P-6/P-35

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
P-6 (4K88)
Ilustracja
Pocisk P-6
Państwo ZSRR
Rodzaj woda-woda, ziemia-woda
Przeznaczenie przeciwokrętowa
Data konstrukcji 1959
Operacyjność od 1963
Długość P-6: 10,8 m
P-35: 9,8 m
Średnica 0,9 m
Rozpiętość 2,67 m
Masa startowa:

P-6: 5300 kg
P-35: 4200 kg

Napęd 2 startowe silniki rakietowe, marszowy silnik turboodrzutowy 4D48
Prędkość 1,3 Ma
Zasięg maks. 350 km[1]
Naprowadzanie zdalne, aktywne radarowe
Masa głowicy 800-1000 kg / 20 Kt[2]
P-35: 560 kg
Typ głowicy kumulacyjno-burząca 4G48 lub atomowa
Użytkownicy
ZSRR

P-6 / P-35 (ros. П-6 / П-35; w kodzie NATO: SS-N-3A/B Shaddock) — radzieckie przeciwokrętowe kierowane pociski odrzutowe dalekiego zasięgu, klasy woda-woda lub ziemia-woda, z lat 60. XX wieku. Używane na okrętach podwodnych (P-6) oraz krążownikach rakietowych lub z wyrzutni nadbrzeżnych (P-35). Zmodernizowaną wersją był pocisk Progriess.

Historia rozwoju[edytuj | edytuj kod]

Pocisk P-6 ze złożonymi skrzydłami

Pociski P-6 (4K48) i P-35 (4K44) zostały opracowane pod koniec lat 50 XX wieku w biurze OKB-52, głównego konstruktora W. Czełomieja, na podstawie postanowień Rady Ministrów z 1956 roku[3]. Główną cechą pocisków była możliwość naprowadzania na cele poza horyzontem i miały one służyć przede wszystkim do zwalczania grup lotniskowcowych NATO. Oba pociski były zbliżone do siebie, główną różnicę stanowiło przeznaczenie - P-6 był przewidziany na uzbrojenie okrętów podwodnych, a P-35 - nawodnych. Pociski opracowano w układzie odrzutowych dwustopniowych pocisków skrzydlatych (I stopień - silniki rakietowe, II stopień - marszowy silnik turboodrzutowy). Skośne skrzydła o małej rozpiętości były rozkładane po starcie. Płatowiec pocisku P-6 stanowił rozwinięcie strategicznego pocisku P-5, a ich stopień unifikacji był wysoki, przy takich samych gabarytach[4]. Konstrukcyjne różnice wynikały między innymi z konieczności umieszczenia w nosie pocisku radaru, pod osłoną dielektryczną[5]. Pocisk P-35 natomiast miał nieco zmniejszone gabaryty i masę dla ułatwienia stosowania go na okrętach nawodnych wielkości niszczycieli[6]. Jego lżejsza głowica była krótsza o 0,5 m, podobnie krótszy o 0,5 m był nowy silnik marszowy[6]. Wizualnym elementem odróżniającym go od P-6 stał się półstożek w dolnym wlocie powietrza[6]. Dla obu pocisków przewidziana była też możliwość przenoszenia głowicy atomowej[5].

System kierowania Antiej pocisku P-6 i okrętowy system naprowadzania Argumient opracował instytut NII-49 w Leningradzie (późniejszy Granit), a system kierowania Błok pocisku P-35 i okrętowy system naprowadzania Binom – instytut NII-10 w Moskwie (późniejszy Altair)[7]. Same pociski też opracowywały różne zespoły biura OKB-52 (P-6: w Reutowie, P-35: w Moskwie)[8]. Takie rozproszenie środków było nieekonomiczne, lecz dawało większą gwarancję opracowania udanego systemu przez jedno z biur[7]. Pierwotnie pocisk P-35 miał być opracowany przez biuro OKB-155 (MiG), lecz w 1956 roku zlecono to biuro Czełomieja[3].

Z jednego okrętu można było wystrzelić naraz w ciągu 15 minut salwę 4 pocisków, atakujących ten sam zespół okrętów. Z okrętów podwodnych pociski wystrzeliwane były w położeniu wynurzonym, od wynurzenia do startu pierwszego pocisku potrzeba było 3 minut. Aparatura naprowadzania w wariancie używanym na okrętach podwodnych mogła naprowadzać tylko 4 pociski jednocześnie[9].

Wystrzelenie pocisku P-6 lub P-5 z okrętu podwodnego proj. 675

Przez okres naprowadzania rakiety, okręt musiał utrzymywać z nią kontakt radiowy. Pocisk leciał początkowo na dużej wysokości na autopilocie, przy czym mógł być zdalnie kierowany z okrętu[10]. Głowica radarowa pocisku wykrywała cele i przekazywała ich dane na okręt, gdzie operator dokonywał wyboru celu[10]. Po wyborze celu, pocisk obniżał lot do 100 m i dalej samonaprowadzał się na cel, po czym nurkował w jego kierunku. Wadą takiego rozwiązania była jednak konieczność przebywania okrętu podwodnego w wynurzeniu do czasu wykrycia celu przez pocisk (lot trwał 10-15 minut)[10]. Ujemną cechą takiego rodzaju naprowadzania była też możliwość wykrycia przez przeciwnika pracy radaru i podjęcia środków przeciwdziałania oraz wrażliwość transmisji na stosowane zakłócenia aktywne[10]. Można było też wystrzeliwać pociski w reżimie autonomicznym, bez wskazywania celów[10]. Dalekie wykrywanie celów było dokonywane za pomocą samolotów rozpoznawczych Tu-16RC i Tu-95RC.

