Pławowice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pławowice
Pałac w Pławowicach, elewacja północna.
Pałac w Pławowicach, elewacja północna.
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat proszowicki
Gmina Nowe Brzesko
Strefa numeracyjna (+48) 12
Tablice rejestracyjne KPR
SIMC 0329711
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Pławowice
Pławowice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pławowice
Pławowice
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Pławowice
Pławowice
Ziemia 50°10′19″N 20°24′53″E/50,171944 20,414722

Pławowicewieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie proszowickim, w gminie Nowe Brzesko.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego.

Historia[edytuj]

  • poł. XV wieku – według kronikarza Jana Długosza Pławowice były własnością Stanisława Wątróbki kasztelana sandeckiego herbu Oksza. Wieś miała 8 łanów kmiecych, karczmę z rolą, zagrodników z rolą. Płaciła dziesięcinę archidiakonowi krakowskiemu, wartości 20 grzywien. Był we wsi także dwór szlachecki z którego płacono dziesięcinę proboszczowi w Łopusznej.
  • 1581 – Pławowice własnością Lanckorońskich, miały 5 łanów kmiecych, 4 zagrodników z rolą, 6 komorn /komorników/ z bydłem i 4 bez bydła, 1 rzemieślnik, była we wsi karczma.
  • 1788 – wymieniono dwór z prywatną kaplicą.
  • 1804 – budowa obecnego klasycystycznego pałacu.
  • 1827 – było tu 30 domów i 265 mieszkańców.
  • 1886 – wymienione jako: „wś powiat miechowski, gmina Gruszów, parafia Brzesko Stare. Odległość 42 w. od Miechowa. Posiada młyn wodny. Folwark Pawłowice: rozległość 643 mórg, grunty rolne i ogrody 412 mr., łąk 167 mr., pastwisk 11 mr., lasu 20 mr., nieużytków 33 mr.; budynków murowanych 15, z drzewa 11; płodozmian 16 polowy; las urządzony. Wś Pławowice osób 29, z gruntami 109 mr.”
  • 1928, 1929 – zjazdy wybitnych poetów polskich dwudziestolecia międzywojennego.
  • 1945 – pałac przez władzę PRL został odebrany Ludwikowi Hieronimowi Morstinowi.
  • 1946-1948 – w pałacu mieścił się ośrodek wypoczynkowy Związku Literatów Polskich.
  • 23 i 24 czerwca 2006 – w Pławowicach odbył się trzeci zjazd poetów.

Zabytki[edytuj]

Zespół pałacowo-parkowy[edytuj]

Pałac: czas budowy 1804-1805, styl klasycyzm.

Park: czas powstania XVIII – XIX wiek.

Kaplica: czas powstania 1802 rok.

W XV wieku istniał tu dwór szlachecki, wspomina o nim Jan Długosz. W 1581 roku Pławowice były własnością Lanckorońskich. W 1625 roku właścicielem był Jan Gutteter Pławowski i po nim do pocz. XVIII wieku majątek pozostawał w rodzinie Gutteterów. Już w 1730 roku pół wsi Pławowice należało do Stefana Benedykta z Raciborska Morsztyna. W 1776 roku wykonano plan założenia zespołu pałacowo-parkowego. W dokumencie z 1788 roku wymieniony jest dwór z prywatną kaplicą. Obecny pałac powstał w latach 1804-1805 dla Ludwika Felicjana Morstina, według planów Jakuba Kubickiego. Należy do najcenniejszych i najokazalszych wiejskich rezydencji klasycystycznych doby postanisławowskiej w skali ogólnokrajowej. Walory jego podnosi usytuowanie w rozległym parku krajobrazowym o urozmaiconym drzewostanie z XVIII-XX wieku, z dużym stawem, tzw. parkowym z wyspą pośrodku, oraz kompleksem stawów rybnych, połączonych groblami. Teren parku opada łagodnie ku dolinie przepływającej po stronie wschodniej rzeki Szreniawy. Obecna kaplica w parku powstała wcześniej niż obecny pałac, bo w 1802 roku, jest na rzucie czworoboku, otoczona starymi lipami i klonami. Wjazd do pałacu był przez bramę z rzeźbami dwóch lwów (rzeźby obecnie znajdują się w Krakowie przy wejściu do wieży ratuszowej, przed pałacem ustawione ich kopie). W 1886 roku dobudowano skrzydło południowe według projektu Tadeusza Stryjeńskiego. Pałac stanowił do roku 1945 własność rodziny Morstinów i za czasów ostatniego właściciela Ludwika Hieronima Morstina organizowane były w latach 1928, 1929 zjazdy wybitnych poetów polskich dwudziestolecia międzywojennego. Po 1945 pałac wraz z parkiem ulegał dewastacji, był źle użytkowany m.in. zamieszkiwany przez biedne rodziny wielodzietne, które przyczyniły się do dewastacji cennego wystroju wnętrza. Od lat 90. XX wieku w pałacu prowadzone są prace remontowe i zabezpieczające, aby przywrócić zespołowi pałacowo-parkowemu stan pierwotny. W dniach 23 i 24 czerwca 2006 roku w Pławowicach odbył się trzeci zjazd poetów, w którym uczestniczyło wielu współczesnych literatów. Tym razem organizatorami spotkania byli Maria i Marian Tomaszewscy obecni właściciele posiadłości oraz gmina Nowe Brzesko.

Galeria[edytuj]

Bibliografia[edytuj]