Płaczliwa Skała

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Płaczliwa Skała
Ilustracja
Płaczliwa Skała z Wyżniej Przełęczy pod Kopą
Państwo  Słowacja
Położenie powiat Poprad
Pasmo Tatry, Karpaty
Wysokość 2142 m n.p.m.
Wybitność 173 m
Położenie na mapie Tatr
Mapa lokalizacyjna Tatr
Płaczliwa Skała
Płaczliwa Skała
Ziemia49°14′41″N 20°12′25″E/49,244722 20,206944

Płaczliwa Skała (słow. Ždiarska vidla, Plačlivá skála, niem. Greiner, węg. Határ-hegy, 2142 m n.p.m.) – drugi co do wysokości szczyt Tatr Bielskich na Słowacji, znajdujący się we wschodniej części ich zachodniej połowy, w głównej grani Tatr na odcinku, na którym pokrywa się ona z główną granią Tatr Bielskich[1]

Nazwa i wysokość[edytuj | edytuj kod]

W Wielkiej encyklopedii tatrzanśkiej ma on wysokość 2146 m, najnowsze słowackie pomiary podają wysokość szczytu 2141,6m. W 1893 r. Walery Eljasz-Radzikowski uważał go za najwyższy szczyt Tatr Bielskich. Wówczas szczyt ten nie miał jeszcze polskiej nazwy. Bolejąc nad tym W. Eljasz-Radzikowski opisuje go pod podaną mu przez niemieckich robotników nazwą Gabelspitze (gabel = widły). Nazwa ta jednak dotyczyła tego szczytu łącznie z Hawraniem[2]. Jeszcze dziś mieszkańcy Zdziaru nazywają tę parę Widłami[3]. Obecną nazwę podał bez wyjaśnienia Janusz Chmielowski w 1906 r[2]. Polska nazwa może pochodzić od poglądu mówiącego o wilgotnieniu ściany szczytu przed deszczem[1]. Władysław Cywiński podaje inną etymologię: „na płd.-zach. białożółtej ścianie znajdują się liczne ciemno-szare zacieki, kojarzące się ze łzami na policzkach i z daleka rzucające się w oczy.[2]. Dawniej Płaczliwa Skała była nazywana również Striszarska, Strzyszarka, Trzystar, Trystarska, Trystarski Wierch itp., a także Stara lub Sztára. Być może nazwa ta pochodzi od skróconego sformułowania "z trzech starych jedna" – na północ od grani znajduje się Stara Polana[1]. Nazwa ta pochodzić może też od słowackiego słowa strištar, oznaczającego pasterza koni[3]. Z tego samego źródła pochodzą nazwy pobliskich obiektów: Strzystarskiej Przełęczy, Strzystarskiego Potoku, Strzystarskiego Żlebu[1]. Niemiecka wersja Greuner (dziś Greiner, czyli Płaczek) pojawiła się już w 1644 r. u Frölicha[3].

Opis[edytuj | edytuj kod]

Płaczliwa Skała wyróżnia się charakterystycznym kształtem przypominającym hełm (od południa). Oddzielona jest na zachodzie od sąsiedniego Hawrania (2152 m) wyraźną Strzystarską Przełęczą (1969 m). Szczyty te razem z Muraniem i Nowym Wierchem tworzą charakterystyczną grupę, widoczną m.in. z wielu miejsc w Tatrach Wysokich. Na wschodzie Płaczliwa Skała jest oddzielona od Szalonego Wierchu (2061 m) Szeroką Przełęczą Bielską (1826 m)[4].

Na północ od wierzchołka znajdują się Strzystarski Żleb i Żlebina, górne piętra Doliny Bielskiego Potoku[4]. Żleby te oddzielone są od Doliny Szerokiej (górnej partii Doliny do Regli) grzbietem, w którym znajduje się Głośna Skała (1660 m) – wzniesienie o płaskim wierzchołku i stromych urwiskach[5]. Na południe od wierzchołka kilka żlebów (Płaczliwe Żleby: Skrajny, Pośredni i Zadni) opada wprost do górnych partii Doliny Zadnich Koperszadów. Nad żlebami tymi wznoszą się strome ściany Płaczliwych Kazalnic (także Skrajnej, Pośredniej, Zadniej i Płaczliwej Turniczki). W zachodniej grani opadającej na Strzystarską Przełęcz znajduje się charakterystyczny kształt Płaczliwej Kopki, oddzielonej od głównego wierzchołka Płaczliwą Przehybą[2].

