Płońsk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Płońsk
miasto i gmina
Ilustracja
Płoński ratusz
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Powiat płoński
Prawa miejskie 1400
Burmistrz Andrzej Pietrasik
Powierzchnia 11,6 km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość

22 256[1]
1918,6 os./km²
Kod pocztowy 09-100
Tablice rejestracyjne WPN
Położenie na mapie powiatu płońskiego
Mapa konturowa powiatu płońskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Płońsk”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na prawo u góry znajduje się punkt z opisem „Płońsk”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, po lewej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Płońsk”
Ziemia52°37′24″N 20°22′16″E/52,623333 20,371111
TERC (TERYT) 1420011
SIMC 0930800
Urząd miejski
ul. Płocka 39
09-100 Płońsk
Strona internetowa
BIP

Płońskmiasto w Polsce w województwie mazowieckim, siedziba powiatu płońskiego. Położony jest 66 km na północny zachód od centrum Warszawy, na Wysoczyźnie Płońskiej nad rzeką Płonką.

Według danych z 2010 r.[2] miasto miało 22 435 mieszkańców. Natomiast według danych z 31 grudnia 2017 roku[3] miasto zamieszkiwało 22214 osób. Płońsk był miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego[4] w starostwie płońskim województwa płockiego w 1784 roku[5].

Toponimia[edytuj | edytuj kod]

 Osobne artykuły: -sk-ski (formant).

Nazwa Płońsk pochodzi od nazwy rzeki, nad którą leży miasto lub od płonnych, czyli nieurodzajnych ziem, na których znajduje się Płońsk. Jest pochodzenia słowiańskiego – utworzono ją za pomocą prasłowiańskiego sufiksu -ьsk-. Przyrostkowy formant -sk w jęz. polskim oraz ogólnosłowiańskim jest formantem produktywnym dla nazw topograficznych i dzierżawczych, stanowiąc charakterystyczną cechę polskich geograficznych nazw miejscowych i przestrzennych[6]. Oboczności tego formantu jak „-sk”, „-sko”, „-ck”, „-cko” oraz „-zk”, „-zko” charakterystyczne są dla bardzo dawnych nazw miejscowych nadawanych miejscowościom na terenie Polski, np. Gdańsk[6], Bużesk, Łańsk, Słupsk, Płock, Przeworsk, Wąchock, Rajsko, Bielsko, Kłodzko, Radomsko, Sławsko itp.[6]

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane z 30 czerwca 2005[7]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
Jednostka osób % osób % osób %
Populacja 22 252 100 11 689 52,5 10 563 47,5
Gęstość zaludnienia
[mieszk./km²]
1957,4 1028,9 928,5
  • Piramida wieku mieszkańców Płońska w 2014 roku[1].


Piramida wieku Plonsk.png

Historia[edytuj | edytuj kod]

Jezioro Rutki
Grodzisko w Płońsku
Rynek w Płońsku
Dwór w Poświętnem tzw. „Sienkiewiczówka”
Skwer Dawida Ben Guriona w Płońsku przy ul. Wspólnej – miejsce po domu gdzie się urodził
Stary dom w Płońsku (zburzony)

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Układ urbanistyczny miasta wraz ze znajdującą się na tym terenie zabudową i wylotami ulic
  • Zespół pokarmelicki: Kościół parafialny pw. św. Michała Archanioła, dawniej klasztor, mur – XVI, XVIII w., dzwonnica, mur – II poł. XIX w. oraz całe wyposażenie wnętrz
  • Wczesnośredniowieczne grodzisko pozostałość XI-wiecznego grodu o wymiarach 75 × 80 m, zwanego dawniej Górą Szwedzką lub Górą Łysą, obecnie nazywane Górą Kawałkowskiego ewentualnie Górą Kabana
  • Zespół podworski: dwór, mur – I poł. XIX/XX w., oficyna, mur – koniec XIX w., budynek gospodarczy, mur, pozostałości parku – koniec XIX w.
  • Więzienie, obecnie Areszt Śledczy, ul. Warszawska 49, mur – koniec XIX w.
  • Zespół cmentarza parafialnego: cmentarz rzymskokatolicki (1779), kaplica grobowa małżeństwa Grobickich, mur (1876)
  • Dom, ul. Rynek 4a – XIX w.
  • Dom, pl. 15 sierpnia 21, 21a (dawniej ul. Rynek 21) – XIX w.

