.com.pl/index.php/pl/co-oferujemy/podstrefy/podstrefa-ostroda Strona internetowa WMSSE]. [dostęp 2015-04-01].
  8. Sprawozdanie Powiatowego Urzędu Pracy w Ostródzie. [dostęp 2015-04-01].
  9. Przewodnik>Szkoły (pol.). Ostróda Online. [dostęp 2009-02-11].
  10. Strona szkzkoły
  11. Bibliotekarze nie stracą pracy a Ostróda biblioteki. [dostęp 2015-03-15].
  12. Radio mazury to od dzisiaj radio zet gold mazury. Nasz Ostróda. [dostęp 2015-03-13].
  13. Strona Internetowa Telewizji Mazury. [dostęp 2015-03-13].
  14. Nasza Ostróda.
  15. OstrodaOnline.pl.
  16. Ostroda.wm.pl.
  17. Ost - Rock Underground Fest
  18. Strona klubu
  19. KLUB STRZELECKI GARDA. [dostęp 2014-03-23].
  20. Strona klubu
  21. "Uchwała Nr XXIX/173/2008 Rady Miejskiej w sprawie zmiany nazwy ulicy
  22. Dane według wyszukiwarki zborów na oficjalnej stronie Świadków Jehowy (www.jw.org), dostęp z 2 stycznia 2015.
  23. A. Kopiczko, Panorama wyznaniowa województwa olsztyńskiego po II wojnie światowej, ss. 63, 64
  24. Profesorowie Oracki i Steiner. Kim są nowi honorowi obywatele Ostródy?. [dostęp 6.05.2014].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]