Pierwszy start próbnej rakiety P-6, jeszcze bez systemu naprowadzania, odbył się 23 grudnia 1959 roku[4]. Próby prowadzono w latach 1960-1963, w tym od 1963 na okrętach podwodnych. 23 czerwca 1963 roku postanowieniem Rady Ministrów przyjęto kompleks rakietowy P-6 na uzbrojenie[11]. Zasięg wynosił 250 km przeciw pojedynczym celom i 350 km przeciw grupom okrętów, prędkość lotu między 1450 a 1650 km/h (zależnie od wysokości)[11]. Wysokość lotu wynosiła do 7000 m, a na końcowym odcinku 70-120 m[11]. Prawdopodobieństwo porażenia celu obliczano na 0,7-0,8[11]. Głowica miała masę ok. 1000 kg[11]. Silnik marszowy KRD-26 był taki, jak w pocisku P-5[6]. Późniejszym ulepszonym wariantem był P-6M (4K48). Opracowano także na bazie pocisku P-6 cel latający RM-6.

Pierwszy start próbnej rakiety P-35 odbył się 21 października 1959. Starty morskie z okrętu doświadczalnego OS-15 (zaadaptowany transportowiec proj. 568 „Ilet”) prowadzono na Morzu Kaspijskim od lipca 1960 roku[8]. Podczas prób, pocisk bez głowicy bojowej zatopił m.in. nieukończony niszczyciel „Kijew”. System przyjęto na uzbrojenie postanowieniem z 7 sierpnia 1962 roku[8]. Część bojowa pocisku miała masę 560 kg, w tym 405 kg materiału wybuchowego[6]. Masa startowa wynosiła 4,2 t, a w locie: 3,8 t[6]. Silnik marszowy KR-7-300 opracowany był przez biuro OKB-300 Tumanskiego[6]. Zasięg wynosił od 25 do 250 km (ostatecznie przedłużony do 300 km), a prędkość lotu 1400 km/h na końcowym odcinku[12]. Zasięg wykrywania radaru rakiety wynosił 80-120 km, a samonaprowadzanie było możliwe z odległości 40 km[12]. Wysokość lotu była ustalana na 400, 4000 lub 7000 m, a przed celem zmniejszała się do 100 m[12]. Pocisk P-35 mógł być także wykorzystywany przeciw celom naziemnym, wówczas kąt nurkowania na cel wynosił 60°, bez obniżenia lotu[12].

W 1973 roku rozpoczęto opracowanie na bazie P-35 zmodernizowanego systemu rakietowego 3M44 Progriess, różniącego się głównie ulepszoną aparaturą naprowadzania z większą odpornością na zakłócenia oraz dłuższym lotem na małej wysokości w celu zmniejszenia prawdopodobieństwa wykrycia[13]. Już pod koniec lat 70. system ten zaczął wchodzić do służby, natomiast formalnie w 1982 został przyjęty na uzbrojenie okrętów proj. 58 i 1134 i systemów Utios i Riedut w miejsce pocisków P-35[13]. Dalszym rozwinięciem i następcą pocisków P-6 był natomiast pocisk P-500 Bazalt[14].

W kodzie NATO pociski P-6 oznaczono SS-N-3A Shaddock, a P-35 - SS-N-3B Shaddock (natomiast pociski P-5 - SS-N-3C)[15].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Pociski P-6/P-35 przenoszone były przez:

Oprócz okrętów, pociski P-35 były wykorzystywane w stacjonarnych kompleksach brzegowych Utios pod Sewastopolem i na wyspie Kildin oraz w samobieżnych wyrzutniach naziemnych SPU-35 kompleksu Riedut[13].

Pociski rodziny P-6/P-35 nie były użyte bojowo. 24 kwietnia 2000 roku doszło do incydentu, kiedy niewielki ukraiński statek pasażersko-towarowy „Wereszczagino”, który znalazł się na akwenie ćwiczeń, został trafiony ćwiczebną rakietą P-35 z kompleksu brzegowego na półwyspie Chersones – pozbawiona głowicy bojowej rakieta przeszła na wylot, raniąc jedną osobę[16].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 350 km według [1], według innych danych do 400 km ([2])
  2. 20 Kt według [3], według innych danych - 350 Kt ([4])
  3. a b Asanin 2007 ↓, s. 17-18.
  4. a b Asanin 2007 ↓, s. 22.
  5. a b Asanin 2007 ↓, s. 20.
  6. a b c d e f g Asanin 2007 ↓, s. 30.
  7. a b Asanin 2007 ↓, s. 21-22, 30.
  8. a b c Asanin 2007 ↓, s. 31.
  9. Asanin 2007 ↓, s. 26.
  10. a b c d e Asanin 2007 ↓, s. 21.
  11. a b c d e Asanin 2007 ↓, s. 22-23.
  12. a b c d Asanin 2007 ↓, s. 32.
  13. a b c Asanin 2007 ↓, s. 38-40.
  14. Asanin 2007 ↓, s. 41.
  15. A fully illustrated guide to World's Anti-ship Missiles. „War Machine”. vol. 2 (25), s. 495, 1984. Londyn: Orbis Publishing (ang.). 
  16. Władymir Zabłockij, Witalij Kostriczenko. Przypadek motorowca Wereszczagino. „Okręty Wojenne”. Nr 1/2001(46). s. 5-6. Tarnowskie Góry. ISSN 1231-014X. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]