Pałac Goldsteinów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pałac Goldsteinów
Obiekt zabytkowy nr rej. A/1315/83 z 3 grudnia 1983[1][2]
Pałac Goldsteinów w Katowicach
Pałac Goldsteinów w Katowicach
Państwo  Polska
Miejscowość Katowice Herb.svg Katowice
Adres plac Wolności 12a
Ukończenie budowy 1872[3]
Pierwszy właściciel bracia Abraham i Józef Goldstein
Położenie na mapie Katowic
Mapa lokalizacyjna Katowic
pałac Goldsteinów
pałac Goldsteinów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
pałac Goldsteinów
pałac Goldsteinów
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
pałac Goldsteinów
pałac Goldsteinów
Ziemia 50°15′32,80″N 19°00′49,09″E/50,259111 19,013636

Pałac Goldsteinów (czasami nazywany „Pałacem Przemysłowców” lub „Willą Goldsteinów”) − neorenesansowy pałac braci Abrahama i Josefa (Josepha) Goldsteinów[4], położony w zachodniej części śródmieścia Katowic, na rogu placu Wolności i ul. Jana Matejki[5].

Historia[edytuj]

Goldsteinowie przybyli z Królestwa Polskiego do Katowic, by założyć kolejny z sieci swych tartaków, które posiadali po obu stronach granicy prusko-rosyjskiej. Budowę pałacu ukończono w 1872 roku.

Bracia Goldsteinowie mieli tartaki w wielu miastach, w tym także w Katowicach, na tyłach pałacu. W 1892 miał miejsce pożar tartaku. W 1893, ze względu na duże straty poniesione w wyniku pożaru, Goldsteinowie przenieśli firmę do Wrocławia, a posiadłość sprzedali firmie „Kohlen Produzenten Georg Von Giesches Erben”[6]. Przed II wojną światową mieściła się w nim „Izba Przemysłowo-Handlowa”, natomiast w latach 1952−1990 Towarzystwo Przyjaźni Polsko-Radzieckiej oraz kino „Przyjaźń”. W piwnicach pałacu od roku powstania, czyli 1975 występował teatr awangardowy „12a” (nazwany od numeru budynku)[7] działający w ramach klubu studenckiego „PULS”, w którym odbywał też się m.in. pierwszy festiwal Rawa Blues. Na przełomie wieków działał w Pałacu Big Bank oraz biura Śląskiego Domu Maklerskiego, mieściła się tu też restauracja „Kolumb”, a od 2010 ma tu swoją siedzibę urząd stanu cywilnego[8]. Właścicielem pałacu jest miasto[9].

Architektura[edytuj]

Pałac jest reprezentacyjną budowlą z lat siedemdziesiątych XIX wieku (między 1870 a 1875[10]). Ma dwie kondygnacje. Elewacje zewnętrzne są zdobione bogatą dekoracją sztukatorską i kamieniarską. W bocznej elewacji znajdują się rzeźby przedstawiające trzy postacie kobiece – alegorie przemysłu, nauki i sztuk pięknych. Postacie trzymają: młotek, lokomotywę, książkę, pochodnię, zwój i paletę malarską[11].

We wnętrzu jest natomiast reprezentacyjna klatka schodowa i hall z bogatą dekoracją malarską z dużą ilością złoceń. Sala posiedzeń posiada strop kasetonowy, wykładany bogato złoconym kurdybanem. O majętności właścicieli pałacu świadczą również marmury, z których zrobione zostały posadzki, oraz wykorzystanie piaskowca, wysokiej jakości drewna i liczne złocenia. Na każdej kondygnacji znajdowało się osiem lub dziewięć pokojów „pańskich”, kuchnia, spiżarnia, łazienka oraz dwa pokoje dla służby. Obecna sala posiedzeń na I piętrze jest prawdopodobnie dawną salą balową.

Architekt pałacu jest nieznany, lecz historycy podejrzewają, że był to architekt z Berlina.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo śląskie. 31 marca 2016. [dostęp 2011-08-15].
  2. Urząd Miasta Katowice: Lokalny Program rewitalizacji miasta Katowice na lata 2007-2013 (pol.). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2011-08-15].
  3. Michał Bulsa: Ulice i place Katowic. Katowice: Prasa i Książka, 2012, s. 228. ISBN 978-83-933-665-8-3. (pol.)
  4. Sklep Muzeum Śląskiego w Katowicach: Katarzyna Łakomy: Wille miejskie Katowic (pol.) www.sklep.muzeumslaskie.pl [dostęp 2011-08-15]
  5. Wojewódzki Program Opieki nad Zabytkami w województwie śląskim na lata 2010−2013 (pol.) www.slaskie.pl [dostęp 2011-08-15]
  6. Joseph Chrust, „The Goldstein Villa on Plac Wolnosci”, w: www.jewishgen.org, dn. 2 maja 2007
  7. Andrzej Jabłoński: XXX URODZINY TEATRU 12A. Uniwersytet Śląski. [dostęp 2014-01-20].
  8. Otwarcie Urzędu Stanu Cywilnego (pol.) www.katowice.eu [dostęp 2011-02-18]
  9. „Pałac Goldsteinów czeka na gospodarza”, w: serwisy.gazeta.pl/metroon, dn. 29 lipca 2005
  10. Michał Bulsa, Grzegorz Grzegorek, Beata Witaszczyk: Domy i gmachy Katowic. Katowice: Prasa i Książka, 2013, s. 21. ISBN 978-83-63780-00-5. (pol.)
  11. Jadwiga Lipońska-Sajdak, „Miasto pierwszego drapacza chmur”, w: miasta.gazeta.pl/katowice/, dn. 2 maja 2007

Bibliografia[edytuj]