Półwsie Zwierzynieckie

Półwsie Zwierzynieckie

Pólwsie Zwierzynieckie widok z północnego zachodu (z Błoń). Od lewej: hotel „Cracovia”, stadion KS Cracovia, wille Półwsia wzdłuż al. Marszałka Ferdynanda Focha. W tle od lewej kopuła kościoła św. św. Piotra i Pawła, zabudowa Wawelu.
Państwo	Polska
Miasto	Kraków
Dzielnica	Dzielnica VII Zwierzyniec
Poprzednia nazwa	Dzielnica XII Półwsie Zwierzynieckie
Położenie na mapie Krakowa Półwsie Zwierzynieckie
Położenie na mapie Polski Półwsie Zwierzynieckie
Położenie na mapie województwa małopolskiego Półwsie Zwierzynieckie
50°03′26″N 19°55′06″E

Półwsie Zwierzynieckie na planie z 1916 roku jako dzielnica Krakowa.

Półwsie Zwierzynieckie – obszar Krakowa wchodzący w skład Dzielnicy VII Zwierzyniec, dawna wieś, a potem jako Dzielnica XII Półwsie Zwierzynieckie rozciągająca się między dzisiejszym biegiem rzeki Rudawy (za którą zaczynała się wieś Zwierzyniec) a obecną Aleją Zygmunta Krasińskiego oraz między Wisłą a obecną Aleją 3 Maja (za którą zaczynała się Czarna Wieś).

Historia

Wieś została włączona do Krakowa 13 listopada 1909 roku jako katastralna dzielnica XII Półwsie Zwierzynieckie. W 1991 roku stała się częścią nowej Dzielnicy VII Zwierzyniec. Sercem Półwsia Zwierzynieckiego jest Plac Na Stawach.

Wieś zamieszkiwali włóczkowie, flisacy związani z legendą o Lajkoniku. Z Półwsia pochodzili również mlaskoty, czyli muzykanci towarzyszący pochodowi Lajkonika.

Pochód Lajkonika rozpoczyna się na Półwsiu. Spod budynku Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji idzie ulicą Senatorską, przez plac Na Stawach, pobierając "haracz" od miejscowych kupców, do klasztoru norbertanek. Po harcach na dziedzińcu klasztoru udaje się ulicami Tadeusza Kościuszki i Zwierzyniecką na krakowski Rynek Główny.

Niewielki plac obok Mostu Dębnickiego i ul. Tadeusza Kościuszki nosi nazwę Skwer Konika Zwierzynieckiego. Są tutaj ulice Mlaskotów oraz Włóczków. Jest także ulica Tatarska (przecznica ul. Kościuszki).

Folklor Półwsia Zwierzynieckiego i Zwierzyńca kultywował Aleksander Kobyliński „Makino” i jego kapela Andrusy. O tych okolicach pisali wiersze Jerzy Harasymowicz i Wojtek Belon.

Do najcenniejszych zabytkowych budynków Półwsia należą Dwór Łowczego z połowy XVII wieku i Dworzec Wodociągowy (siedziba Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji z początku XX wieku Na Półwsiu znajdują się m.in.: Błonia, stadion KS Cracovia, hotel „Cracovia” i kino „Kijów”, Hotel Ibis Kraków Centrum, Hotel Novotel Kraków Centrum, Krakowski Teatr Scena STU, Małopolskie Centrum Reumatologii i Rehabilitacji, Zespół Państwowych Szkół Plastycznych, firma Miastoprojekt Kraków. W 2018 oddano do użytku halę 100-lecia KS Cracovia Centrum Sportu Osób Niepełnosprawnych.

Ulice

Na terenie Półwsia Zwierzynieckiego znajdują się następujące ulice:

• Aleja 3 Maja (południowa strona)
• Dojazdowa
• Zbigniewa Dunin-Wąsowicza
• Juliana Fałata
• Filarecka
• Flisacka
• Aleja Marszałka Ferdynanda Focha
• Jaskółcza
• Józefa Kałuży
• Kasztelańska
• Bolesława Komorowskiego
• Tadeusza Kościuszki
• Aleja Zygmunta Krasińskiego (numery parzyste)
• Józefa Ignacego Kraszewskiego
• Marcina Borelowskiego-Lelewela
• Łowiecka
• Mlaskotów
• Kazimierza Morawskiego
• Na Błoniach
• Plac Na Stawach
• Piastowska (wschodnia strona)
• Bolesława Prusa
• Salwatorska
• Senatorska
• Michała Stachowicza
• Władysława Syrokomli
• Tatarska
• Kornela Ujejskiego
• Włóczków
• Leona Wyczółkowskiego

Osoby związane z Półwsiem

• Antoni Gołubiew
• Gustaw Holoubek
• Tadeusz Kudliński
• Jerzy Madeyski
• Adam Marczyński
• Roman Polański
• Adam Polewka
• Rafał Taubenschlag
• Andrzej Zieliński
• Jacek Zieliński
• Zdzisław Żygulski (junior)

• 
  Plac Na Stawach, widok z zachodu (2011).
• 
  Kamieniczki przy ulicy Marcina Borelowskiego-Lelewela
• 
  Ulica Władysława Syrokomli
• 
  Ulica Władysława Syrokomli 21
  Gmach Szkoły Przemysłowej Żeńskiej, proj. Jan Zawiejski 1913-1916.
• 
  Ulica Józefa Ignacego Kraszewskiego 22
  Willa, proj. Ludwik Wojtyczko 1923, zmodernizowany klasycyzm.
• 
  Ulica Józefa Ignacego Kraszewskiego 23
  Kamienica, proj. Janusz Zarzecki 1923, modernizm.
• 
  Ulica Senatorska 1 (ul. Łowiecka 2)
  MPWiK, proj. Jan Rzymkowski 1913.
• 
  Ulica Bolesława Komorowskiego 7
  Kamienica projektu Bogdana Laszczki (1936). Na prawo od wejścia pracownia rzeźbiarska jego ojca, Konstantego. W tym domu założono Teatr Rapsodyczny.
• 
  Ulica Kasztelańska
  po lewej obwałowanie Rudawy.
• 
  Szkoła Podstawowa nr 31 przy ul. Bolesława Prusa 18, dawna szkoła ludowa, proj. Jan Zawiejski 1912.
• 
  Błonia.
• 
  Bulwar Rodła.
• 
  Aleja 3 Maja.
• 
  Ulica Bolesława Komorowskiego.
• 
  Ulica Bolesława Prusa.
• 
  Ulica Mlaskotów
• 
  Ulica Filarecka.
• 
  Park Kieszonkowy – Ogród Artystyczny

Bibliografia

• Encyklopedia Krakowa, Antoni HenrykA.H. Stachowski (red.), ElżbietaE. Adamczyk, Warszawa: PWN, 2000, ISBN 83-01-13325-2, OCLC 830213257 .

Linki zewnętrzne

• Półwsie Zwierzynieckie, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. VIII: Perepiatycha – Pożajście, Warszawa 1887, s. 735 .