Pałac Archiprezbitera w Olsztynie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pałac Archiprezbitera w Olsztynie
Symbol zabytku nr rej. 1703 z 14 września 1988[1]
Ilustracja
Pałac Archiprezbitera, widok od ul. Staszica
Państwo

 Polska

Miejscowość

Olsztyn

Adres

ul. Stanisława Staszica 5

Typ budynku

pałac

Styl architektoniczny

późnobarokowy i secesja

Architekt

Munter z Kalnika

Kondygnacje

2

Rozpoczęcie budowy

1771

Ukończenie budowy

1772

Ważniejsze przebudowy

1907 (przebudowa secesyjna)

Pierwszy właściciel

Diecezja warmińska

Położenie na mapie Olsztyna
Mapa konturowa Olsztyna, w centrum znajduje się punkt z opisem „Pałac Archiprezbitera w Olsztynie”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Pałac Archiprezbitera w Olsztynie”
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa konturowa województwa warmińsko-mazurskiego, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Pałac Archiprezbitera w Olsztynie”
Ziemia53°46′31,72″N 20°28′39,27″E/53,775478 20,477575

Pałac Archiprezbitera w Olsztynie (Pałac biskupi) – pałac znajdujący się w Olsztynie przy ul. Stanisława Staszica 5, wybudowany w latach 1771–1772 w stylu późnobarokowym jako siedziba archiprezbiteratu olsztyńskiego, przebudowywany w 1907[2].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Pałac położony jest w Olsztynie w województwie warmińsko-mazurskim, w obrębie Starego Miasta, w jego wschodniej części przy ul. Stanisława Staszica 5[2]. Nieopodal przepływa rzeka Łyna i znajduje się jedna z głównych arterii komunikacyjnych centrum – ul. Seweryna Pieniężnego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pałac został wzniesiony w latach 1771–1772, prawdopodobnie przez architekta Muntera z Kalnika[2]. Powstała późnobarokowa budowla, z licznymi zdobieniami, była uzupełnieniem znajdującej się w bezpośrednim sąsiedztwie sakralnej zabudowy XIV wiecznego kościoła św. Jakuba[2]. Pierwotnie budynek pełnił funkcję rezydencjonalną olsztyńskiego archiprezbitera.

W 1907 roku, pałac przebudowano na pałac biskupi[1][2], nadając mu charakter, obowiązującego wówczas w Królestwie Prus, stylu secesyjnego[2] z bogatymi zdobieniami.

Obecnie obiekt jest siedzibą arcybiskupa seniora Archidiecezji warmińskiej i utrzymany jest w bardzo dobrym stanie[3].

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Pałac do ulicy usytuowany jest szczytem i swoim założeniem zamyka zabudowę kościoła św. Jakuba. Założony na rzucie prostokąta, posiada elementy późnobarokowe z okresu pierwotnego XVIII wiecznego założenia, które przenikają się z secesyjnymi zdobieniami z XX-wiecznej przebudowy[2].

Jest to średniej wielkości dwukondygnacyjna, a na osi trójkondygnacyjna, budowla nakryta dwuspadowym dachem. W centralnej części siedmioosiowej elewacji frontowej znajduje się ryzalit, w którego osi środkowej umieszczone jest główne wejście do budynku, a nad nim kartusz herbowy. Trójkątny szczyt trzyosiowego ryzalitu zwieńczony jest wstawką z dekoracją sztukatorską, a pod trzema jego oknami znajduje się dekoracyjny fryz z motywem roślinnym[2].

Okna obu kondygnacji są prostokątne, poszerzone o opaski z uszakami, a same kondygnacje oddziela od siebie wąski gzyms kordonowy[2].

Zabytek[edytuj | edytuj kod]

Pałac Archiprezbitera w Olsztynie jako zabytek o szczególnych walorach wpisany jest do rejestru zabytków nieruchomych Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków. W spisie, figuruje pod nazwą pałac biskupi, ul. Staszica 5, 1907 pod nr rej 1703 z 14 września 1988[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Rejestr zabytków nieruchomych – województwo warmińsko-mazurskie, Narodowy Instytut Dziedzictwa, 30 września 2021, s. 128 [dostęp 2013-09-19].
  2. a b c d e f g h i Pałacyk Archiprezbitera. odyssei.com. [dostęp 2013-09-19]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  3. Odkryj Olsztyn. Zabytki. UM Olsztyn. s. 18. [dostęp 2013-09-19].