Ostrowiec (powiat myśliborski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ostrowiec
Państwo  Polska
Województwo zachodniopomorskie
Powiat myśliborski
Gmina Dębno
Wysokość 49 m n.p.m.
Liczba ludności (2012) 162
Strefa numeracyjna (+48) 95
Kod pocztowy 74-311 Różańsko
Tablice rejestracyjne ZMY
SIMC 0180002
Położenie na mapie gminy Dębno
Mapa lokalizacyjna gminy Dębno
Ostrowiec
Ostrowiec
Położenie na mapie powiatu myśliborskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu myśliborskiego
Ostrowiec
Ostrowiec
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa zachodniopomorskiego
Ostrowiec
Ostrowiec
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Ostrowiec
Ostrowiec
Ziemia 52°49′00″N 14°47′10″E/52,816667 14,786111

Ostrowiec (do 1945 niem. Wusterwitz) – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie myśliborskim, w gminie Dębno. Według danych z 2012 miejscowość liczyła 162 mieszkańców[1].

Wieś znajdowała się od ok. 1250 na terytorium powstałej Nowej Marchii, pierwsza wzmianka pochodzi z 1337 Na przestrzeni stuleci stanowiła własność wielu znanych okolicznych rodów szlacheckich, m.in. von Schönebeck, von der Kuhmeise, von der Marwitz, von dem Borne. Od 1945 leży w granicach Polski.

Położenie[edytuj]

Zgodnie z podziałem fizycznogeograficznym Polski Kondrackiego teren, na którym położony jest Ostrowiec, należy do prowincji Niziny Środkowoeuropejskiej, podprowincji Pojezierza Południowobałtyckiego, makroregionu Pojezierze Południowopomorskie oraz w końcowej klasyfikacji do mezoregionu Równina Gorzowska[2]

Środowisko naturalne[edytuj]

Przy wsi w kierunku zachodnim znajduje się Jezioro Ostrowieckie o powierzchni 121 ha i maksymalnej głębokości 7,5 m. Na większej zalesionej wyspie utworzony został 11 kwietnia 1985 faunistyczny rezerwat przyrody Czapli Ostrów o powierzchni 16,45 ha, z kolonią czapli siwej i kormorana.

Nazwa[edytuj]

Wüstervitz 1337; Wusterwitz 1486, 1944. Nazwa Ostrowiec została nadana w 1948[3]

Historia[edytuj]

