Owczarek australijski (typ amerykański)
 Owczarek australijski o umaszczeniu blue merle | |
| Inne nazwy |
Aussie, Australian Shepherd |
|---|---|
| Kraj patronacki | |
| Wymiary | |
| Wysokość |
51–58 cm (pies) |
| Masa |
16-34 kg |
| Klasyfikacja | |
| FCI |
Grupa I, Sekcja 1, |
| AKC |
Herding |
| ANKC |
Grupa 5 – Working Dogs |
| CKC |
Grupa 7 – Herding |
| KC(UK) |
Pastoral |
| NZKC |
Working |
| UKC |
Grupa 6 – Herding Dog |
| Wzorce rasy | |
Owczarek australijski (typ amerykański) – jedna z ras psów, należąca do grupy psów pasterskich i zaganiających, zaklasyfikowana do sekcji psów pasterskich (owczarskich). Nie podlega próbom pracy[1]. Należy do grupy 1 FCI.
Rys historyczny
[edytuj | edytuj kod]Owczarek ten został wyhodowany w USA. Na temat powstania rasy istnieje wiele teorii. Dokładnie nie wiadomo, jak przebiegało jej kształtowanie. Uważa się, że protoplastami aussie były owczarki przywożone przez osadników z różnych krajów, m.in. z Anglii. Na terenie Stanów Zjednoczonych dochodziło do wielu krzyżówek tych psów. Tak powstawała rasa spełniająca kryteria wszechstronnego psa pasterskiego i stróżującego. W XVIII wieku do zachodnich Stanów wraz z baskijskimi pasterzami z Australii dotarły nowe psy pasterskie. Część z nich wywodziła się od psów ze szczątkowym ogonem, zwanych „smithfield dog”, i od collie o umaszczeniu merle. Psy średniego wzrostu są nazywane „little blue dog”, zrobiły wielkie wrażenie na amerykańskich farmerach. Zaczęto je krzyżować z rodzimymi owczarkami i nadano nazwę „owczarek australijski”[potrzebny przypis].
W dobrych warunkach dożywają około 13 lat.
Wygląd
[edytuj | edytuj kod]Oczy
[edytuj | edytuj kod]Dopuszczalne są różne kolory oczu, takie jak: złote, zielone, piwne, brązowe, bursztynowe lub niebieskie. Owczarki australijskie mogą również mieć jedno oko niebieskie, a drugie brązowe lub niebiesko-brązowe. Zazwyczaj aussie o umaszczeniu czarnym mają oczy brązowe, a o umaszczeniu czekoladowym – bursztynowe.
Ogon
[edytuj | edytuj kod]Owczarek australijski może mieć długi lub krótki (nbt -natural bobtail) ogon. Niektóre szczenięta rodzą się z ogonem szczątkowym (ang. nbt - natural bobtail) różnej długości - od całkowitego braku po ogon prawie pełnej długości. Ogon szczątkowy spowodowany jest mutacją dominującą. Kopiowanie przeprowadza się często w tych krajach, w których nie ma takiego zakazu, dla ujednolicenia wyglądu rasy.
