Pęcherzyki zewnątrzkomórkowe
Pęcherzyki zewnątrzkomórkowe (ang. Extracellular Vesicles, EVs) – małe, kuliste struktury biologiczne, o średnicy do ok. 5000 nm, posiadające dwuwarstwową błonę lipidową, które są uwalniane przez wszystkie organizmy żywe do przestrzeni pozakomórkowej w warunkach fizjologicznych, a także w stanach patologicznych[1][2].
Można stwierdzić ich obecność we wszystkich płynach ustrojowych i macierzy międzykomórkowej. W swoim wnętrzu zawierają bogaty skład biomolekuł, a na powierzchni swoiste markery. Pęcherzyki zewnątrzkomórkowe nie mają zdolności replikacji, a ich podstawową funkcją wydaje się być komunikacja międzykomórkowa (bez bezpośredniego kontaktu), w celu przekazywania informacji (np. sygnalizacja, koordynacja działania). Ich liczba i skład są zależne od ich źródła i podłoża ich powstawania (zdrowie lub choroba).
Pod względem średnicy i innych cech wyróżnia się następujące pęcherzyki zewnątrzkomórkowe[3][4]:
- małe
- duże
- migrasomy – o średnicy 500–3000 nm
- ciałka apoptotyczne, pęcherzyki apoptotyczne – o średnicy ok. 1000-5000
- onkosomy – o średnicy 1000–10000 nm.
Ponieważ pęcherzyki zewnątrzkomórkowe znajdują się w wielu płynach ustrojowych, takich jak: surowica, mocz, mleko, pot, łzy czy nasienie, badanie ich składników (cargo) może być dogodną metodą diagnostyczną wielu chorób np. nowotworów złośliwych, cukrzycy czy chorób układu krążenia[1].
Historia
[edytuj | edytuj kod]Po raz pierwszy stwierdzono występowanie pęcherzyków zewnątrzkomórkowych pod koniec lat 60. XX wieku[5][6].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- 1 2 Charlotte Lawson, Jose M Vicencio, Derek M Yellon, Sean M Davidson, Microvesicles and exosomes: new players in metabolic and cardiovascular disease, „Journal of Endocrinology”, 228 (2), 2016, R57–R71, DOI: 10.1530/JOE-15-0201, ISSN 0022-0795 [dostęp 2020-09-01].
- ↑ Edwin van der Pol, Anita N. Böing, Paul Harrison, Augueste Sturk, Rienk Nieuwland, Classification, Functions, and Clinical Relevance of Extracellular Vesicles, Mark P. Mattson (red.), „Pharmacological Reviews”, 64 (3), 2012, s. 676–705, DOI: 10.1124/pr.112.005983, ISSN 0031-6997 [dostęp 2020-09-01] (ang.).
- ↑ Stephen J. Gould, Graça Raposo, As we wait: coping with an imperfect nomenclature for extracellular vesicles, „Journal of Extracellular Vesicles”, 2 (1), 2013, s. 20389, DOI: 10.3402/jev.v2i0.20389, ISSN 2001-3078, PMID: 24009890, PMCID: PMC3760635 [dostęp 2020-09-01] (ang.).
- ↑ Arianna Di Daniele, Ylenia Antonucci, Silvia Campello, Migrasomes, new vescicles as Hansel and Gretel white pebbles?, „Biology Direct”, 17 (1), 2022, s. 8, DOI: 10.1186/s13062-022-00321-1, ISSN 1745-6150, PMID: 35484629, PMCID: PMC9047267 [dostęp 2022-06-18].
- ↑ P. Wolf, The nature and significance of platelet products in human plasma, „British Journal of Haematology”, 13 (3), 1967, s. 269–288, DOI: 10.1111/j.1365-2141.1967.tb08741.x, ISSN 0007-1048, PMID: 6025241 [dostęp 2020-09-02].
- ↑ H.C. Anderson, Vesicles associated with calcification in the matrix of epiphyseal cartilage, „The Journal of Cell Biology”, 41 (1), 1969, s. 59–72, DOI: 10.1083/jcb.41.1.59, ISSN 0021-9525, PMID: 5775794, PMCID: PMC2107736 [dostęp 2020-09-02].