  • 5000 p.n.e. – osadnictwo z epoki kamiennej (znaleziska przedmiotów wykonanych z kamienia)
  • VIII-poł. X w. – w widłach Odry i dolnej Warty znajduje się odrębna jednostka terytorialna typu plemiennego, prawdopodobnie powiązana z plemieniem Lubuszan. Na północy od osadnictwa grupy cedyńskiej oddzielały ją puszcze mosińska (merica Massen) i smolnicka (merica Smolnitz). Mieszkańcy zajmowali się gospodarką rolniczo-hodowlaną.
  • 960–972 – książę Mieszko I opanowuje tereny nadodrzańskie, obejmujące obręb późniejszej kasztelani cedyńskiej, ziemię kiniecką i kostrzyńską
  • 1005 (lub 1007) – Polska traci zwierzchność nad Pomorzem, w tym również nad terytorium w widłach Odry i dolnej Warty
  • 1112-1116 – w wyniku wyprawy Bolesława Krzywoustego, Pomorze Zachodnie uznaje zwierzchność lenną Polski
  • Pocz. XIII w. – obszar na północ od linii Noteci-dolnej Warty i zachód od Gwdy w dorzeczu Myśli, Drawy, środkowej Iny, stanowi część składową Księstwa Pomorskiego; w niewyjaśnionych okolicznościach zostaje przejęty przez księcia wielkopolskiego Władysława Laskonogiego, a następnie jego bratanka, Władysława Odonica
  • 1250 – margrabiowie brandenburscy z dynastii Askańczyków rozpoczynają ekspansję na wschód od Odry; z zajmowanych kolejno obszarów powstaje następnie Nowa Marchia
  • 1320-1323 – po wygaśnięciu dynastii askańskiej, Nowa Marchia przejściowo przechodzi we władanie książąt pomorskich
  • 1323 – władzę w Nowej Marchii obejmują Wittelsbachowie
  • 1337 – wzmianka w księdze ziemskiej margrabiego brandenburskiego Ludwika Starszego pod nazwą Wüstervitz, w ziemi golenickiej: Wüstervitz LIIII, dos IIII, Heinz Schonenbeck pro seruicio VI, pactus VI modios auene, Molendinum ibidem dat III frusta[4] – wieś liczy 54 łany, wolne od ciężarów podatkowych są 4 łany parafialne (dos), lennikiem zobowiązanym do służby konnej jest Heintz Schönebeck posiadający 6 łanów, pakt (pactus) płacony rycerstwu przez chłopów wynosi 6 półkorców (modios) owsa (auene), opłata młyna (molendinum) wynosi 3 talenty (frustum – miara obrachunkowa podatku równa 1 talent; niem. Stück). Dochód margrabiego z tytułu korzystania przez mieszkańców z okolicznych lasów (Merica doltzick – Puszcza Dolska) do np. wypasania świń czy bydła, wynosi 2⅛ korców owsa[5].
Właściciele majątku Ostrowiec
Imię i nazwisko Lata
Heintz Schönebeck 1337
von der Kuhmeise 1486 – po 1494
von Schönebeck 1517
von Horn 1571, 1652-1654
von der Marwitz, von dem Borne, Kolben, Gloxin,
Kühlemann, Ernst Wilhelm Duhmke, Grothe
2 poł. XVII-XVIII w.
8 kolejnych właścicieli 1834 – 1900
Richard Müller, Bernhard Müller 1900 – 1945
  • 1402-1454/55 – Ziemie Nowej Marchii pod rządami zakonu krzyżackiego
  • 2.06.1486 – margrabia Jan Cicero nadaje Clausowi von der Kuhmeise (Claus von der Kumeisen, Kuemaisen) w lenno miasteczko Barnówko (Bernowichen) wraz ze wsiami Dyszno (Ringenwolde) i Ostrowiec (Wusterwicz)[6][7]
  • 19.02.1494 – margrabia Jan Cicero nadaje Baltazarowi i Andrzejowi von der Kuhmeise (Balczer und andereues Comeissen) w lenno miasteczko Barnówko (Bernowichen) wraz ze wsiami Dyszno (Ringenwalde) i Ostrowiec (Wusterwitz)[8][9]
  • 1517 – wzmianka o rodzie Schönebeck we wsi[10]
  • 1535-1571 – za rządów Jana kostrzyńskiego Nowa Marchia staje się niezależnym państwem w ramach Świętego Cesarstwa Rzymskiego
  • 1538 – margrabia Jan kostrzyński oficjalnie wprowadza na terenie Nowej Marchii luteranizm jako religię obowiązującą
  • 1571 – we wsi wymieniana rodzina von Horn[11]
  • 1652-1654 – we wsi wymieniana rodzina von Horn[11]
  • 2 poł. XVII-XVIII w. – kolejnymi właścicielami są: von der Marwitz, von dem Borne, Kolben, Gloxin, Kühlemann, Ernst Wilhelm Duhmke oraz Grothe
  • 1701 – powstanie Królestwa Prus
  • 1708 – Carl August von Sacetot otrzymuje od króla Fryderyka I posiadłość w Ostrowcu[12]
  • XVIII w. – budowa kościoła o ryglowej konstrukcji, wieża z dachem namiotowym, sygnaturką i chorągiewką
  • 1 poł. XIX w. – założenie parku
  • 1807-1811 – reformy gospodarcze Steina- Hardenberga dotyczące zniesienia poddaństwa chłopów w Prusach
Przyległości Ostrowca w XIX / XX w.
Niemiecka nazwa Obiekt Położenie Polska nazwa
Helenenhof folwark 1 km na zach., na zach. brzegu jeziora Okuniec [nie istnieje][13]
  • 1815-1818 – reformy administracyjne Prus zmieniają strukturę Nowej Marchii; wieś należy do powiatu myśliborskiego, w rejencji frankfurckiej, w prowincji brandenburskiej
  • 1834-1900 – majątek Ostrowiec zmienia właścicieli 8 razy
  • 1871-1918 – Nowa Marchia w ramach zjednoczonego Cesarstwa Niemieckiego
  • Pocz. XX w. – budowa kaplicy cmentarnej na skraju parku, bez wyraźnych cech stylowych
  • 1900-1945 – majątek wraz z folwarkiem Helenenhof (Okuniec) w posiadaniu Richarda Müllera z Hohenlandin i następnie jego syna, Bernharda
  • 1914 – majątek liczy 1061 ha, z czego 439 ha lasów i 108 ha wód
  • 1945 – zniszczenie pałacu i kościoła, częściowa dewastacja parku przypałacowego
  • 1972 – remont kaplicy cmentarnej i adaptacja na cele liturgiczne[14]

