Ostrolot ciemny
| Artamus cyanopterus[1] | |||
| (Latham, 1801) | |||
| |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Podtyp | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Infragromada | |||
| Rząd | |||
| Podrząd | |||
| Rodzina | |||
| Podrodzina | |||
| Rodzaj | |||
| Gatunek |
ostrolot ciemny | ||
| Synonimy | |||
| |||
| Podgatunki | |||
| |||
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3] | |||
 | |||
| Zasięg występowania | |||
| |||
Ostrolot ciemny[4] (Artamus cyanopterus) – gatunek małego ptaka z rodziny ostrolotów (Artamidae). Żyje w lasach i zadrzewieniach tropikalnych i subtropikalnych rejonów wschodniej i południowej Australii. Nie jest zagrożony wyginięciem.
Rozmieszczenie geograficzne
[edytuj | edytuj kod]Ostroloty ciemne występują we wschodniej i południowej Australii na terenach od płaskowyżu Atherton Tableland w Queenslandzie, na południe do Tasmanii i na zachód po południowo-zachodnią Australię Zachodnią[3][5]. Zasięg występowania gatunku jest szacowany na 7,45 miliona km²[3].
Systematyka
[edytuj | edytuj kod]Ostrolot ciemny opisany został w 1801 roku przez angielskiego ornitologa Johna Lathama pod nazwą Loxia cyanoptera[6][a]. Jako miejsce typowe autor wskazał Nową Południową Walię[6]. Obecnie gatunek zaliczany jest do rodzaju Artamus[2][4][7]. Wyróżnia się dwa podgatunki[2][7][8]:
- Artamus cyanopterus cyanopterus (Latham, 1801) – północno-środkowy Queensland do południowo-wschodniej Australii Południowej i Tasmanii, w tym Wyspa Kangura i wyspy w Cieśninie Bassa;
- Artamus cyanopterus perthi (Mathews, 1915) – południowo-zachodnia Australia Zachodnia do południowo-środkowej Australii Południowej (do Półwyspu Eyre’a).
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]Długość ciała 18 cm; masa ciała 21–47 g[8].
Ostrolot ciemny to niewielki ptak z ciemnobrązowym[5][9] lub szarym upierzeniem[9]. Posiada czarną plamę przed oczami[10] i szare (czasem czarniawe)[10] skrzydła z białymi pręgami[5][9][10]. Ostrolot ciemny ma czarny ogon z białą końcówką[5][9][10]. Dziób jest niebieskoszary, z czarnym końcem[5][9][10]. Tęczówki ciemnobrązowe[8]. Obie płcie są do siebie podobne[8].
Ekologia i zachowanie
[edytuj | edytuj kod]Środowisko
[edytuj | edytuj kod]Ostroloty ciemne żyją zwykle w otwartych lasach eukaliptusowych i zadrzewieniach[10], spotykane są także na obszarach rolniczych[8].
Zachowanie
[edytuj | edytuj kod]Ostroloty ciemne żyją w niewielkich stadach liczących od 10 do 30 ptaków; w chłodniejszych miesiącach do snu zbijają się w gromadę[11]. Jako ptaki społeczne wypracowały system okrzyków służących do komunikacji np. ostrzegających przed niebezpieczeństwem[10].
Dieta
[edytuj | edytuj kod]Dieta ostrolotów ciemnych jest zróżnicowana. Żywią się różnymi rodzajami liści i trawiastym materiałem, które znajdują na ziemi, drzewach i krzewach. Zjadają także termity, motyle i inne owady, a także piją nektar z kwiatów[5][9][10].
Rozmnażanie
[edytuj | edytuj kod].jpg)
Sezon lęgowy trwa od sierpnia do lutego[8]. Ostroloty ciemne gnieżdżą się w koloniach, by lepiej chronić swe młode przed drapieżnikami[5][11].
Gniazdo ostrolota ciemnego to luźna konstrukcja w kształcie miseczki, składająca się z gałązek, korzonków i traw; w środku wyścielone jest drobną trawą[9], czasem też końskim włosiem, a niekiedy w ogóle nie ma wyściółki[8]. Gniazdo znajduje się w rozwidleniu gałęzi drzewa lub krzewu, w szczelinie w gałęzi lub pniu, za korą, a nawet na górnej części słupka ogrodzeniowego[8][9]. Budowane jest przez oba ptaki z pary w czasie od sierpnia do stycznia; oba ptaki bronią też otoczenia gniazda[10]. Samica składa zwykle 3–4 białe jaja z plamkowaniem[10], czasem mniej[8]. Wysiadywaniem zajmują się oboje rodzice[8][9]. Pisklęta wykluwają się po około 16 dniach[10]. Opieką nad pisklętami także zajmują się oboje rodzice, mogą im również pomagać inne osobniki[8][10]. Po 16–20 dniach od wyklucia młode wylatują z gniazda[10].
Status zagrożenia
[edytuj | edytuj kod]W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody (IUCN) ostrolot ciemny zaliczany jest do kategorii LC (ang. Least Concern – najmniejszej troski). Liczebność populacji nie została oszacowana, ale ptak ten opisywany jest jako pospolity. Trend liczebności populacji oceniany jest jako spadkowy ze względu na przekształcanie jego siedlisk w tereny rolnicze[3].
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Artamus cyanopterus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ a b c Dusky Woodswallow (Artamus cyanopterus). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-30)]. (ang.).
- ↑ a b c d BirdLife International, Artamus cyanopterus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2024, wersja 2025-2 [dostęp 2026-05-15] (ang.).
- ↑ a b Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Artaminae Vigors, 1825 – ostroloty (wersja: 2024-06-23). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-05-15].
- ↑ a b c d e f g Dusky Woodswallow Artamus cyanopterus, [w:] Arthur Grosset’s Birds [online] [dostęp 2026-05-15] (ang.).
- ↑ a b Latham, J.: Supplementum Indicis Ornithologici, sive Systematis Ornithologiae. Londyn: G. Leigh, J. & S. Sotheby, 1801, s. xlvi. (łac.).
- ↑ a b F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-05-15] (ang.).
- ↑ a b c d e f g h i j k del Hoyo, J., Elliot, A. & Christie, D.A. (red.), Handbook of the Birds of the World, t. 14. Bush-shrikes to Old World Sparrows, Barcelona: Lynx Edicions, 2009, s. 307, ISBN 978-84-96553-50-7.
- ↑ a b c d e f g h i Dusky Woodswallow. [w:] Birds in Backyards [on-line]. BirdLife Australia. [dostęp 2020-12-07]. (ang.).
- ↑ a b c d e f g h i j k l m Woodswallows: Artamidae - Dusky Woodswallow (artamus Cyanopterus): Species Account, [w:] Animal Life Resource [online] [dostęp 2026-05-15] (ang.).
- ↑ a b Dusky Woodswallow. Featherdale Wildlife Park. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-10-09)]. (ang.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Zdjęcia i nagrania audiowizualne. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).