Płomiennik czerwonogłowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Płomiennik czerwonogłowy
Spermophaga ruficapilla[1]
(Shelley, 1888)
Płomiennik czerwonogłowy
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina astryldowate
Podrodzina astryldy
Rodzaj Spermophaga
Gatunek płomiennik czerwonogłowy
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Płomiennik czerwonogłowy (Spermophaga ruficapilla) – gatunek małego ptaka z rodziny astryldów. Występuje w środkowej i zachodniej Afryce. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy gatunek opisał George Ernest Shelley w 1888 na łamach Proceedings of the Zoological Society of London. Holotyp, samica, pochodził z lokacji o nazwie Bellima w Demokratycznej Republice Konga; został odłowiony 15 czerwca 1883. Autor nadał nowemu gatunkowi nazwę Spermospiza ruficapilla[3]. Obecnie (2016) Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny umieszcza płomiennika czerwonogłowego w rodzaju Spermophaga[4]. Możliwe, że S. ruficapilla tworzy nadgatunek z płomiennikiem czarnogłowym (S. haematina); niektórzy autorzy uznają te dwa taksony za jeden gatunek[5]. IOC wyróżnia dwa podgatunki: Spermophaga ruficapilla ruficapilla i Spermophaga ruficapilla cana[4]. Drugi podgatunek opisany został przez Herberta Friedmanna na łamach Proceedings of the New England Zoölogical Club w 1927. Holotyp został odłowiony 26 listopada 1926 w Amani w paśmie Usambara (Tanzania)[6].

Podgatunki i zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

IOC wyróżnia następujące podgautnki[4]:

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała wynosi około 15 cm; masa ciała 21,3–26 g (dla podgatunku nominatywnego)[5]. Wymiary szczegółowe dla nieokreślonej liczby ptaków nieznanego podgatunku: długość skrzydła 66–76 mm u samca, 68–75 mm u samicy; długość ogona samca 53,5–59 mm, samicy 48,5–57,5 mm; długość dzioba: 16–19,5 mm[7].

U samca cała głowa aż po kark i tył szyi, boki szyi aż po brodę, gardło, pierś i boki ciała (w górnej części) są jaskrawe i szkarłatne, niekiedy połyskujące. Pokrywy nadogonowe są ciemnoczerwone, ciemniejsze od głowy i piersi. Reszta ciała ma barwę czarną. Samica upierzeniem przypomina samca, wyróżnia się mniejszą intensywnością i domieszką pomarańczu w czerwonych piórach na głowie i spodzie ciała. Dziób płomiennika czerwonogłowego jest duży, wysoki u nasady, niemal trójkątny (jednak górna krawędź dzioba jest wygięta). Ma barwę metalicznoniebieską lub srebrzyścieniebieską z czerwoną lub czerwonoróżową końcówką i krawędziami. Nogi i stopy ciemnobrązowe lub oliwkowobrązowe[7].

Ptaki podgatunku S. r. cana przypominają osobniki podgatunku nominatywnego, jednak są znacznie jaśniejsze, a obszary u reprezentantów S. r. ruficapilla czarne u przedstawicieli S. r. cana są łupkowoszare[6]. Ponadto ich dzioby mają barwę fioletową z czerwonymi końcówkami i krawędziami[7]. Wymiary dla dwóch osobników, odpowiednio samca i samicy: długość skrzydła 66,5 i 66 mm, długość ogona: 58 i 55 mm, długość dzioba: 15,5 i 14 mm[6].

Ekologia i zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Środowiskiem życia płomienników czerwonogłowych są obrzeża lasów i przecinki, zwykle na terenie lasów wtórnych, oraz zarośla (do 2400 m n.p.m.), również na obszarach podmokłych (ale nie na bagnach). Astryldy te są skryte i płochliwe. Często widywane są w parach lub niewielkich grupach, przeważnie liczących do 5 osobników. Podczas lotu poruszają się w linii prostej, powolnie. Żerują nisko w podszycie lub na ziemi, żywią się nasionami traw z domieszką owadów, w tym termitów[7].

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

Okres lęgowy w Angoli trwa od lutego do maja, w Demokratycznej Republice Konga w paśmie Itombwe od października do marca[5]. Gniazdo ma kształt kopulasty, zbudowane jest z mchów i liści, a wyściełane delikatnymi trawami; niekiedy przykrywają je wiszące liście paproci. W zniesieniu znajdują się 3 albo 4 jaja o białej skorupce[8].

Status[edytuj | edytuj kod]

IUCN uznaje płomiennika czerwonogłowego za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 (stan w 2016). BirdLife International uznaje trend populacji za stabilny ze względu na brak widocznych zagrożeń[9].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Spermophaga ruficapilla, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Spermophaga ruficapilla. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. G. E. Shelley: On a Collection of Birds made by Emin Pasha in Equatorial Africa. Proceedings of The Zoological Society of London, 1888. [dostęp 30 sierpnia 2016].
  4. a b c Frank Gill & David Donsker: Waxbills, parrotfinches, munias, whydahs, Olive Warbler, accentors & pipits. IOC World Bird List (v6.3), 20 lipca 2016. [dostęp 30 sierpnia 2016].
  5. a b c d e Payne, R.: Red-headed Bluebill (Spermophaga ruficapilla). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2016. [dostęp 30 sierpnia 2016].
  6. a b c Herbert Friedmann. Birds from Tanganyika. „Proceedings of the New England Zoölogical Club”. 10, s. 7, 1927. 
  7. a b c d Peter Clement: Finches and Sparrows. A&C Black, 2010, s. 346. ISBN 978-1-4081-3530-3.
  8. Cyril Winthrop Mackworth-Praed, Claude Henry Baxter Grant: Birds of the southern third of Africa. Longmans, 1963, s. 625.
  9. Red-headed Bluebill Spermophaga ruficapilla. BirdLife International. [dostęp 30 sierpnia 2016].