Płaskogonka czarna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Płaskogonka czarna
Crypsirina temia[1]
(Daudin, 1800)
Ilustracja
Fotografia płaskogonki czarnej wykonana w Tajlandii
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina krukowate
Rodzaj Crypsirina
Gatunek płaskogonka czarna
Synonimy
  • Corvus temia Daudin, 1800[2]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Płaskogonka czarna[4], sroka wachlarzowata[5] (Crypsirina temia) – gatunek średniego, osiadłego ptaka z rodziny krukowatych (Corvidae). W literaturze spotykany również pod nazwą sroka wachlarzowata[6]. Jeden z najmniejszych znanych przedstawicieli krukowatych[7]. Jako pierwszy opisał go francuski zoolog François Marie Daudin[8]. Nie wyróżnia się podgatunków[2][9].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Ciało płaskogonki czarnej osiąga długość ok. 31–33 cm razem z ogonem oraz masę 114–145 g[2]. Sam ogon mierzy między 17,5 a 20 cm, wymiar skrzydeł to ok. 11–11,6 cm, dzioba 2,3 cm, zaś nogi mają długość ok. 2,8 cm. Dziób tego ptaka jest mocny i zakrzywiony, o czarnej barwie (podobnie jak nogi). Skrzydła stosunkowo krótkie i szerokie, ogon bardzo długi i podzielony na kilka poziomów ze środkową parą piór stopniowo rozszerzającą się ku łopatkowatej końcówce. Pióra pokrywające głowę są gęste i kruczoczarne. Pozostała część upierzenia ma odcień czarnozielony z delikatnym brązowym połyskiem. Ogon i sterówki są ciemniejsze i mniej błyszczące niż reszta ciała. W przeciwieństwie do większości gatunków z rzędu wróblowych, płaskogonka czarna ma 10, nie 12 sterówek[2]. Tęczówki oczu płaskogonki czarnej mają barwę niebieską, między turkusem a błękitem.

Brak wyraźnego dymorfizmu płciowego. Upierzenie młodych osobników jest ciemnoszare i matowe, tęczówki przybierają ciemnobrązowy kolor i pozostają takie przynajmniej do drugiego roku życia, a pióra na ogonach są węższe i nie rozszerzają się ku dołowi tak, jak ma to miejsce u dorosłych przedstawicieli gatunku. Po pierwszym pierzeniu ubarwienie niedojrzałych ptaków poza ogonem i sterówkami bardziej przypomina kolory piór dorosłych osobników[7].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Spotykane są na terenach nizinnych oraz leśnych (również w lasach wtórnych[10]), na wysokościach do 1000 m, w wyższych partiach podszytu w pobliżu polan, na brzegach lasów porośniętych krzewami, niedaleko wsi lub plantacji[2]. Jako wybierane przez nie okolice i roślinność podaje się również namorzyny[7].

Zamieszkuje Kambodżę, skrajnie południowe Chiny (południowy Junnan), Laos, północną Malezję, Tajlandię poza częścią centralną i skrajnym południem, Wietnam, południową i wschodnią Mjanmę oraz indonezyjskie wyspy Bali i Jawa[7]. Szacuje się, że wielkość całkowitego obszaru występowania płaskogonki czarnej wynosi ok. 4 010 000 km2[8].

Tryb życia i zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Płaskogonka czarna (Tajlandia)

Płaskogonki na ogół spotykane są pojedynczo, w parach lub małych, rodzinnych grupach. Przebywają przede wszystkim na drzewach, dzięki długiemu ogonowi zachowując równowagę podczas poruszania się po nich[10]. Poszukują pożywienia (głównie insekty i różnego rodzaju jagody) w zaroślach, sprawnie skacząc i wspinając się po krzewach. Rzadko opuszczają wyższą roślinność, jednak obserwowano kilka osobników na ziemi podczas kąpieli[7].

Podczas szukania pokarmu w grupach, płaskogonki wydają krótkie, szorstkie „chu” o wysokiej tonacji, głębokie i chrypiące „churg-churg”, ewentualnie „grasp-grasp” lub „chrrrk-chrrrk”, okazjonalnie z intonacją wznoszącą[7].

Rozród[edytuj | edytuj kod]

Gniazda płaskogonek są budowane w zaroślach bambusowych lub w zakrzewieniach na wysokości od dwóch do pięciu metrów nad ziemią. Składają się zazwyczaj z gałązek, wąsów czepnych roślin, fragmentów zdrewniałych łodyg lian oraz drobnych korzonków. Często są zakładane w odosobnionych miejscach na otwartych przestrzeniach porośniętych trawą. Na ogół płaskogonka składa w okresie od kwietnia do sierpnia od dwóch do czterech jaj o płowożółtej barwie, pokrytych brązowymi plamami o różnych odcieniach, wielkości i rozmieszczeniu[7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Crypsirina temia, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c d e Madge, S.: Racquet-tailed Treepie (Crypsirina temia). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. Lynx Edicions, Barcelona, 2020. [dostęp 2020-04-18].
  3. Crypsirina temia. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  4. Systematyka i nazwa polska za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Corvidae Leach, 1820 - krukowate - Crows and jays (wersja: 2020-01-11). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-04-18].
  5. Paweł Mielczarek, Włodzimierz Cichocki. Polskie nazewnictwo ptaków świata. „Notatki Ornitologiczne”. Tom 40, zeszyt specjalny, 1999. 
  6. Crypsirina temia (Racket-tailed Treepie) – Avibase. avibase.bsc-eoc.org. [dostęp 2018-07-01].
  7. a b c d e f g Steve Madge, Hilary Burn: Crows and Jays. ISBN 978-1-4081-5738-1.
  8. a b Crypsirina temia (Racket-tailed Treepie, Racquet-tailed Treepie). iucnredlist.org. [dostęp 2018-07-01].
  9. F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Crows, mudnesters, birds-of-paradise (ang.). IOC World Bird List (v10.1). [dostęp 2020-04-18].
  10. a b Racket-tailed Treepie, birdforum.net

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]