PZL-101 Gawron

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zobacz też: gawron w innych znaczeniach tego słowa.
PZL-101 Gawron
PZL-101A Gawron podczas pikniku lotniczego w Góraszce w 2008 roku.
PZL-101A Gawron podczas pikniku lotniczego w Góraszce w 2008 roku.
Dane podstawowe
Państwo  Polska
Producent PZL
Typ Samolot rolniczy
Konstrukcja jednosilnikowy, metalowy górnopłat
Załoga 1
Historia
Data oblotu 14 kwietnia 1958
Lata produkcji 1960 – 1968
Egzemplarze 325
Dane techniczne
Napęd silnik gwiazdowy PZL AI-14R
Moc 191 kW (260 KM)
Wymiary
Rozpiętość 12,68 m
Długość 9,00 m
Wysokość 3,12 m
Powierzchnia nośna 23,8 m²
Masa
Własna 1004 kg
Startowa 1660 kg
Zapas paliwa 180 l (dodatkowo możliwość montażu 2× 95 l)
Osiągi
Prędkość maks. 170 km/h
Prędkość przelotowa 130 km/h
Prędkość minimalna 50 km/h
Prędkość wznoszenia 2,5 m/s
Pułap 3380 m
Zasięg 240 km
Rozbieg 100 m
Dobieg 100 m
Dane operacyjne
Liczba miejsc
3
Przestrzeń ładunkowa
500 kg chemikaliów w proszku
lub 605 l płynnych
Użytkownicy
Austria, Bułgaria, Finlandia, Państwo Hiszpańskie, Indie, Polska, Turcja, Wenezuela, Węgry, Wietnam, Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich

PZL-101 Gawronsamolot rolniczy i wielozadaniowy konstrukcji polskiej, produkowany w WSK-Okęcie.

Historia[edytuj]

Konstrukcja powstała jako rozwinięcie radzieckiego Jaka-12M, produkowanego w Polsce na licencji. Przeróbkę opracował mgr inż. Stanisław Lassota. Celem było uzyskanie konstrukcji o większej ładowności oraz lepszych właściwościach lotnych. Z uwagi na zmianę środka ciężkości skrzydłom nadano niewielki skos, a na ich końcu zamontowano płyty brzegowe, które później zdemontowano w wielu samolotach, gdyż znacznie utrudniały lądowanie przy bocznym wietrze. Przesunięto w tył golenie podwozia głównego, zmniejszono masę wyposażenia usuwając jego część i dodano dodatkowy zbiornik na chemikalia. W ten sposób uzyskano samolot mogący zabrać 550 kg chemikaliów.

PZL-101 w locie, widziany od dołu

Samolot oblatano 14 kwietnia 1958, a do produkcji seryjnej wszedł w 1960. Od 1962 produkowano wersję PZL-101A, w której m.in. dodano drzwi po prawej stronie kabiny. Od 1965 do produkcji weszła ulepszona wersja PZL-101B, różniąca się m.in. brakiem „garbu” nad zbiornikiem na chemikalia i dużym chwytem powietrza pod silnikiem. Oprócz dwumiejscowej wersji rolniczej produkowano czteromiejscową wersję wielozadaniową oraz wersję sanitarną przewożącą chorego na noszach. Do 1968 wyprodukowano łącznie 325 samolotów, w tym:

  • 215 dwumiejscowych rolniczych
  • 78 czteromiejscowych aeroklubowych
  • 32 sanitarne

134 Gawrony wyeksportowano, głównie do Bułgarii 40 szt. i Węgier 67 szt., w mniejszej liczbie do Austrii 5 szt., Finlandii 3 szt., Hiszpanii 4 szt., Indii 6 szt., Turcji 5 szt., Wenezuela 1 szt. Wietnam 1 szt. ZSRR 2 szt. PZL-101 Gawron został wyparty pod koniec lat 70. przez nowocześniejszą konstrukcję rolniczą PZL-106 Kruk. Niektóre samoloty pozostają w użyciu w aeroklubach lub rękach prywatnych po dziś dzień (2017).

Konstrukcja[edytuj]

Rolniczy PZL-101 w locie, wykonuje opryski

Jednosilnikowy górnopłat zastrzałowy. Kadłub spawany z rur stalowych, z przodu kryty jest blachą duraluminiową, a w tylnej części płótnem. Skrzydła dwudźwigarowe duralowe kryte płótnem, o niewielkim skosie, wyposażone w klapy szczelinowe i stałe sloty. Usterzenie klasyczne, konstrukcji metalowej kryte płótnem. Podwozie samolotu stałe, klasyczne z kółkiem ogonowym. Istniała możliwość zainstalowania nart zamiast kół. W wersji rolniczej posiada wymienne komplety urządzeń do rozpylania proszków i nawozów, rozpryskiwania ciekłych chemikaliów i rozpylania aerozoli. Szerokość opylanego pasa wynosi 30-70 m.

Napęd stanowi silnik gwiazdowy 9-cylindrowy PZL AI-14R o mocy 191 kW (260 KM). Dwa zbiorniki paliwa w płacie mieszczą łącznie 180 litrów. Można podwieszać pod skrzydłami dwa dodatkowe zbiorniki o pojemności po 95 l.

Dane techniczne[edytuj]

  • Rozpiętość: 12,68 m
  • Długość: 9 m
  • Wysokość: 3,12 m
  • Powierzchnia nośna: 23,8 m²
  • Masa użyteczna: 660 kg
  • Masa startowa: 1660 kg
  • Prędkość maksymalna: 170 km/h
  • Prędkość minimalna: 50 km/h
  • Prędkość wznoszenia: 2,5 m/s
  • Pułap: 3380 m
  • Zasięg: 240 km