Transport[edytuj | edytuj kod]

W roku 2013 przy ul. Sienkiewicza oddano do użytku sanitarne lądowisko. Do lat 90. ważną rolę odgrywała sieć kolejowa z dworcem obecnie znajdująca się na południowych obrzeżach miasta. Dojazd do dworca za pośrednictwem dróg ekspresowych – 7 i 10.

Kultura[edytuj | edytuj kod]

  • Kino Kalejdoskop
  • Dom Kultury
  • Galeria P
  • Pracownia Dokumentacji Dziejów Miasta Płońska
  • Stowarzyszenie Twórców Ziemi Płońskiej Art Płona (od 2005)
  • Młodzieżowa Orkiestra Dęta
  • Ludowy Zespół Artystyczny Płońsk
  • Kupalnocka – Międzynarodowe Spotkania Folklorystyczne, które odbywają się z udziałem zespołów ludowych z różnych stron świata (od 1991)
  • Ogólnopolski Konkurs Jednego Wiersza O Płońską Różę (od 1994)
  • Zbliżenia – Europejski Festiwal Sztuki (od 2000)
  • Perły i Perełki – promocja talentów – program dla utalentowanych dzieci i młodzieży;
  • Mazowiecka Pyza (od 2002)
  • Europejska Parada Orkiestr Dętych (od 2003)
  • Grupa taneczna przy Młodzieżowej Orkiestrze Dętej Mażoretki
  • Jednostka strzelecka 1006 Płońsk
  • Związek Harcerstwa Rzeczypospolitej
  • Związek Harcerstwa Polskiego
  • SHK "Zawisza" FSE
  • Miejska Biblioteka Publiczna im. Henryka Sienkiewicza (od 1947)
  • Szkoła Muzyki i Tańca „Nutka”

Oświata[edytuj | edytuj kod]

Sport[edytuj | edytuj kod]

Kompleks obiektów sportowych należących do MCSiR zlokalizowany jest przy ul. Kopernika 3.

W jego skład wchodzą:

  • hala sportowa (54 × 22 m), sala do ćwiczenia fitness oraz treningów sekcji bokserskiej, siłownia,
  • pływalnia – basen sportowy (25 × 12,5 m), basen do nauki pływania (10 × 6 m), basen rekreacyjny, zjeżdżalnia o długości 106 m, 2 solaria, sauna, łaźnia parowa, gabinet masażu,
  • bieżnia cegiełkowa z trzema skoczniami w dal, rzutniami do pchnięcia kulą, rzutu dyskiem i oszczepem,
  • boiska do gry w piłkę nożną, siatkówkę plażową,
  • teren do organizowania imprez plenerowych (okolice akwenu „Rutki”), korty tenisowe

Kluby sportowe[edytuj | edytuj kod]

  • KS „Tęcza 34” Płońsk – piłka nożna
  • MKS Płońsk – lekkoatletyka
  • Budowlani Inżynieria – boks
  • AGR Płońsk - kolarstwo
  • Sportowy Klub Tańca Towarzyskiego „Start”
  • Klub FIS Fitness i Siłownia
  • Klub Strzelectwa Sportowego „Sokół”
  • WMKS Płońsk
  • UKS Karate-dō
  • RKST „Limes” Klub Rowerowy
  • PAF Płońska Akademia Futbolu
  • PTS Płońskie Towarzystwo Siatkarskie
  • Pal-Bud Amatorska Drużyna Piłki Halowej

Wydarzenia[edytuj | edytuj kod]

  • Mistrzostwa Polski w Boksie
  • Mistrzostwa Polski w Kulturystyce i Fitness
  • 64. Tour de Pologne (2007)
  • Idea Mazovia Tour
  • Puchar Syrenki – międzynarodowy turniej piłkarski reprezentacji juniorskich
  • Ogólnopolska Olimpiada Młodzieży w sportach halowych (2010)

