Ostróda

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ostróda
Ostróda
Herb Flaga
Herb Ostródy Flaga Ostródy
Państwo  Polska
Województwo  warmińsko-mazurskie
Powiat ostródzki
Gmina gmina miejska
Prawa miejskie 1329
Burmistrz Czesław Najmowicz
Powierzchnia 14,15 km²
Wysokość 110-120 m n.p.m.
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość

33 248[1]http://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/
2 360,1 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 89
Kod pocztowy 14-100 do 14-104
Tablice rejestracyjne NOS
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Ostróda
Ostróda
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Ostróda
Ostróda
Ziemia53°41′38″N 19°57′58″E/53,693889 19,966111
TERC
(TERYT)
2815011
SIMC 0964927
Urząd miejski
ul. A. Mickiewicza 24
14-100 Ostróda
Strona internetowa

Ostróda (daw. Ostród[2], niem. Osterode, prus. Austrāti) – miasto w województwie warmińsko-mazurskim, siedziba powiatu ostródzkiego. Ostróda jest położona na Mazurach, na Pojezierzu Iławskim, nad Jeziorem Drwęckim. Przez miasto przepływa rzeka Drwęca.

Według danych z 30 czerwca 2016 r. miasto miało 33 396 mieszkańców[3].

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa olsztyńskiego.

Warunki naturalne[edytuj]

Przez Ostródę przepływa rzeka Drwęca. Miasto połączone jest kanałowym szlakiem wodnym z Elblągiem.

Inne większe jeziora w Ostródzie, poza wspomnianym już Jeziorem Drwęckim, to :

  • Smordy (jezioro Jakuba)
  • Puzy (jezioro Pauzeńskie)
  • Sajmino (jezioro Kajkowskie)
  • Perskie

Według danych z roku 2002[4] Ostróda ma obszar 14,15 km², w tym:

  • użytki rolne: 19%
  • użytki leśne: 5%

Miasto stanowi 0,8% powierzchni powiatu.

Historia[edytuj]

Zamek krzyżacki (XIV w.), obecnie siedziba Muzeum w Ostródzie

Najwcześniej umocnionym miejscem w okolicy dzisiejszej Ostródy był gród na południe od wsi Kajkowo, w którym przenikały się wpływy polskie i pruskie[5]. Początek Ostródzie dała wybudowana ok. 1270 drewniana strażnica, która została w późniejszym czasie przebudowana w zamek. Powstała na terenie Pomezanii wcześniej zasiedlonej przez staropruskie plemię Pomezanów. Obok strażnicy powstała osada, której komtur dzieżgoński Luther von Braunschweig nadał w 1329 prawa miejskie, które zostały potwierdzone w 1335 i 1348. Nazwa Ostródy pochodzi rzekomo od niemieckiego miasta Osterode am Harz, z którego pochodził komtur[6]. Od 1340 miasto było siedzibą komturii, ok. 1370 w miejscu warowni powstał zamek wybudowany z granitowych głazów i cegły, w 1381 został spalony przez wojska Kiejstuta. Po bitwie pod Grunwaldem w dniu 18 lipca 1410 roku rycerz Mikołaj z Durąga (Claus von Doringe) zajął miasto i zamek dla wojsk króla Władysława Jagiełły, cztery dni później mieszczanie złożyli polskiemu królowi hołd. W 1440 roku Ostróda przystąpiła do antykrzyżackiego Związku Pruskiego. W latach 1466-1657 stanowiła lenno Korony Królestwa Polskiego, tereny te od XVI wieku były określane jako Prusy Górne (niem. Oberland) lub polnische Oberland (pol. polskie Pogórze). W 1519 roku w czasie wojny polsko-krzyżackiej (wojny pruskiej) Ostróda zostaje zdobyta przez wojska króla polskiego Zygmunta Starego. W 1628 miasto okupowali Szwedzi. W latach 1633-1643 miastem (i starostwem) zarządzał Jan Chrystian brzeski, książę Brzegu i Legnicy z dynastii Piastów; tu zmarł. Jego druga żona księżna Jadwiga została pochowana w kościele św. Dominika Savio. W 1656 miasto zostało spustoszone przez Tatarów, a następnie przez wojska szwedzkie.

Fontanna Trzech Cesarzy na rynku w Ostródzie (autorstwa Arnolda Künne), ok. 1895 r.