Płaczliwa Skała zbudowana jest z wapieni jurajskich, sam szczyt natomiast z margli. Na stokach Płaczliwej Skały znajdują się ostoje kozic[3].

Płaczliwa Skała i Płaczliwa Kopka z Doliny Zadnich Koperszadów. Poniżej szczytu Płaczliwe Kazalnice
Od lewej: Murań, Nowy Wierch, Hawrań, Płaczliwa Skała
Płaczliwa Skała i Głośna Skała (pod nią)

Historia[edytuj | edytuj kod]

Na szczyt wiódł niegdyś popularny, znakowany na żółto szlak turystyczny z Szerokiej Przełęczy Bielskiej. Został on otwarty w roku 1898 przez Węgierskie Towarzystwo Karpackie i zamknięty w 1978 roku pod pretekstem ochrony przyrody. W pierwszej połowie XX wieku istniał także szlak prowadzący z Płaczliwej Skały na Hawrań, obchodzący trudną dla turystów grań[4].

Pierwszego wejścia zimowego na szczyt dokonali w 1913 r. taternicy węgierscy. W roku 1924 w rejonie Płaczliwej Skały badali roślinność Bogumił Pawłowski i Konstanty Stecki[3].

W 1904 r. panoramę z Płaczliwej Skały namalował Theodor Compton (1849–1921), znany z pejzaży alpejskich[3].

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Obecnie trwają starania o powtórne udostępnienie szlaku na Płaczliwą Skałę. W 2004 roku Zdziar, nawet pomimo negatywnej opinii TANAP-u, uzyskał zgodę słowackiego Ministerstwa Środowiska na ponowne wytrasowanie szlaku na szczyt Płaczliwej Skały[6]. Jednakże dwa lata później okazało się, że ministerialna decyzja została wydana z naruszeniem procedury i jest nieważna[7].

Płaczliwa Skała jest znakomitym punktem widokowym, szczególnie na pobliskie masywy Łomnicy i Lodowego Szczytu. Dziś w okolicy przebiegają szlaki:

Szlak niebieski – od Rozdroża pod Muraniem przez Polanę pod Muraniem (Gałajdówkę) i Zadnią Koperszadzką Pastwę na Przełęcz pod Kopą. Czas przejścia: 2:30 h, ↓ 2 h[8]
Szlak czerwony ZdziarDolina MąkowaDolina do RegliDolina Szeroka BielskaSzeroka Przełęcz Bielska – Szalony Przechód – Przełęcz pod Kopą. Suma podejść 1075 m, czas przejścia: 3.55 h, ↓ 3.10 h[8]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Witold Henryk Paryski, Zofia Radwańska-Paryska, Wielka encyklopedia tatrzańska, Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004, ISBN 83-7104-009-1.
  2. a b c d Władysław Cywiński, Tatry Bielskie, część zachodnia. Przewodnik szczegółowy, t. 4, Poronin: Wydawnictwo Górskie, 1997, ISBN 83-7104-015-6.
  3. a b c d e f Józef Nyka, Tatry słowackie. Przewodnik, wyd. 2, Latchorzew: Wydawnictwo Trawers, 1998, ISBN 83-901580-8-6.
  4. a b c Ryszard Piechowski (red.), Bedeker tatrzański, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000, 444–445 isbn=83-01-13184-5.
  5. Tomasz Nodzyński, Marta Cobel-Tokarska, Tatry Wysokie i Bielskie: polskie i słowackie, Warszawa: ExpressMap, 2007, s. 118–119, ISBN 978-83-60120-88-0.
  6. Ždiarska vidla bude opäť prístupná pre verejnosť, Wysokie Tatry, 21 października 2004 [dostęp 2012-02-17] (słow.).
  7. Libor Bolda, Nepřístupná Ždiarská Vidla, zatím..., Tatry.cz, 24 kwietnia 2006 [dostęp 2012-02-17] (cz.).
  8. a b Tomasz Nodzyński, Marta Cobel-Tokarska, Tatry Wysokie i Bielskie: polskie i słowackie, Warszawa: ExpressMap, 2007, ISBN 978-83-60120-88-0.