Ludność[edytuj]

Liczba ludności w ostatnich trzech wiekach[15][16][17][18][19]:

Gospodarka[edytuj]

Struktura działalności gospodarczej na dzień 31 marca 2005[20]:

Dział Ilość
Produkcja -
Transport -
Handel 2
Usługi 1
Gastronomia 2

W Ostrowcu funkcjonują 24 gospodarstwa rolne o łącznej fizycznej powierzchni 138,54 ha. Struktura użytków rolnych:

Użytki rolne Pow. w ha
Orne 117,19
Zielone 13,38
Lasy 2,84
Razem 133,41

Powierzchnia gospodarstw:

Pow. w ha Ilość
1-5 15
5-10 5
10-20 2
20-50 2
50-100 -
>100 -

Edukacja[edytuj]

Dzieci uczęszczają do szkoły podstawowej w Różańsku, natomiast młodzież do gimnazjum publicznego w Smolnicy[21].

Instytucje i organizacje[edytuj]

  • Sołectwo Ostrowiec – ogół mieszkańców wsi Ostrowiec stanowi Samorząd Mieszkańców Sołectwa
  • Wszelkie instytucje i organizacje znajdują się w Dębnie

Atrakcje turystyczne[edytuj]

  • Park pałacowy – leśno-krajobrazowy, powstał w 1 poł. XIX w., powierzchnia 4 ha. Zachował się czytelny układ parkowy, starodrzew, ruiny budynków gospodarczych, pałac nie istnieje (zniszczony w 1945). Wśród roślinności wyróżniono 44 gatunki roślinności drzewiastej. Występuje tu ponad 300 starych okazów różnych gatunków drzew, m.in.: lipy, wiązy, kasztany, modrzewie, świerki, klony, buki i graby, a nawet cisy. Wiek drzew ocenia się na 120 lat, z tym, że starodrzew liczy 220 lat. Stan zdrowotny drzew jest dobry. Obecnie na terenie parku znajduje się ośrodek wypoczynkowy i pole biwakowe. Wpisany do rejestru zabytków pod nr 227 z 10.09.1977[22].
  • Kościół pw. św. Jana Chrzciciela – dawna kaplica cmentarna z pocz. XX w., jako kościół filialny parafii św. Michała Archanioła w Różańsku od 1972[14].
  • Pomniki przyrody – aleja 262 dębów szypułkowych o obwodach 443-610 cm, przy drodze do Dyszna.
  • Przez wieś przebiegają szlaki turystyczne: szlak turystyczny żółty – "Nad rzeką Kosą", szlak turystyczny czarny – "Rezerwatów i pomników przyrody".