Od 1758 przez cztery lata miasto znajdowało się pod okupacją rosyjską, w 1788 wybuchł największy w historii pożar, który zniszczył zamek i większą część zabudowy. Od 21 lutego do 1 kwietnia 1807 roku na zamku mieszkał cesarz Napoleon Bonaparte, w czerwcu tego samego roku kwaterowały tu wojska gen. Józefa Zajączka. W latach 1834-1848 pastorem polskiej gminy ewangelickiej był Gustaw Gizewiusz. W 1855 Karol Salewski założył polską księgarnię, a w 1868 drukarnię, w której wydał 50 książek w języku polskim i 20 roczników kalendarzy. Mimo lokacji miejskiej do czasu otwarcia w 1852 Kanału Elbląskiego i doprowadzenia linii kolejowej w 1872 roku Ostróda pozostawała miasteczkiem o znaczeniu wyłącznie lokalnym. W 1890 roku powiat ostródzki zamieszkiwały 43 000 Polaków[7], co stanowiło 62% populacji. W latach 1900-1910 wybudowano kanalizację i wodociąg oraz przeprowadzono gazyfikację[8]. Po plebiscycie w 1920 Ostróda pozostała w granicach Niemiec. W 1945 roku miasto zostało zajęte przez oddziały 5 armii pancernej gwardii II Frontu Białoruskiego[9]. W czasie II wojny światowej zniszczone zostało 60% zabudowy, w tym 30% budynków mieszkalnych, 11% przemysłowych i 20% obiektów użyteczności publicznej[10]. Obecna nazwa została administracyjnie zatwierdzona 7 maja 1946[11].

Demografia[edytuj]

Bulwar nad Jeziorem Drwęckim w Ostródzie
Rzeka Drwęca
Plaża miejska w Ostródzie nad Jeziorem Drwęckim

Dane z 30 czerwca 2016[12]

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 33396 100 17668 52,90 15728 47,10
  • Piramida wieku mieszkańców Ostródy w 2014 roku[12].


Piramida wieku Ostroda.png

Zabytki[edytuj]

Obiekty sakralne[edytuj]

Wieża ciśnień, ul.Drwęcka

Wybrane zabytki, znajdujące się na terenie Ostródy:

Kamienice w Ostródzie
Kamienica przy ul. Słowackiego 9
Kamienica przy ul. Jana Stapińskiego 2
Kamienica, Armii Krajowej 3
Kamienica, Sienkiewicza 16 (1910 r.)
Willa przy Sienkiewicza (XX w.)
Kamienica, Mickiewicza 9 (1896 r.)
Secesyjna kamienica przy Jana Pawła II 4 (XX w.)
Kamienica przy ul. 11 Listopada 41
  • Kościół gotycki św. Dominika Savio, odbudowany po zniszczeniach wojennych, pochodzący z XIV w., Znajduje się przy ul. św. Dominika Savio[13],
  • Kościół neogotycki pod wezwaniem Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny z lat 1856-1875, wieża dobudowana na początku XX w.[13],
  • Kościół ewangelicko-metodystyczny neogotycki z 1907 r.; wieża kościelna, na którą wiedzie 105 schodów, stanowi punkt widokowy na całą Ostródę, ponadto mieści w sobie 3 dzwony (największy o średnicy 148 cm) oraz mechanizm zegarowy[13],
  • Kaplica baptystów – zbudowana w 1910 roku w stylu neogotyckim (ul. Nadrzeczna)[13],
  • Cmentarz Polska Górka przy ul. Olsztyńskiej. Część grobów pochodzi z I połowy XIX w. Jest tu pochowany pastor Gustaw Gizewiusz pochodzący z rdzennie polskiej rodziny, niezmordowany orędownik polskości Mazur. Urodził się 21 maja 1810 roku w Piszu, a w roku 1835 osiedlił się w Ostródzie jako pastor polskiego kościoła ewangelickiego. W 1848 roku został wybrany polskim posłem do Parlamentu Niemieckiego. Zmarł nagle 7 maja 1848 roku. Pośród ruin cmentarza zwracają uwagę zabytkowe nagrobki pożydowskie oraz neoklasycystyczna brama z XIX w.[13],

Zespoły koszarowe[edytuj]

  • Koszary artyleryjskie (tzw. Białe Koszary) – oddane do użytku w 1913 roku, zostały zaprojektowane przez Fritza Heitmanna[13]
  • Koszary Grollmanna (tzw. Czerwone Koszary) – zbudowane w latach 1890-1898, głównie przy użyciu czerwonej cegły[13]
  • Koszary przy ul. garnizonowej (Bergkaserne) – Najstarsze ostródzkie koszary, zbudowane w połowie XIX w. Obecnie popadające w ruinę[14]

