Przejdź do zawartości

PFM-1

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
PFM-1
Ilustracja
Schemat miny stworzony przez US Army
Państwo

 ZSRR

Rodzaj

mina przeciwpiechotna

Dane techniczne
Zapalnik

MVDM/VGM-572 o działaniu naciskowym, inicjujący eksplozję pod naciskiem 5-25 kg

Masa

75 g

Wysokość

61 mm

Szerokość

20 mm

Długość

120 mm

Materiał wybuchowy

płynny materiał wybuchowy VS6-D lub VS-60D o masie 37 g

Mina PFM-1 (wersja szkolna, ros. учебная, stąd oznaczenie „у”)

PFM-1 (ros. ПФМ-1, противопехотная фугасная мина – kasetowa mina przeciwpiechotna, według nazewnictwa NATOBlue parrot, czasami nazywana także miną motylkową – ang. butterfly mine) to mina lądowa produkcji radzieckiej, przypominająca stosowaną przez Armię Stanów Zjednoczonych minę lądową BLU-43. Obie miny są bardzo podobne kształtem i zasadą funkcjonowania, jednakże stosuje się w nich inne typy materiałów wybuchowych.

Budowa i działanie

[edytuj | edytuj kod]

Mina jest plastikowym asymetrycznym pojemnikiem wykonanym z polietylenu o niskiej gęstości, zawierającym porcję płynnego materiału wybuchowego. W jego centrum znajduje się wykonany z aluminium walcowaty detonator. Mina jest przechowywana wraz z zawleczką zabezpieczającą tłok detonujący – po jej usunięciu dochodzi do stopniowego przemieszczania się tłoka wskutek nacisku sprężynującego wypychacza hydraulicznego w następstwie czego dochodzi do kontaktu z właściwym detonatorem i uzbrojenia miny. Proces ten zajmuje od 1 do 40 minut, umożliwiając w tym czasie odpowiednie rozmieszczenie min lub zrzucenie ich z powietrza.

Deformacja polietylenowego płaszcza miny (wskutek np. nadepnięcia przez żołnierza) powoduje gwałtowne uderzenie tłoka w detonator i natychmiastową detonację. Skutki eksplozji zwykle nie są śmiertelne u dorosłych ludzi, powodując zazwyczaj amputację kończyn dolnych. Jednak w przypadku małych dzieci obrażenia często bywają śmiertelne.

Mina produkowana jest w różnych kolorach, głównie zielonym oraz brązowym, także niebieskim, czerwonym, czarnym oraz białym. Istnieje wersja miny o symbolu PFM-1S ulegająca autodestrukcji po określonym czasie, zwykle jest to 1 do 40 godzin (80% tego typu min ulega samozniszczeniu przed upływem 40 godzin). Oba typy min nie mogą być w żaden sposób rozbrojone po ich uzbrojeniu.

18 min PFM-1 w podajniku kasetowym

Rozmieszczenie min może nastąpić zarówno z powietrza (z użyciem helikopterów lub samolotów) jak i przez piechotę, w tym ostatnim przypadku z reguły w okręgach o średnicy ok. 15 metrów. W przypadku rozrzucania np. z helikoptera używa się specjalnego podajnika kasetowego KSF-1S, o pojemności 64 min jednocześnie odbezpieczanych z użyciem elektrycznego systemu sterowania podajnikiem EKV-30M.

Zastosowania militarne

[edytuj | edytuj kod]
Różne warianty PFM-1 w muzeum min OMAR(inne języki) w Kabulu

PFM-1 była używana przez wojska Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich zwłaszcza w czasie wojny w Afganistanie w latach 1979–1989, głównie w celu powstrzymania partyzantów przed używaniem określonych dróg i przenikania na zastrzeżone obszary. W latach 90. wojska rosyjskie stosowały ją także w kaukaskich konfliktach w Armenii, Azerbejdżanie i Czeczenii. Odnotowano także stosowanie tych min w konfliktach w Iraku i Somalii. W latach 2014-2015 min używali prorosyjscy separatyści w trakcie wojny w Donbasie[1]. Wg oficjalnych źródeł ukraińskich miny motylkowe były stosowane przez Rosjan także podczas inwazji Rosji na Ukrainę w 2022 roku[2][3]. Ukraińska armia również korzystała z PFM-1 ostrzeliwując nimi Izium[1]. 27 lipca 2022 tysiące tego typu bomb zostało rozrzuconych w mieście Donieck, zajętym przez siły rosyjskie.

Ofiarami tej broni padali jednak często cywile. Jednym z nieoczekiwanych efektów militarnego zastosowania PFM-1 była duża liczba ofiar wśród dzieci. Z powodu niezwykłego kształtu, przypominającego motylka, oraz atrakcyjnych kolorów mina była nader często mylona przez dzieci z zabawką. Zbieranie min przez nieświadome zagrożenia dzieci i zabawa nimi powodowały zniekształcenie polietylenowej powłoki i eksplozję. W przypadku miny w wersji samoniszczącej się po pewnym czasie (PFM-1S), eksplozja następowała nieoczekiwanie, np. podczas snu, powodując u dzieci poważne obrażenia ciała i często natychmiastową śmierć.

Głównie z tego powodu mina PFM-1 stała się głównym celem Międzynarodowej Kampanii na Rzecz Zakazu Min Przeciwpiechotnych. Kampania nie przyniosła zamierzonych rezultatów ponieważ Rosja nie podpisała w 1997 roku traktatu ottawskiego, zakazującego stosowania lądowych min przeciwpiechotnych, i nadal posiada miny PFM-1 na wyposażeniu swojej armii. Traktatu nie podpisały również USA (produkujące niemalże identyczną minę BLU-43) oraz Chińska Republika Ludowa.

Użytkownicy

[edytuj | edytuj kod]

Dawni

Obecni

  •  Rosja - Siły Zbrojne FR posiadają dużą liczbę min, których nośnikiem jest pocisk z wyrzutni BM-27 Uragan (stan na 2011)[5]. Produkcji zaprzestano w 1997[6]
  •  Ukraina - Ukraina jako strona traktatu ottawskiego zobowiązała się do utylizacji i nieużywania posiadanych przez siebie min PFM-1. W latach 1999-2020 udało się jej zniszczyć ponad 3,4 mln sztuk. W magazynach wciąż jednak znajduje się 3,3 mln min (stan na 2021)[1].

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. a b c Ukraine: Banned Landmines Harm Civilians [online], Human Rights Watch, 31 stycznia 2023 [dostęp 2023-08-19] (ang.).
  2. Alyona Mazurenko: In Kharkiv region, the Russian invaders are using internationally-banned butterfly mines. Ukraińska Prawda, 2022-02-26. [dostęp 2022-02-26]. (ang.).
  3. ads/kg: Ukraina zaatakowana przez Rosję. Miny motylkowe w obwodzie charkowskim. tvn24.pl. [dostęp 2022-02-26]. (pol.).
  4. https://www.apminebanconvention.org/fileadmin/_APMBC-DOCUMENTS/Meetings/2017/IM17-07b-Stockpile-Destruction-Belarus.pdf
  5. Rocket projectile 9M27K3 | Missilery.info [online], en.missilery.info [dostęp 2023-08-19].
  6. «Мины «Лепесток» передали привет Донбассу из Афганистана. Это страшное оружие» [online], Газета.Ru, 25 sierpnia 2022 [dostęp 2023-08-19] (ros.).

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]