Ostrygojad kanaryjski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ostrygojad kanaryjski
Haematopus ostralegus meadewaldoi
Bannerman, 1913
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd siewkowe
Podrząd siewkowce
Parvordo Charadriida
Nadrodzina Haematopodoidea
Rodzina ostrygojady
Podrodzina ostrygojady
Rodzaj Haematopus
Gatunek ostrygojad zwyczajny
Podgatunek ostrygojad kanaryjski
Synonimy
  • Haematopus niger meade-waldoi
  • Haematopus moquini meadewaldoi
  • Haematopus ostralegus meadewaldoi
  • Haematopus meadewaldoi Bannerman, 1913
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[1]
Status iucn3.1 EX pl.svg

Ostrygojad kanaryjski[2] (Haematopus ostralegus meadewaldoi) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny ostrygojadów (Haematopodidae). Występował endemicznie na Wyspach Kanaryjskich. Ostatnia pewna obserwacja miała miejsce w 1913 roku, prawdopodobnie do lat 40. XX wieku wymarł.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy gatunek został opisany przez Bannermana w 1913 roku na łamach „Bulletin of the British Ornithologists’ Club”. Holotyp pochodził z wyspy Fuerteventura; była to dorosła samica. Autor zbadał 3 osobniki: dwie samice (w tym holotyp) z Fuerteventura i Graciosa oraz dorosłego samca z Graciosa. Nadał nowemu gatunkowi nazwę Haematopus niger meade-waldoi[3]. Uznał go za podgatunek ostrygojada afrykańskiego (H. moquini; syn. H. niger)[4]. Obecnie (2019) Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny oraz autorzy Handbook of the Birds of the World Alive uznają ostrygojada kanaryjskiego za odrębny, monotypowy gatunek[5][6].

Ze względu na niewielką dostępność materiału klasyfikacja nie jest jasna. Ostrygojad kanaryjski bywał uznawany za podgatunek ostrygojada afrykańskiego (H. moquini) lub zwyczajnego (H. ostralegus)[2][5][7]. Nie licząc białej plamy na skrzydle, ostrygojady kanaryjskie przypominają ostrygojady afrykańskie. Wysnuto trzy przypuszczenia[4]:

  • ostrygojady kanaryjskie to melanistyczna forma ostrygojadów zwyczajnych[8]
  • jest to osobny podgatunek ostrygojada afrykańskiego[9]
  • są to zabłąkane ostrygojady afrykańskie[10]

Według P. A. R. Hockeya ostrygojad kanaryjski zasługuje jednak na miano odrębnego gatunku[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała wynosi około 40[11]–43[5] cm. Wymiary według Bannermana: długość skrzydła 259 mm u samca, 250 i 257 mm u dwóch samic. Długość dzioba od 77 do 81 mm (dla 3 osobników). Krótszy dziób u samca, co jest typowe dla ostrygojadów[3]. Upierzenie było w całości ciemne, wyróżniały się: czerwona tęczówka, pomarańczowoczerwone dziób i nogi oraz jasne, różowawoczerwone nogi[5]. Bliższa nasadzie pióra połowa chorągiewek wewnętrznych lotek I rzędu biała. Tę białą plamę częściowo zakrywały pokrywy podskrzydłowe[3].

Zasięg występowania, ekologia i zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Ostrygojad kanaryjski występował na Fuerteventurze, Lanzarote i przybrzeżnych, pomniejszych wyspach[12], jak Montaña Clara i Roque del Este. Brak informacji o pożywieniu. Środowiskiem życia tych ptaków były skaliste i piaszczyste wybrzeża[5]. Już w pierwszym opisie pojawiła się wzmianka o jaju w jajowodzie jednej z samic, którą odłowiono 7 kwietnia 1888[3]. W roku 2006 ukazał się artykuł wspominający o jedynym wówczas znanym zachowanym jaju, które w swej kolekcji miał mieć niemiecki ornitolog i zoolog Wolfgang Makatsch. Miało ono wymiary 54,5 na 38,8 mm i masę 3,67 g. Makatsch nie był jego pierwszym właścicielem. Jajo został zebrane na wyspie Fuerteventura[13].

Status i zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

IUCN uznaje ostrygojada kanaryjskiego za gatunek wymarły. Ostatnia pewna obserwacja miała miejsce w 1913. Według lokalnych doniesień ostrygojady te musiały wymrzeć do lat 40. XX wieku. W latach 80. XX wieku odbyły się wyprawy mające na celu znalezienie ostrygojadów kanaryjskich, lecz nie udało się to mimo przekonujących doniesień z lat 1968–1981 (2 z Teneryfy i 2 z Senegalu)[12].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. BirdLife International: Haematopus meadewaldoi (ang.). The IUCN Red List of Threatened Species, 2016. [dostęp 2019-11-07].
  2. a b Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Haematopodinae Bonaparte, 1838 - ostrygojady (wersja: 2019-10-11). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2019-11-07].
  3. a b c d D. A. Bannerman. Haematopus niger meade-waldoi, subsp. nov.. „Bulletin of the British Ornithologists' Club”. 31, s. 33, 34, 1913. 
  4. a b c P. A. R. Hockey. The taxonomic status of the Canary Islands Oystercatcher Haematopus meadewaldoi. „Bulletin of The British Ornithologists' Club”. 102, s. 77–83, 1982. 
  5. a b c d e Hockey, P.: Canarian Oystercatcher (Haematopus meadewaldoi). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2019. [dostęp 6 czerwca 2016].
  6. F. Gill & D. Donsker (red.): Grebes, flamingos, buttonquail, plovers, painted-snipes, jacanas, plains-wanderer, seedsnipes. IOC World Bird List (v9.2), 22 czerwca 2019. [dostęp 6 grudnia 2019].
  7. T. Senfeld, T.J. Shannon, H. van Grouw, D.M. Paijmans, E.S. Tavares, A.J. Baker, A.C. Lees & J.M. Collinson. Taxonomic status of the extinct Canary Islands Oystercatcher Haematopus meadewaldoi. „Ibis”, (W druku). DOI: 10.1111/ibi.12778 (ang.). 
  8. E. Stresemann. Die Schwarzen Austernfischer (Haematopus). „Ornithologische Monatsberichte”. 35, s. 71–77, 1927. 
  9. C. L. Bonaparte: Additions et corrections aux Tableaux paralléliques de la deuxième sous-classe des Oiseaux, PRECOCES ou AUTOPHAGES. T. 43. Comptes rendus hebdomadaires des séances de l'Académie des sciences, 1856, s. 1017–1026.
  10. F. Hüe & R. D. Etchécopar: Les Oiseaux du Nord de l'Afrique de la Mer Rouge aux Canaries. Paryż: N. Boubée et Cie Gentilly, 1964.
  11. Manuel Alamo Tavio: Aves y plantas de Fuerteventura en peligro de extinción. 1975, s. 11–12.
  12. a b Canarian Oystercatcher Haematopus meadewaldoi. BirdLife International. [dostęp 6 czerwca 2016].
  13. Walters, Michael; Russell, Douglas G. D.; Steinheimer, Frank D & Quaisser, Christiane. The eggs of the Canarian (or Meade-Waldo's) Black Oystercatcher Haematopus meadewaldoi. „Bulletin of The British Ornithologists' Club”. 127, s. 226, 227, 2007.