Płomykówka duża

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Płomykówka duża
Tyto novaehollandiae[1]
(Stephens, 1826)
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd sowy
Rodzina płomykówkowate
Podrodzina płomykówki
Rodzaj Tyto
Gatunek płomykówka duża
Synonimy
  • Strix novaehollandiae Stephens, 1826[1]
Podgatunki
  • T. n. calabyi Mason, 1983
  • T. n. kimberli Mathews, 1912
  • T. n. melvillensis Mathews, 1912
  • T. n. galei Mathews, 1914
  • T. n. novaehollandiae (Stephens, 1826)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Płomykówka duża[3] (Tyto novaehollandiae) – gatunek dużego ptaka z rodziny płomykówkowatych (Tytonidae). Zasiedla Australię (z wyjątkiem jej pustynnych części), południową Nową Gwineę i kilka mniejszych wysp. Samice podgatunku castanops są największymi sowami z rodzaju Tyto.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Systematyka gatunku jest kwestią sporną. Wyróżniono kilka podgatunków T. novaehollandiae[4][3][5]:

  • płomykówka nowogwinejska (T. novaehollandiae calabyi) – południowa Nowa Gwinea
  • T. novaehollandiae kimberli – północna Australia
  • T. novaehollandiae melvillensisWyspa Melville’a i Bathurst
  • T. novaehollandiae galeipółwysep Jork
  • płomykówka duża (T. novaehollandiae novaehollandiae) – Australia południowa i wschodnia (na północy po północno-wschodni Queensland)

Zarówno Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC)[4], jak i autorzy Handbook of the Birds of the World[5] do T. novaehollandiae zaliczają także płomykówkę tasmańską (T. castanops), przez część systematyków jest ona uznawana za odrębny gatunek[3]. Zamieszkuje Tasmanię, introdukowana na wyspę Lord Howe w celu kontroli szczurów śniadych w tym obszarze.

Ponadto autorzy Handbook of the Birds of the World (a tym samym IUCN) do T. novaehollandiae zaliczają także inne taksony wydzielane przez innych systematyków do dwóch odrębnych gatunków: płomykówkę molucką (T. sororcula) i płomykówkę atolową (T. manusi)[3][4][5][2].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

  • długość ciała: 33–57 cm
  • rozpiętość skrzydeł: 128 cm (samica podgatunku castanops)[6]
  • masa ciała: 425–1250 g

Płomykówka duża przypomina płomykówkę zwyczajną, jednak jest większa, a jej szlara jest okrąglejsza i ciemniej obrzeżona. Dziób i szpony są mocniejsze, a stopy całkowicie opierzone. Upierzenie samic ciemniejsze, niż u samców. Na grzbiecie i skrzydłach można dostrzec szare i białawe kropki.

Środowisko[edytuj | edytuj kod]

Prześwietlone zadrzewienia, lasy, tereny uprawne ze starymi drzewami.

Rozród[edytuj | edytuj kod]

Terytorium wynosi około 1017–1178 ha[7]. Gniazdo stanowi głęboka dziupla wyściełana ziemią, piaskiem lub wiórami drzewnymi[8]. Jaja u tasmańskiego podgatunku są składane od połowy października do początków listopada. W lęgu są 2–4 białe jaja, wysiaduje je wyłącznie samica. U podgatunku melvillensis okres inkubacji wynosi 33–35 dni, w skrajnych wypadkach do 42[9]. Po wykluciu pisklęta są w pełni opierzone po 10–12 tygodniach, a po 1–3 miesiącach od opierzenia stają się samodzielne[10].

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Płomykówka duża to drapieżnik aktywny nocą. Poluje najczęściej na króliki europejskie (Oryctolagus cuniculus), ssaki lądowe, ptaki, jamraje pręgowane (Perameles gunnii gunnii), szczury błotne (Rattus lutreolus) oraz pademelony rudobrzuche (Thylogale billardierii) z rodziny kangurowatych[10].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Tyto novaehollandiae, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b Tyto novaehollandiae. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. a b c d Systematyka i nazwy polskie za: Paweł Mielczarek, Marek Kuziemko: Rodzina: Tytonidae Mathews, 1912 (1866) - płomykówkowate - Barn Owls (wersja: 2018-04-02). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-04-04].
  4. a b c F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Owls (ang.). IOC World Bird List (v10.1). [dostęp 2020-04-04].
  5. a b c Bruce, M.D. & Marks, J.S.: Australian Masked-owl (Tyto novaehollandiae). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. Lynx Edicions, Barcelona, 2020. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-05-10)].
  6. Tyto novaehollandiae castanops (Tasmanian population) (Tasmanian Masked Owl) (ang.). [dostęp 31 marca 2013].
  7. RP Kavanagh and M Murray. Home Range, Habitat and Behaviour of the Masked Owl Tyto novaehollandiae Near Newcastle, New South Wales. „Emu”. 96 (4), s. 250–257, 1996. Royal Australian Ornithologists Union. DOI: 10.1071/MU9960250 (ang.). [dostęp 31 marca 2013]. 
  8. Masked Owl (ang.). Birds in Backyards. [dostęp 31 marca 2013].
  9. Tyto novaehollandiae melvillensis – Masked Owl (Tiwi Islands) (ang.). Department of Sustainability, Environment, Water, Population and Communities. Canberra, Australia. [dostęp 31 marca 2013].
  10. a b Tyto novaehollandiae castanops (Tasmanian population) (ang.). Department of Sustainability, Environment, Water, Population and Communities. Canberra, Australia. [dostęp 31 marca 2013].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • David Burni, Ben Hoare, Joseph DiCostanzo, Phil Benstead: Ptaki. Encyklopedia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009, s. 279. ISBN 978-83-01-15733-3.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]