Pałac Jabłonowskich w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pałac Jabłonowskich w Warszawie
Ilustracja
Fasada pałacu po rekonstrukcji
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Miejscowość Warszawa
Adres ul. Senatorska 14/16
Typ budynku pałac
Styl architektoniczny neorenesans
Architekt Jakub Fontana i Dominik Merlini
Rozpoczęcie budowy 1773
Ukończenie budowy 1785
Ważniejsze przebudowy 1817–1819
1864–1869
1936–1939
Zniszczono spalono w 1944, ruiny rozebrano w 1952
Odbudowano 1995–1997
Właściciel mBank, Bank Handlowy w Warszawie S.A.
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Pałac Jabłonowskich w Warszawie
Pałac Jabłonowskich w Warszawie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pałac Jabłonowskich w Warszawie
Pałac Jabłonowskich w Warszawie
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Pałac Jabłonowskich w Warszawie
Pałac Jabłonowskich w Warszawie
Ziemia52°14′41″N 21°00′35″E/52,244722 21,009722

Pałac Jabłonowskichpałac w Warszawie przy placu Teatralnym, pod adresem ul. Senatorska 14/16. Został wzniesiony w XVIII wieku, zniszczony w czasie II wojny światowej, zrekonstruowany w latach 1995–1997.

Opis[edytuj | edytuj kod]

Zbudowany w latach 1773–1785 dla Antoniego Jabłonowskiego według projektu Jakuba Fontany i Domenico Merliniego. W latach 1817–1819 przebudowywany na ratusz miejski według projektu Fryderyka Alberta Lessla i Józefa Grzegorza Lessla, przejmując funkcje rozebranego starego ratusza na Rynku Starego Miasta. Około roku 1823 na dachu pałacu dodano belwederek, czyli podstawę pod telegraf optyczny. W tym samym czasie na tyłach pałacu wzniesiono budynek z przeznaczeniem na areszt policyjny[1].

Pałac Jabłonowskich na przełomie XIX i XX w.

W roku 1863 pałac uległ pożarowi w czasie powstania styczniowego. Odbudowa w stylu neorenesansowym odbyła się w latach 1864–1868 według projektu Józefa Orłowskiego[2]. Nadała mu ona nowy kształt dachu z facjatkami, balkony, nowe skrzydło w miejscu domu Łagiewnickich i charakterystyczną wieżę wykorzystywaną przez do obserwowania tej części miasta przez Warszawską Straż Ogniową (tzw. czatownię)[3], z zegarami po jej trzech stronach. W sali Berga (późniejszej sali Dekerta) sufit ozdobił plafon „Tryumf Prawdy” autorstwa Marcelo Bacciarellego przeniesiony z sali balowej pałacu Prymasowskiego[4]. Od końca XIX wieku w budynku działało centralne ogrzewanie[5].

W sali balowej (do 1915 Aleksandrowskiej) odbywały się posiedzenia Rady Miejskiej[4], w sali portretowej z 25 podobiznami znanych Polaków obradował magistrat.

W październiku 1917, w związku z setną rocznicą śmierci Tadeusza Kościuszki, na fasadzie pałacu odsłonięto tablicę pamiątkową[6]. Kolejną tablicę odsłonięto w czerwcu 1918 w związku z analogiczną rocznicą śmierci Jana Henryka Dąbrowskiego[6].

W latach 1936–1939 odbyła się kolejna modernizacja pałacu według projektu Oskara Sosnowskiego, która objęła przebudowę dachu w 1936 oraz wzniesienie nowego, siedmiopiętrowego budynku od strony ul. Daniłłowiczowskiej. W 1939 roku w czasie obrony Warszawy z Ratusza cywilną obroną Warszawy dowodził Stefan Starzyński.

Po zniszczeniach w czasie II wojny światowej w roku 1952 rozebrano wypalone ruiny pałacu, a fundamenty zasypano.

Na przełomie 1989/1990 roku podjęta została decyzja o odbudowie północnej pierzei placu Teatralnego. W latach 1995–1997 budynek pałacu został zrekonstruowany na siedziby mBanku i Citibanku, co poprzedziły wykopaliska archeologiczne. Budynek zrealizowano w formie żelbetowej, zachowując pierwotną bryłę (z odbudową wieży włącznie) i rekonstruując fasadę według stanu sprzed roku 1936. Pozostałe elewacje pałacu zyskały wygląd współczesny. W czasie odbudowy wydobyto też fragmenty wyposażenia pałacu, które wyeksponowano w bramie przy wieży. Przy okazji odbudowy wieży uwidoczniono zarys studni. Autorem projektu rekonstrukcji był Lech Klajnert[7] .

4 lipca 2017 na murze budynku odsłonięto tablicę upamiętniającą Juliana Kulskiego[8].

Wnętrza pałacu na fotografiach z 1870 r.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Jarosław Zieliński. Tajemnice Centralniaka. „Stolica”, s. 74, wrzesień 2017. 
  2. Stanisław Łoza: Architekci i budowniczowie w Polsce. Warszawa: Budownictwo i Architektura, 1954, s. 223.
  3. Franciszek Galiński: Gawędy o Warszawie. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Biblioteka Polska“, 1939, s. 48.
  4. a b Franciszek Galiński: Gawędy o Warszawie. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Biblioteka Polska“, 1939, s. 47.
  5. Stefan Kieniewicz: Warszawa w latach 1795–1914. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1976, s. 200.
  6. a b Krzysztof Dunin-Wąsowicz: Warszawa w czasie pierwszej wojny światowej. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1974, s. 228.
  7. Zmarł znany architekt. Odbudował pierzeję pl. Teatralnego gazeta.pl
  8. Odsłonięcie tablicy Juliana S. Kulskiego. mon.gov.pl, 4 lipca 2017. [dostęp 2017-07-04].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Z warszawskiego albumu. „Stolica”, Nr 36 (1602), 3 września 1978 r.