Budowle obronne[edytuj]

  • Zamek pokrzyżacki pierwotnie w stylu gotyckim, następnie kilkakrotnie przebudowywany. Pochodzi z XIV w. i był siedzibą komturstwa krzyżackiego. Od 1977 roku odbudowywany po zniszczeniach spowodowanych wojną[13],
  • Fragmenty gotyckich murów obronnych z XV w. Przy obecnym kościele św. Dominika Savio ul. św. Dominika Savio, ul. Drwęckiej oraz u zbiegu ul. Mickiewicza i ul. Wyspiańskiego[13],

Pozostałe[edytuj]

  • Gotycki układ urbanistyczny miasta lokowanego ok. 1270 r. (obecnie przebudowany plac 1000-lecia)[15],
  • Urządzenia Kanału Elbląskiego (Śluza Ostróda), ul. Szosa Elbląska[13].
  • Wieża Bismarcka zbudowana w 1902 roku, pierwsza tego typu budowla w Prusach Wschodnich[13].
  • Dworzec kolejowy z końca XIX w.[13]
  • Budynek liceum ogólnokształcącego, eklektyczny z 1907 roku[13],
  • Dawna rogatka przy posesji Szkoły Podstawowej Nr 1, neoklasycystyczna z XIX w.[15]
  • Neogotycka wieża ciśnień pochodząca z przełomu XIX i XX w (ul. Drwęcka)[13].
  • Kamienice z XIX i początku XX w. znajdujące się głównie przy ulicach: Mickiewicza, Sienkiewicza, Jana Pawła II, Czarnieckiego, Słowackiego, 11 Listopada, Armii Krajowej[13].
  • Spichlerz szachulcowy z przełomu XIX i XX wieku, ul. Słowackiego.

Gospodarka[edytuj]

W Ostródzie znajduje się podstrefa Warmińsko-Mazurskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej[16].

Lokalne instytucje i organizacje gospodarcze[edytuj]

  • Cech Rzemieślników i Przedsiębiorców w Ostródzie
  • Fundacja Rozwoju Przedsiębiorczości ATUT
  • Inkubator Przedsiębiorczości Społecznej w Ostródzie
  • Zachodniomazurska Lokalna Organizacja Turystyczna

Bezrobocie[edytuj]

Bezrobocie rejestrowane w Ostródzie wynosiło w 2015 roku 11,1% (13,3% wśród kobiet i 9,1% wśród mężczyzn). Jest to znacznie mniej od stopy bezrobocia rejestrowanego dla województwa warmińsko-mazurskiego oraz znacznie więcej od stopy bezrobocia rejestrowanego dla całej Polski[17].

Edukacja[edytuj]

Lista szkół znajdujących się w Ostródzie[18]:

Szkoły podstawowe[edytuj]

Szkoła Podstawowa nr 2 im. Gustawa Gizewiusza
  • Szkoła Mistrzostwa Sportowego w Ostródzie
  • Szkoła Podstawowa nr 1 im. Armii Krajowej
  • Szkoła Podstawowa nr 2 im. Gustawa Gizewiusza
  • Szkoła Podstawowa nr 3 im. Jana Pawła II
  • Zespół Szkolno-Przedszkolny nr 4 im. Zdzisława Krzyszkowiaka
  • Szkoła Podstawowa nr 5 im. Janusza Korczaka
  • Szkoła Podstawowa nr 6 im. Kornela Makuszyńskiego

Gimnazja[edytuj]

  • Gimnazjum nr 1 im Polskich Noblistów
  • Gimnazjum im. ks. Jana Twardowskiego
  • Salezjańskie Gimnazjum Niepubliczne im. św. Dominika Savio
  • Szkoła Mistrzostwa Sportowego w Ostródzie[19]
Liceum Ogólnokształcące nr 1 im. Jana Bażyńskiego

Szkoły ponadgimnazjalne[edytuj]

  • Szkoła Mistrzostwa Sportowego w Ostródzie
  • Liceum Ogólnokształcące im. Jana Bażyńskiego
  • Salezjańskie Liceum Ogólnokształcące im św. Dominika Savio
  • Zespół Szkół Rolniczych im. Wincentego Witosa
  • Zespół Szkół Zawodowych im. Sándora Petőfiego
  • Zespół Szkół Zawodowych im. Stanisława Staszica
  • Centrum Kształcenia Ustawicznego

Kultura[edytuj]

