Pałac Kazanowskich w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pałac Kazanowskich (po prawej) i Pałac Ossolińskich (po lewej). Zostały zniszczone w czasie potopu szwedzkiego
Przebudowana część frontowa zabudowań pałacowych od strony Krakowskiego Przedmieścia
Tablica upamiętniająca opisaną w Potopie Henryka Sienkiewicza walkę Zagłoby z małpami wmurowana w mur oporowy pałacu Kazanowskich
Wyobrażenie XVII-wiecznego wyglądu pałacu z XIX wieku

Pałac Kazanowskich – pierwotnie renesansowy pałac zbudowany w pierwszej połowie XVII wieku, przekształcony po 1663 roku w klasztor i kościół zakonu karmelitanek bosych. Po przebudowie, od 1818 roku siedziba Towarzystwa Dobroczynności Res Sacra Miser, a od 1989 – Towarzystwa Charytatywnego Caritas A.W.. Zlokalizowany jest w Warszawie przy ul. Krakowskie Przedmieście 62 w dzielnicy Śródmieście.

Historia[edytuj]

Król Zygmunt III Waza nabył dwór Bobolich przy klasztorze bernardynów w Warszawie i przystosował na rezydencję dla najstarszego syna Władysława IV Wazy.

Rozbudowę wcześniejszego dworu przeprowadził w latach 1628–1643 włoski architekt Konstantyn Tencalla, jednak w 1632 roku pałac od królewicza Władysława otrzymał w darze jego przyjaciel Adam Kazanowski. Okoliczność podarowania przez królewicza dworu, wraz ze wspaniałym urządzeniem, Kazanowskiemu spowodowała spór króla z synem, który doprowadził nawet do opieczętowania pałacu. Spór jednak zakończyła śmierć króla Zygmunta w kwietniu 1632 roku.

Kazanowski kontynuując rozbudowę przekształcił pałac w jedną z najwspanialszych warszawskich rezydencji XVII wieku. Rezydencję opisał autor pierwszego wierszowanego przewodnika po Warszawie z 1643 roku, Adam Jarzębski, oraz historyk francuski, Jean Le Laboureur, który wspominał: "Włochy (...) nie mają nic tak pompatycznego i wielkoksiążęcego. Przyznam, żem się czuł jakby przeniesiony we śnie do jakiegoś czarodziejskiego pałacu (...)"[1][2].

Od strony Krakowskiego Przedmieścia pałac oddzielony był fosą i parterowym budynkiem z bramą z mostem zwodzonym. następnie wchodziło się na dziedziniec, po którego bokach stały boczne skrzydła, a na wprost na samym stoku skarpy wiślanej wznosił się czterokondygnacyjny pałac zwieńczony dwoma wieżami na bokach i attyką. Pierwsze piętro miało charakter reprezentacyjny i tam znajdowała się sala stołowa ze srebrną fontanną z Bachusem z beczką, z którego lało się wino. Sala posiadała też galerię dla muzyków. Na drugim piętrze znajdowały się apartamenty mieszkalne Adama Kazanowskiego i jego żony Elżbiety Słuszczanki, kaplica, kancelaria i biblioteka. Za pałacem do Wisły schodził tarasami ogród, z fontannami, oranżerią, zwierzyńcem, szpalerami drzew i grotą. Po śmierci Adama Kazanowskiego w 1649 roku pałac odziedziczyła jego żona Elżbieta, która wyszła ponownie za mąż w maju 1650 roku za podkanclerza koronnego Hieronima Radziejowskiego. Gdy na skutek zniesławiających podejrzeń o zdradę postanowiła się z nim w lecie 1651 roku rozwieść, jej brat Bogusław Jerzy Słuszka 4 stycznia 1652 roku obsadził pałac swoimi oddziałami. Na wiadomość o tym Hieronim Radziejowski zebrał swoich stronników i 5 stycznia nieskutecznie próbował przez kilka godzin odbić pałac.

Pałac został zniszczony w 1656 roku w czasie potopu szwedzkiego[3].

W 1661 roku właścicielami pałacu zostali Lubomirscy, którzy w 1663 roku przekazali połowę budynku od strony Krakowskiego Przedmieścia karmelitankom bosym na klasztor i kościół. Dostosowując gmach do swoich potrzeb, zakonnice rozebrały część pałacu – pierwsze piętro, na którym mieściła się między innymi sala balowa. W 1818 roku zakon uległ kasacie i budynek przeszedł na własność Warszawskiego Towarzystwa Dobroczynnego Res Sacra Miser (pol. "ubogi jest świętością"), które dokonało kolejnej przebudowy na własne potrzeby. Dekretem prymasa Polski z 1989 roku została powołana Caritas A.W., która ma tu obecnie swoją siedzibę.

Ze zniszczeń wojennych ocalałe części pałacu odbudowano w latach 1945–1975. W czasie remontu rozpoczętego w 2006 roku odkryto w dolnej kondygnacji obecnego budynku klasztornego m.in. zachowane polichromie z XVII wieku.

Na ścianie frontowej pałacu znajduje się tablica Tchorka, upamiętniająca ofiary egzekucji przeprowadzonej przez Niemców w sierpniu 1944 roku[4].

Plany rekonstrukcji[edytuj]

Po 1945 roku powstał projekt częściowego odtworzenia pałacu, który zdaniem prof. Tadeusza S. Jaroszewskiego, opracował zespół arch. arch. Wojciecha Onitscha, Tadeusza Orgelbrandta i Mariana Sulikowskiego. Zamierzenie to nie zostało zrealizowane.

Ciekawostki[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. http://warszawa.wyborcza.pl/warszawa/1,97596,4547870.html
  2. http://nick.salon24.pl/664908,jean-le-laboureur-na-wycieczce-w-polsce-1647
  3. M. Drozdowski, A.Zahorski - [i]Historia Warszawy[/i]. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1972, s.58. ISBN 83-01-01770-8.
  4. Stanisław Ciepłowski: Napisy pamiątkowe w Warszawie XVII-XX w.. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987, s. 111. ISBN 83-01-06109-X.

Linki zewnętrzne[edytuj]