Pałac Lubomirskich w Lublinie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pałac Lubomirskich
Ilustracja
Państwo

 Polska

Województwo

 lubelskie

Miejscowość

Lublin

Adres

Plac Litewski 3

Styl architektoniczny

klasycyzm

Architekt

Tylman z Gameren, Jan Stompf, Henryk Marconi

Kondygnacje

2

Rozpoczęcie budowy

XVI w.

Ważniejsze przebudowy

1829

Zniszczono

1768, 1829

Odbudowano

1810, 1829

Pierwszy właściciel

Firlejowie

Kolejni właściciele

Ostrogscy, Lubomirscy, Sanguszkowie, Szeptyccy, Beniamin Finke, rząd Królestwa Polskiego, rząd II RP, UMCS

Położenie na mapie Lublina
Mapa konturowa Lublina, blisko centrum u góry znajduje się ikonka pałacu z opisem „Pałac Lubomirskich”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po prawej nieco na dole znajduje się ikonka pałacu z opisem „Pałac Lubomirskich”
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa konturowa województwa lubelskiego, blisko centrum na lewo znajduje się ikonka pałacu z opisem „Pałac Lubomirskich”
Ziemia51°14′57,06″N 22°33′37,53″E/51,249183 22,560425

Pałac Lubomirskich lub Poradziwiłłowskipałac w Lublinie wystawiony w stylu barokowym, następnie przebudowany w stylu klasycystycznym. Budowla sięga swoją historią XVI wieku, a obecny wygląd zawdzięcza przebudowie z 1829 roku. Znajduje się na Placu Litewskim pomiędzy pałacami Czartoryskich oraz Gubernialnym.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początkowo był to dwór w stylu renesansowym i należał do rodziny Firlejów. Z rąk Firlejów przeszedł na własność Ostrogskich, a następnie, poprzez małżeństwo Teofili Ludwiki Ostrogskiej z marszałkiem wielkim koronnym Józefem Karolem Lubomirskim do Lubomirskich. Dwór przez kolejnych kilkadziesiąt kolejnych lat pozostawał w rękach tego rodu, aż pod koniec XVII w. został przebudowany w pałac w stylu barokowym. Autorem projektu przebudowy był Tylman z Gameren, architekt Stanisława Herakliusza Lubomirskiego. Była to wówczas budowla jednopiętrowa z wysokim dachem. W 1727 roku pałac, poprzez żonę Annę Marię Lubomirską, stał się własnością Pawła Karola Sanguszki.

Zaniedbywany przez właścicieli pałac ulegał stopniowej ruinie, aż w czasach konfederacji barskiej, w 1768 uległ zniszczeniu podczas pożaru Krakowskiego Przedmieścia. Nieodnawiany, w latach 80. XVIII w. przeszedł na własność Szeptyckich. W 1801 roku zdewastowany gmach zakupił na licytacji burmistrz Beniamin Finke i przekazał go rządowi. Przeznaczony na lazaret obiekt wyremontowano. W 1822 roku decyzją namiestnika Królestwa Polskiego, gen. Zajączka, pałac przeznaczono na siedzibę Komisji Województwa Lubelskiego. Obiekt przebudowano według projektu Jana Stompfa, m.in. podwyższono go o jedno piętro. Po kolejnym pożarze w 1829, roku pałac ponownie odbudowano, tym razem według projektu Henryka Marconiego. Budynek otrzymał wówczas obecny, klasycystyczny wygląd z elementami empire.

W okresie zaborów mieściła się tu siedziba rosyjskiego, a od 1915 roku austriackiego generał-gubernatora. W nocy z 6 na 7 listopada 1918 roku w pałacu utworzono rząd Ludowy Republiki Polskiej pod przewodnictwem Ignacego Daszyńskiego. Dziś wydarzenie to upamiętnia tablica przy głównym wejściu. Od 1918 w pałacu miało siedzibę Dowództwo Okręgu Garnizonu i dowództwo Okręgu Korpusu Nr II; zamieszkiwał w nim gen. Mieczysław Smorawiński[1]. W okresie międzywojennym mieściły się tu instytucje Urzędu Wojewódzkiego. Po II wojnie światowej obiekt przekazano Uniwersytetowi Marii Curie-Skłodowskiej. Mieścił się tam Wydział Politologii tej uczelni.

W 2017 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego kupiło pałac z zamiarem zorganizowania tam Muzeum Ziem Wschodnich Dawnej Rzeczypospolitej[2], ale UMCS użytkowało budynek jeszcze do 2020[3].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Pałac Lubomirskich. lublin.eu. [dostęp 2014-03-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (6 marca 2014)].
  2. Sławomir Skomra, UMCS sprzedał pałac za 10,7 mln zł. Powstanie tam Muzeum Kresów, kurierlubelski.pl, 22 grudnia 2017 [dostęp 2017-12-26].
  3. Artur Wójtowicz: Historia. umcs.pl. [dostęp 2020-10-21].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]