Amfiteatr
 Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Ośrodki kultury[edytuj]

  • Centrum Kultury w Ostródzie (ul. Mickiewicza 22), któremu podlegają:

Biblioteki[edytuj]

  • Miejska Biblioteka Publiczna – ul. Mickiewicza 22
  • Filia Miejskiej Biblioteki Publicznej – ul. Chrobrego 2
  • Powiatowa Biblioteka Pedagogiczna (do 1 września 2014 Filia Warmińsko-Mazurskiej Biblioteki Pedagogicznej w Elblągu[20]) – ul. Grunwaldzka 50
  • Powiatowa Biblioteka Publiczna – ul. Drwęcka 2

Muzea[edytuj]

Lokalne media[edytuj]

Prasa[edytuj]

W Ostródzie wydawane są trzy lokalne gazety:

  • Gazeta Ostródzka (piątkowy dodatek do Gazety Olsztyńskiej)
  • Nasz Głos (tygodnik)
  • Rozmaitości Ostródzkie

Telewizja[edytuj]

  • Telewizja Mazury (była Telewizja Ostróda)[21].

Lokalne serwisy internetowe[edytuj]

  • Ostróda News[22]
  • Ostróda2012
  • Nasza Ostróda[23]
  • OstrodaOnline.pl[24]
  • Ostroda.wm.pl[25]

Festiwale[edytuj]

W Ostródzie odbywają się festiwale:

Sport[edytuj]

Kluby sportowe[edytuj]

  • Ostródzki Klub KYOKUSHIN KARATE[26]
  • OKS Sokół Ostróda – klub piłkarski. W sezonie 2015/2016 piłkarze występują w III lidze, w grupie podlasko - warmińsko-mazurskiej[27].
  • MLKS Foto "Ola" Ostróda – klub siatkarski
  • SL „SALOS" – klub siatkarski
  • Klub Żeglarski "Ostróda"
  • Klub Sportowy "Gladius" Ostróda (Taekwondo)
  • UKS Shizoku Ostróda (judo)
  • A.M.K. Drwęca (sporty motorowe)
  • "Ostródzianka" – Morliny Ostróda (tenis stołowy)
  • KS "Sokół" (kajakarstwo)
  • OKK Ostróda (kajakarstwo)
  • Klub Strzelecki "Garda" w Ostródzie[28], strzelnica na terenie leśnictwa Kaczory za jeziorem Puzy
  • MLKS Ostróda, lekkoaltletyka. Trener Ryszard Nowicki
  • Tenjin Dojo Ostróda, Aikido[29].
  • UMKS Orkan Ostróda, bieg na orientację
  • Klub Sportowy PLAY/Akademia Piłki Ręcznej PLAY
  • Akademia Piłkarska Ostróda (piłka nożna)

Obiekty sportowe[edytuj]

Wspólnoty religijne[edytuj]

Neogotycki kościół ewangelicki z 1907 r.

Kościół katolicki[edytuj]

Kościół Rzymskokatolicki[edytuj]

Grekokatolicyzm[edytuj]

Kościoły protestanckie[edytuj]

Inne[edytuj]

Komunikacja[edytuj]

Transport śródlądowy[edytuj]

W sezonie letnim Żegluga Ostródzko-Elbląska organizuje rejsy statkami tzw. białej floty po jeziorze Drwęckim i Kanałem Ostródzko-Elbląskim.

Transport drogowy[edytuj]

Ostróda jest ważnym węzłem dróg krajowych:

Ostródzcy przewoźnicy[edytuj]

  • PKS Ostróda - przedsiębiorstwo obsługujące komunikację regionalną i dalekobieżną. Posiada linie dalekobieżne do Warszawy, Bydgoszczy i Gdańska oraz regionalne do Olsztyna, Morąga, Dzierzgonia, Zalewa, Lubawy, Lidzbarka Welskiego, Ornety, Olsztynka i Działdowa. Są obsługiwane również kursy do mniejszych miejscowości powiatu ostródzkiego.
  • Żegluga Ostródzko-Elbląska - przedsiębiorstwo obsługujące komunikację miejską. W dni robocze uruchamia 8 linii dziennych, a w święta - 3 linie dzienne.

