Płomykówka ziemna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Płomykówka ziemna
Tyto capensis[1]
(A. Smith, 1834)
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd sowy
Rodzina płomykówkowate
Podrodzina płomykówki
Rodzaj Tyto
Gatunek płomykówka ziemna
Synonimy
  • Strix Capensis A. Smith, 1834[2]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Płomykówka ziemna[4] (Tyto capensis) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny płomykówkowatych (Tytonidae). Zasiedla niektóre części środkowej i południowej Afryki.

Systematyka

Płomykówka ziemna jest blisko spokrewniona z płomykówką długonogą (T. longimembris), dawniej były one często uważane za jeden gatunek[2]. Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) uznaje płomykówkę ziemną za gatunek monotypowy[5], natomiast autorzy Handbook of the Birds of the World Alive wyróżniają dwa podgatunki[2]:

  • T. c. cameroonensis Serle, 1949 – wyżyny Kamerunu
  • T. c. capensis (A. Smith, 1834) – pozostała część zasięgu występowania
Zasięg występowania

Występuje we wschodniej części RPA, w Lesotho, Suazi, Zimbabwe, północnej i południowej Tanzanii, południowej, wschodniej i zachodniej Demokratycznej Republice Konga, centralnym i południowo-wschodnim Kongu, północnej Angoli, południowo-zachodniej Kenii, wschodniej i zachodniej Ugandzie oraz w Kamerunie[6]. Dwukrotnie stwierdzona w Etiopii, jedno błędne stwierdzenie w Namibii[2].

Środowisko

Otwarte sawanny, łąki, także suche, do wysokości 3200 m n.p.m. W Górach Aberdare i górze Kenia może występować na wyższej wysokości. Środowisko, w którym żyje, cechują długie trawy[7].

Morfologia

Wymiary średnie[7]:

  • długość ciała: 34[8]–42 cm
    • długość skrzydła: 28,3–34,5 cm[7]
  • masa ciała: 355–520 g

Szlara ma barwę kremową, z żółtawym obrzeżeniem o gęstym, ciemnym nakrapianiu. Tęczówka czarnobrązowa, dziób od jasnoróżowego po białawy. Wierzch ciała jest całkowicie brunatnoczarny, z rzadkimi białymi i szarymi plamkami. Lotki pierwszego i drugiego rzędu mają barwę szarobrązową, lecz u nasady żółtawą. Ogon krótki, środkowe pióra brązowe, ale jaśnieją im bardziej na zewnątrz. Spód ciała kremowobrązowy do białawego, pokryty ciemnymi plamami. Nogi pokrywają jasne pióra, aż do 1/3 stępu. Pazury od ciemnobrązowego do prawie czarnego[7].

Zachowanie

Płomykówka ziemna to ptak nocny i rzadko widuje się ją za dnia w locie. Dzień spędza na ziemi w wysokiej trawie. Udeptując ją, tworzy kopulaste przestrzenie lub nawet kilkumetrowe tunele. Para ptaków może razem przebywać. Jeżeli nie ma wystarczająco jedzenia, ptak ten może udać się na polowanie rankiem lub o zmierzchu. Zawołanie jest skrzeczące, podobne jak u płomykówki zwyczajnej, lecz łagodniejsze[7].

Drapieżnikiem, który może zagrozić temu gatunkowi, jest błotniak afrykański (Circus ranivorus)[9].

Pożywienie

Wiadomo, że ten gatunek sowy poluje na żółtokreta nadbrzeżnego (Chlorotalpa duthieae), sierściomysz afrykańską (Dasymus incomtus), piaskogrzeba przylądkowego (Georychus capensis), gryzonie z rodzaju Otomys i Mastomys, afrojeża buszmeńskiego (Atelerix frontalis), ryjkonosy, zającowate, nietoperze, bekasy afrykańskie (Gallinago nigripennis), chrząszcze oraz termity[9].

Lęgi
Pisklę płomykówki ziemnej

Płomykówka ziemna wyprowadza lęgi od grudnia do sierpnia[7]. Gniazdo jest zagłębieniem w ziemi wyściełanym trawą. Odchodzą od niego liczne tunele, by ptak mógł z niego wychodzić, nie narażając się na atak drapieżnika. Składa 2–6 jaj[9], zazwyczaj w odstępach dwudniowych. Mają one wymiary 41,1×32,7 mm. Inkubacja (wyłącznie przez samicę) zaczyna się od złożenia pierwszego jaja i trwa 32–42 dni. Pierwsze 10 dni po wykluciu samiec donosi pokarm, a samica karmi pisklęta, potem robią to oba ptaki. Gdy pisklęta mają 28–35 dni, zaczynają chodzić po tunelach. W wieku 7 tygodni rozpoczynają próby latania. Po nauczeniu się pozostają z rodzicami przez 3 tygodnie, aż nie osiągną pełnej samodzielności[7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Tyto capensis, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c d Bruce, M.D. & Marks, J.S.: African Grass-owl (Tyto capensis). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. Lynx Edicions, Barcelona, 2020. [dostęp 2020-04-04].
  3. Tyto capensis. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  4. Systematyka i nazwy polskie za: Paweł Mielczarek, Marek Kuziemko: Rodzina: Tytonidae Mathews, 1912 (1866) - płomykówkowate - Barn Owls (wersja: 2018-04-02). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-04-04].
  5. F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Owls (ang.). IOC World Bird List (v10.1). [dostęp 2020-04-04].
  6. BirdLife International: African Grass-owl Tyto capensis (ang.). [dostęp 1 kwietnia 2013].
  7. a b c d e f g Deane P. Levis: African Grass Owl - Tyto capensis. 2012. [dostęp 1 kwietnia 2013].
  8. Planet of Birds: African Grass Owl (Tyto capensis) (ang.). [dostęp 2016-03-14].
  9. a b c Biodiversitety Explorer: Tyto capensis (African grass-owl). [dostęp 2020-04-04].