Media[edytuj | edytuj kod]

  • Tygodnik Extra Płońsk
  • Tygodnik „Płońszczak”
  • Portale:
    • plonszczanin.pl
    • Plonszczak.pl
    • Płońsk24.pl
    • Płońsk online.pl
    • serwis plonskwsieci.pl
  • Telewizja
    • Multi TV – telewizja lokalna
  • Radio Płońsk – 93,6 FM.
  • RMF MAXXX Mazowsze (Płońsk) - 90,2 FM
  • Radio Maryja - 105,3 FM

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Kościół św. Maksymiliana Kolbego

Kościół rzymskokatolicki:

Kościół Starokatolicki Mariawitów:

Świadkowie Jehowy:

Współpraca międzynarodowa[edytuj | edytuj kod]

Miasta i gminy partnerskie[15]:

Honorowi Obywatele Płońska[edytuj | edytuj kod]

  • Stanisław Ryszard Dobrowolski – poeta i prozaik, żołnierz Armii Krajowej, w okresie okupacji pisał pieśni i wiersze patriotyczne, np. Warszawskie dzieci
  • Witold Grzebski – profesor, od 1944 zastępca komendanta Obwodu Płońsk Armii Krajowej, o pseudonimie Motor
  • Jan Ossowski – inżynier, prawdopodobnie autor projektu dzielnicy przemysłowej
  • Shmuel Rifman – przewodniczący zaprzyjaźnionego okręgu Ramat ha-Negew
  • Barbara Wachowicz – pisarka, związana głównie ze śladami życia i twórczością wybitnych polskich pisarzy, np. Henryka Sienkiewicza
  • Szewach Weiss – politolog izraelski, w latach 1999–2004 ambasador Izraela w Polsce, odznaczony Krzyżem Wielkim Orderu Zasługi
  • Stefan Wesołowski – profesor, urolog, członek Towarzystwa Chirurgów Polskich
  • Jerzy Wierzchowski – były wojewoda ciechanowski
  • Adam Struzik – polityk i samorządowiec, lekarz, marszałek województwa mazowieckiego

Sąsiednie gminy[edytuj | edytuj kod]

Płońsk (gmina wiejska)

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Tablica upamiętniająca Henryka Sienkiewicza na ścianie dworu w Poświętnem

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Płońsk w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2016-01-10] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  2. Lucyna Nowak, Joanna Stańczyk, Agnieszka Znajewska, Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 30 VI 2010 r.), Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010, ISSN 1734-6118.
  3. Płońsk w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2020-03-20] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  4. Magazin für die neue Historie und Geographie Angelegt, t. XVI, Halle, 1782, s. 13.
  5. Karol de Perthées, Mappa szczegulna woiewodztwa płockiego i ziemi dobrzynskiey, 1784.
  6. a b c Zenon Klemensiewicz 1981 ↓, s. 213–227.
  7. Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  8. Serwis internetowy miasta Płońsk.
  9. Maurycy Horn, Najstarszy rejestr osiedli żydowskich w Polsce w 1507 r., w: Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego 1974, nr 3 (91), s. 15.
  10. Józef Barański, Rozwój rzemiosła i handlu w Płońsku w latach 1815–1864 (blaski i cienie), „Rocznik Mazowiecki”, T. 17, 2005, s. 148.
  11. Płońsk: cerkiew św. Marii Magdaleny. chram.com.pl. [dostęp 2017-09-20].
  12. Dziennik Rozkazów Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 13 z 22 grudnia 1933 r., poz. 205.
  13. a b Czesław Pilichowski: Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich 1939–1945. Informator encyklopedyczny. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1979, s. 392. ISBN 83-01-00065-1.
  14. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2018-10-20].
  15. Serwis internetowy miasta Płońsk.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Zenon Klemensiewicz: Gramatyka historyczna języka polskiego. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1981. ISBN 83-01-00995-0.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]