Transport kolejowy[edytuj]

W Ostródzie znajduje się dworzec kolejowy, obok którego przebiega jedna linia kolejowa

Nr linii Trasa Status Data otwarcia
353 Poznań WschódŻeleznodorożnyj czynna 1872

Miasta partnerskie[edytuj]

Miasta partnerskie
Miasto Kraj Data podpisania umowy
 CoA Osterode-am-Harz official-Shield.svg Osterode am Harz  Niemcy 24.04.1994
 Coat of arms of Silute (Lithuania).png Szyłokarczma  Litwa 27.09.2001

Sąsiednie jednostki administracyjne[edytuj]

Honorowi obywatele miasta Ostródy[edytuj]

  • Zdzisław Krzyszkowiak – lekkoatleta, rekordzista świata w biegach, złoty medalista olimpijski.
  • Krystyna Chojnowska-Liskiewicz – jachtowy kapitan ż.w., pierwsza kobieta, która samotnie opłynęła kulę ziemską (s/y "Mazurek", 1976-1978), absolwentka ostródzkiego LO, honorowy obywatel miasta Ostródy
  • Gunter Verheugenkomisarz UE ds. przemysłu w Komisji José Barroso, były komisarz ds. rozszerzenia w Komisji Romano Prodiego, honorowy obywatel miasta Ostródy od 10 maja 2009
  • Tadeusz Oracki – profesor filologii, honorowy obywatel miasta od 31.01.2014 r
  • Edgar Steiner – honorowy obywatel miasta od 31.01.2014 r.[33].

Zobacz też[edytuj]

Ostródzkie molo

Przypisy

  1. [1], w oparciu o dane GUS.
  2. Lista miejscowości – Polska
  3. http://www.polskawliczbach.pl/Ostroda
  4. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  5. http://pismo.pruthenia.pl/pruthenia_7/Pruthenia_7_2012_Wadyl-S_Grodzisko_w_Ornowie-Lesiaku_w_%C5%9Bwietle_wynik%C3%B3w_ostatnich_bada%C5%84.pdf
  6. Tomasz Darmochwał, Marek Jacek Rumiński: Warmia Mazury, przewodnik. Białystok: Agencja TD, 1996 ​ISBN 83-902165-0-7​ s. 39
  7. [2]
  8. Słownik geograficzno-krajoznawczy Polski, PWN, Warszawa 1998, ​ISBN 83-01-12677-9​ s. 531
  9. Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa ”Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939- 1945” , Sport i Turystyka 1988, ISBN 83-217-2709-3, str. 481
  10. Miasta polskie w Tysiącleciu, Zakład Narodowy imienia Ossolińskich Wrocław–Warszawa–Kraków 1967, t. II, s. 138-139
  11. Zarządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 7 maja 1946 r. (M.P. z 1946 r. Nr 44, poz. 85).
  12. a b http://www.polskawliczbach.pl/Ostroda, w oparciu o dane GUS.
  13. a b c d e f g h i j k l m n o Lista wybranych zabytków Ostródy. [dostęp 2015-03-25].
  14. Bergkaserne – W. Skrobot o dewastacji najstarszych ostródzkich koszar. [dostęp 2015-03-25].
  15. a b Lista ostródzkich obiektów wpisanych do rejestru zabytków. Oficjalna strona internetowa powiatu ostródzkiego. [dostęp 2015-03-25].
  16. Strona internetowa WMSSE. [dostęp 2015-04-01].
  17. Strona polskawliczbach.pl, rynek pracy
  18. Przewodnik>Szkoły (pol.). Ostróda Online. [dostęp 2009-02-11].
  19. Strona szkzkoły
  20. Bibliotekarze nie stracą pracy a Ostróda biblioteki. [dostęp 2015-03-15].
  21. Strona Internetowa Telewizji Mazury. [dostęp 2015-03-13].
  22. Ostróda News, Ostróda News [dostęp 2016-08-02] (pol.).
  23. Nasza Ostróda.
  24. OstrodaOnline.pl.
  25. Ostroda.wm.pl.
  26. Strona klubu
  27. Strona www.90minut.pl
  28. KLUB STRZELECKI GARDA. [dostęp 2014-03-23].
  29. Strona klubu
  30. "Uchwała Nr XXIX/173/2008 Rady Miejskiej w sprawie zmiany nazwy ulicy
  31. Dane według wyszukiwarki zborów na oficjalnej stronie Świadków Jehowy (www.jw.org), dostęp z 18 stycznia 2017.
  32. A. Kopiczko, Panorama wyznaniowa województwa olsztyńskiego po II wojnie światowej, ss. 63, 64
  33. Profesorowie Oracki i Steiner. Kim są nowi honorowi obywatele Ostródy?. [dostęp 6.05.2014].

Linki zewnętrzne[edytuj]