Nocouszek jukatański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Otonyctomys hatti)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Nocouszek jukatański
Otonyctomys hatti[1]
Anthony, 1932
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd gryzonie
Podrząd myszokształtne
Nadrodzina myszowe
Rodzina chomikowate
Podrodzina gałęziaki
Rodzaj nocouszek
(Otonyctomys)
Anthony, 1932
Gatunek nocouszek jukatański
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 NT pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Nocouszek jukatański[3] (Otonyctomys hatti) – gatunek gryzoni z rodziny chomikowatych, jedyny przedstawiciel rodzaju nocouszek (Otonyctomys), zamieszkujący tereny na półwyspie Jukatan – w Meksyku, Belize oraz w północno-wschodniej części Gwatemali[4][5]. Jest roślinożercą i prowadzi nocny tryb życia.

Historia odkrycia i badań[edytuj | edytuj kod]

Nocouszek jukatański został odkryty przez amerykańskiego zoologa Roberta T. Hatta, który wraz wraz z żoną, Marcelle Roigneau Hatt badał faunę półwyspu Jukatan. Badania prowadził w okresie od 9 października do 17 grudnia 1929 roku. Okaz nieznanego wcześniej gatunku napotkał w okolicy Chichén Itzá. Formalnego opisu gatunku dokonał Harold Anthony w 1932 roku[6].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Nocouszek jest rodzajem monotypowym, a jego jedynym przedstawicielem jest nocouszek jukatański. Należy do gryzoni z rodziny chomikowatych[5]. Nazwa rodzajowa Otonyctomys pochodzi od trzech greckich słów: otos oznaczającego uszy, nyktos (noc) oraz mys znaczącego „mysz”. Epitet gatunkowy hatti jest eponimem upamiętniającym amerykańskiego zoologa Roberta T. Hatta, odkrywcę pierwszego okazu O. hatti[7][5][8][6].

Budowa ciała[edytuj | edytuj kod]

Nocouszek jukatański jest gryzoniem średniej wielkości, pod względem morfologicznym bardzo podobnym do bliskiego krewnego Nyctomys sumichrasti[5]. Ma jednak jaśniejszą sierść, a główne różnice między tymi dwoma gatunkami można zauważyć porównując anatomiczne wymiary czaszek. Uszy są krótkie, u podstawy porośnięte kępkami futra, a powyżej gołe. Ogon jest długi (stanowi około 50% łącznej długości ciała) i pokryty sierścią[5]. Na końcu ogona włos jest dłuższy, a bliżej podstawy krótszy. Ubarwienie części brzusznej jest jasnorude, boki podpalane-ochrowe, a w części grzbietowej jest najciemniejsze – ochrowe. Wokół oczu jasne obwódki. Brak widocznych oznak dymorfizmu płciowego[8]. Wzór zębowy O. hatti: \tfrac{1 0 0 3}{1 0 0 3}[5].

Wymiary anatomiczne dorosłych okazów
(H.Anthony, 1932)[8]
Część ciała przedział wymiar średni
łączna długość ciała 163–231 mm 201,9 mm
tułów z głową 90–116 mm 100,6 mm
ogon 60–127 mm 102,6 mm
tylne łapy 18–23 mm 21,3 mm
uszy 13–20 mm 15 mm
masa ciała 23–36 g 29,0 g

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Osobniki schwytane przez naukowców i przetrzymywane przez nich w niewoli prowadziły nocny tryb życia[5].

Cykl życiowy[edytuj | edytuj kod]

Samica może rodzić dwa razy w ciągu roku – latem i w zimie. Matki z młodymi były spotykane w październiku i lipcu[6], ale podczas badania populacji w Quintana Roo znajdowano karmiące samice także w lutym[5].

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Nocouszek jukatański jest gatunkiem endemicznym zamieszkującym wyłącznie tereny na półwyspie Jukatan. Występuje w Meksyku, Belize oraz w północno-wschodniej części Gwatemali[4][5].

Ekologia[edytuj | edytuj kod]

Nocouszek jukatański żywi się nasionami niskiej roślinności i krzewów, a także owocami. O. hatti padają ofiarami sów - szczątki kostne najprawdopodobniej należące do przedstawiciela tego gatunku, znaleziono podczas badania odchodów lokalnej sowy w okolicy Chichén Itzá. Na nocouszekach jukatańskich pasożytują roztocza Eutrombicula alfreddugesi[4][5].

Siedlisko[edytuj | edytuj kod]

Nocouszek jukatański zamieszkuje liściaste lasy tropikalne oraz rejony wegetacji roślin wokół naturalnych studni krasowych utworzonych w skale wapiennej. W Belize siedlisko jest ograniczone do lasów liściastych na północnych równinach. Zwierzę prowadzi raczej nadrzewny tryb życia. Badacze znajdowali okazy na kłodach powalonych drzew, na lianach, na pniach drzew – na wysokości 1–2 m. Okaz obserwowany w 2005 roku w Reserva de la Biofera Ria Lagartos zamieszkiwał opuszczoną dziuplę dzięcioła w martwym drzewie na wysokości 1,8 m od ziemi. O. hatti osiedlają się także na terenach zamieszkałych przez ludzi i bywają widywane na dachach ich domostw. Naukowcy łapali niektóre okazy w pułapki zastawiane na inne gatunki gryzoni: Heteromys gaumeri, Oryzomys melanotis, Ototylomys phyllotis, oraz Peromyscus yucatanicus. Prawdopodobna jest rywalizacja o siedliska O. hatti z blisko spokrewnionym Nyctomys sumichrasti, ale ograniczona jest do niewielkich terenów w Belize[5].

Przypisy

  1. Otonyctomys hatti, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Otonyctomys hatti. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN w Warszawie, 2015, s. 297. ISBN 978-83-88147-15-9.
  4. a b c Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Otonyctomys hatti. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 8 października 2012]
  5. a b c d e f g h i j k Cristina MacSwiney, Silvia Hernandez-Betancourt. Otonyctomys hatti (Rodentia: Cricetidae). „Mammalian Species”. 825, s. 1–5, 2009. American Society of Mammalogists. DOI: 10.1644/825.1 (ang.). 
  6. a b c Robert T. Hatt. Notes concerning mammals collected in Yucatan. „Journal of Mammalogy”. 19 (3), s. 333-337, sierpień 1938. American Society of Mammalogists. ISSN 1545-1542 (ang.). 
  7. S.T. Alvarez-Castañeda, S. Alvarez. Etimología de los géneros de mamíferos mexicanos. „Ciencia”. 47, s. 39–49, 1996 (hiszp.). 
  8. a b c Harold Elmer Anthony. A new genus of rodents from Yucatan. „American Museum Novitates”. 586, s. 1–3, 1932. The American Museum of Natural History (ang.).