Ostryż

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ostryż
Ilustracja
Curcuma zedoaria
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa okrytonasienne
Klasa Magnoliopsida
Nadrząd liliopodobne (≡ jednoliścienne)
Rząd imbirowce
Rodzina imbirowate
Rodzaj ostryż
Nazwa systematyczna
Curcuma L.
Sp.Pl.2 1753

Ostryż, kurkuma, szafranica, żółcień (Curcuma L.) – rodzaj bylin z rodziny imbirowatych. Zalicza się do niego 93 [3]–104[4] gatunków. Występują one w tropikalnej Azji[4]. Zawiera kurkuminę, mającą właściwości przeciwzapalne[5][6][7]. Liczne gatunki wykorzystywane są jako źródło przypraw (zwłaszcza wysuszone i sproszkowane kłącza ostryżu długiego, wykorzystywane m.in. w curry) i skrobi (np. bulwy C. angustifolia). Ostryż długi i niektóre inne gatunki wykorzystywane są w lecznictwie, poza tym jako źródło barwników. Niektóre gatunki uprawiane są jako ozdobne, także na kwiaty cięte[4].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Wykaz gatunków[3]

Kurkuma w lecznictwie i kuchni[edytuj | edytuj kod]

Kurkuma (czyli ekstrakt kłączy ostryżu) jest używana jako przyprawa nadająca potrawom złocistożółty kolor. Jest też składnikiem mieszanek przyprawowych, m.in. curry.

Różne gatunki z rodzaju Curcuma znane są w lecznictwie co najmniej 5000 lat[8]. W medycynie indyjskiej kurkuma jest stosowana jako środek przyspieszający gojenie się ran oraz środek kojący niestrawność żołądka[9].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2009-06-18] (ang.).
  3. a b Curcuma. W: The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2018-03-01].
  4. a b c David J. Mabberley: Mabberley's Plant-Book. Cambridge University Press, 2017, s. 259. ISBN 978-1-107-11502-6.
  5. Betül Kocaadam, Nevin Şanlier, Curcumin, an active component of turmeric (Curcuma longa), and its effects on health, „Critical Reviews in Food Science and Nutrition”, 57 (13), 2017, s. 2889–2895, DOI10.1080/10408398.2015.1077195, ISSN 1549-7852, PMID26528921 [dostęp 2021-04-12].
  6. Arshad Husain Rahmani i inni, Role of Curcumin in Disease Prevention and Treatment, „Advanced Biomedical Research”, 7, 2018, DOI10.4103/abr.abr_147_16, ISSN 2277-9175, PMID29629341, PMCIDPMC5852989 [dostęp 2021-04-12].
  7. Julie S. Jurenka, Anti-inflammatory properties of curcumin, a major constituent of Curcuma longa: a review of preclinical and clinical research, „Alternative Medicine Review: A Journal of Clinical Therapeutic”, 14 (2), 2009, s. 141–153, ISSN 1089-5159, PMID19594223 [dostęp 2021-04-12].
  8. Przyprawa jak lekarstwo - nauka.gildia.pl - Nauka i technika - wiadomości naukowe, recenzje, publicystyka, www.nauka.gildia.pl [dostęp 2021-04-12].
  9. S.K. Purohit, R. Solanki, V. Mathur, M. Mathur. Evaluation of Wound Healing Activity of Ethanolic Extract of Curcuma longa Rhizomes in Male Albino Rats. „Asian J. Pharm. Res.”. 3 (2), s. 79-81, 2013. ISSN 2231–5691 (ang.).