Szata i umaszczenie
[edytuj | edytuj kod]Okrywa włosowa średniej długości, prosta lub lekko falista, nieprzemakalna, dłuższa sierść tworzy grzywę, pióra i portki. Kolory podstawowe to czarny i czekoladowy. Te kolory modyfikowane są przez gen merle, co daje 4 podstawowe umaszczenia. Do tego psy mogą mieć podpalania i białe znaczenia. W sumie daje to 16 możliwych kombinacji:
Czarny (black)
- self black (cały czarny)
- black bicolor (czarny z białymi znaczeniami)
- black tricolor (czarny z podpalaniem i białymi znaczeniami)
- black and tan (czarny z podpalaniem) *Uwaga: w języku angielskim „tan” określane jest także jako „copper points"
Czekoladowy, wątrobiany (red)[2]
- self red (cały czekoladowy)
- red bicolor (czekoladowy z białymi znaczeniami)
- red tricolor (czekoladowy z podpalaniem i białymi znaczeniami)
- red and tan (czekoladowy z podpalaniem)
Blue merle
- self blue merle (niebieski marmurek bez dodatkowych znaczeń)
- blue merle and white (niebieski marmurek z białymi znaczeniami)
- blue merle and tan points (niebieski marmurek z podpalaniem)
- blue merle, tan (copper) and white (niebieski marmurek z podpalaniem i białymi znaczeniami)
Red merle (czekoladowy marmurek)
- self red merle (czekoladowy marmurek bez dodatkowych znaczeń)
- red merle and white (czekoladowy marmurek z białymi znaczeniami)
- red merle and tan points (czekoladowy marmurek z podpalaniem)
- red merle, tan (copper) and white (czekoladowy marmurek z podpalaniem i białymi znaczeniami)
Zdrowie
[edytuj | edytuj kod]- Dysplazja stawów biodrowych
- Dysplazja stawów łokciowych
- Epilepsja
- CEA - choroba oczu collie
- PRA - postępujący zanik siatkówki
Pielęgnacja
[edytuj | edytuj kod]Owczarek australijski ma tendencję do linienia, przez co trzeba poświęcić nieco więcej uwagi jego pielęgnacji. Aussie powinien być czesany codziennie lub co najmniej kilka razy w tygodniu, szczególnie w okresach intensywnego linienia. Miękka sierść za uszami ma tendencję do filcowania się pod wpływem wilgoci, dlatego wymaga regularnej kontroli i rozczesywania. Kąpiele należy wykonywać tylko w razie potrzeby, używając delikatnych szamponów dla psów długowłosych, aby nie naruszyć naturalnej warstwy ochronnej skóry. Ważna jest również regularna kontrola uszu, oczu i pazurów, a także dbanie o higienę jamy ustnej, co wpływa na ogólny stan zdrowia psa.[3]
Temperament
[edytuj | edytuj kod]Owczarki australijskie potrzebują wiele aktywności fizycznej oraz psychicznej, inaczej mogą sprawiać kłopoty. Sprawdzają się w dyscyplinach kynologicznych tj: (agility, dog frisbee, flyball). Z reguły nieufne wobec obcych, przywiązują się do jednej rodziny. Nie sprawia problemów w kontaktach z innymi psami, zwierzętami domowymi oraz dziećmi.
Użytkowość
[edytuj | edytuj kod]Owczarki australijskie są wykorzystywane w pasterstwie, sporcie, ratownictwie, spokojniejsze osobniki nadają się do terapii chorych.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- 1 2 3 Alain Fournier: Ilustrowana encyklopedia psów rasowych. s. 45.
- ↑ Angielskie słowo „red” (rudy), może wprowadzać w błąd, bo tak określa się w różnych rasach różne umaszczenia pod względem genetycznym, dlatego w języku polskim przyjęło się używać bardziej prawidłowej nomenklatury - w tym wypadku słowa „czekoladowy”, co jednoznacznie wskazuje na psa brązowego z brązowym pigmentem nosa, śluzówek itp. (umaszczenie warunkowane przez brązową eumelaninę a nie żółtą czy rudą feomelaninę, jak dzieje się np. u biszkoptowych labradorów czy seterów irlandzkich)
- ↑ Owczarek australijski [online], Owczarek australijski - pielęgnacja i grooming - PiesPoradnik.pl [dostęp 2026-01-19].
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Alain Fournier: Ilustrowana encyklopedia psów rasowych. Warszawa: Carta Blanca. Grupa Wydawnicza PWN, 2012. ISBN 978-83-7705-179-5.
- Eva Maria Krämer: Rasy psów. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Multico, 1998, s. 172. ISBN 83-7073-122-8.