Przypisy

  1. Urząd Miasta i Gminy Dębno, Dane Statystyczne. [dostęp 2013-09-19].
  2. Karty z dziejów Dębna, praca zbiorowa, wydawca PPH "Zapol" Dmochowski Sobczyk, Dębno 2005, ISBN 83-60140-35-9, s. 25
  3. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 9 grudnia 1947 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1948 r. Nr 14, poz. 55).
  4. Ludwig Gollmert: Das Neumärkische Landbuch Markgraf Ludwigs des Älteren vom Jahre 1337. Nach einer neu aufgefundenen Handschrift des vierzehnten Jahrhunderts. Frankfurt am Oder: 1862, s. 17.
  5. Ludwig Gollmert: Das Neumärkische Landbuch Markgraf Ludwigs des Älteren vom Jahre 1337. Nach einer neu aufgefundenen Handschrift des vierzehnten Jahrhunderts. Frankfurt am Oder: 1862, s. 30.
  6. Adolph Friedrich Riedel: Codex diplomaticus Brandenburgensis: Sammlung der Urkunden, Chroniken und sonstigen Quellenschriften für die Geschichte der Mark Brandenburg und ihrer Regenten. T. 24. F. H. Morin, 1863, s. 205.
  7. Adolph Friedrich Riedel: Codex diplomaticus Brandenburgensis: Sammlung der Urkunden, Chroniken und sonstigen Quellenschriften für die Geschichte der Mark Brandenburg und ihrer Regenten. Chronologisches Register zu sämmtlichen Bänden: 1415 – 1751. T. 7. F. H. Morin, 1869, s. 364.
  8. Adolph Friedrich Riedel: Codex diplomaticus Brandenburgensis: Sammlung der Urkunden, Chroniken und sonstigen Quellenschriften für die Geschichte der Mark Brandenburg und ihrer Regenten. T. 24. F. H. Morin, 1863, s. 210.
  9. Adolph Friedrich Riedel: Codex diplomaticus Brandenburgensis: Sammlung der Urkunden, Chroniken und sonstigen Quellenschriften für die Geschichte der Mark Brandenburg und ihrer Regenten. Chronologisches Register zu sämmtlichen Bänden: 1415 – 1751. T. 7. F. H. Morin, 1869, s. 400.
  10. Edward Rymar. Rycerstwo Nowej Marchii w czasach margrabiego Jana Kostrzyńskiego. „Rocznik Lubuski”. tom XXVII Cz. 1, s. 40, 2001. Zielona Góra: Lubuskie Towarzystwo Naukowe. ISSN 0485-3083. 
  11. a b Karty z dziejów Dębna. Dębno: PPH "Zapol" Dmochowski Sobczyk, 2005, s. 80. ISBN 83-60140-35-9.
  12. Ernst Heinrich Kneschke: Neues allgemeines deutsches Adels-lexicon. T. 8. Lipsk: Friedrich Voigt, 1868, s. 5.
  13. GenWiki-Helenenhof (Soldin). [dostęp 2010-06-14].
  14. a b Tygodnik Katolicki Niedziela, Edycja szczecińska 25/2003. [dostęp 2010-06-14].
  15. Friedrich Wilhelm August Bratring: Statistisch-topographische Beschreibung der gesammten Mark Brandenburg: Für Statistiker, Geschäftsmänner, bes. für Kameralisten. Die Neumark. Berlin: Friedrich Maurer, 1809, s. 125.
  16. Leopold Krugg: Neues topographisch-statistisch-geographisches Wörterbuch des Preussischen Staats. T. 5. Halle: Karl August Kümmel, 1823, s. 200.
  17. Topographische Uebersicht des Appellationsgerichts-Departements Frankfurt a/O: Zusammengestellt von Güthlein. Gustav Harnecker & Co., 1856, s. 98.
  18. Gemeindeverzeichnis Deutschland 1900. [dostęp 2010-06-14].
  19. Deutsche Verwaltungsgeschichte. [dostęp 2010-06-14].
  20. Plan rozwoju wsi Ostrowiec, Załącznik nr 1 do uchwały Nr LXVII/400/2006 Rady Miejskiej w Dębnie z dnia 28 czerwca 2006. [dostęp 2010-06-14].
  21. Uchwała Nr XVIII/188/04 Rady Miejskiej w Dębnie z dnia 27 maja 2004 r w sprawie: ustalenia planu sieci publicznych szkół podstawowych i gimnazjów oraz granic ich obwodów na terenie miasta i gminy Dębno. [dostęp 2010-06-14].
  22. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo zachodniopomorskie. 31 marca 2016; 6 miesięcy temu.

Bibliografia[edytuj]

  1. Jerzy Kosacki, Bogdan Kucharski: Pomorze Zachodnie i Środkowe. Warszawa: Sport i Turystyka MUZA SA, 2001, s. 294. ISBN 83-7200-583-4.
  2. Plan rozwoju wsi Ostrowiec, Załącznik nr 1 do uchwały Nr LXVII/400/2006 Rady Miejskiej w Dębnie z dnia 28 czerwca 2006.