Pałac Przebendowskich w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pałac Przebendowskich
w Warszawie
Obiekt zabytkowy nr rej. 17 z 1 lipca 1965
Ilustracja
Pałac Przebendowskich, fasada zachodnia
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Miejscowość Warszawa
Adres al. „Solidarności” 62
Styl architektoniczny barok
Architekt Jan Zygmunt Deybel (?)
Rozpoczęcie budowy 1728
Zniszczono 1944
Odbudowano 1948–1949
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Pałac Przebendowskichw Warszawie
Pałac Przebendowskich
w Warszawie
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Pałac Przebendowskichw Warszawie
Pałac Przebendowskich
w Warszawie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pałac Przebendowskichw Warszawie
Pałac Przebendowskich
w Warszawie
Ziemia52°14′43″N 21°00′15″E/52,245278 21,004167

Pałac Przebendowskich, także pałac Radziwiłłów, pałac Zawiszów[1]późnobarokowy pałac w Warszawie, znajdujący się przy al. „Solidarności” 62, pomiędzy jezdniami ulicy. Od 1990 siedziba Muzeum Niepodległości..

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pałac został przebudowany w 1728 dla podskarbiego koronnego Jana Jerzego Przebendowskiego[2]. Jego projektantem był prawdopodobnie Jan Zygmunt Deybel[2]. Po śmierci Przebendowskiego w 1729 pałac odziedziczyła jego córka Dorota Henrietta, a następnie Piotr Jerzy Przebendowski. Po nim cały majątek odziedziczył Ignacy Przebendowski, który wynajął pałac dyplomacie i posłowi hiszpańskiemu przy dworze Augusta III Pedro Pablo de Bolea, który urządzał w nim huczne przyjęcia[3]. Ignacy Przebendowski sprzedał pałac w 1766 Annie z Łubieńskich Łętowskiej i Konstancji z Łubieńskich Kossowskiej, a w 1768 całość praw nabył do niego mąż Konstancji podskarbi koronny Roch Kossowski.

W I poł. XIX wieku pałac podupadł i zaczął pełnić funkcje kamienicy dochodowej[3]. Mieścił m.in. gabinet figur woskowych, zajazd, kawiarnia i drukarnia „Gazety Teatralnej”[1].

W latach 1863–1912 nieruchomość należała do Jana Zawiszy. W latach 1863—1864 pałac został odrestaurowany pod kierunkiem Wojciecha Bobińskiego[2]. Nowy właściciel zgromadził w nim bogate zbiory archeologiczne[3]. Po śmierci Zawiszy pałac stał się własnością jego żony Elżbiety oraz córki Marii.

W 1912 pałac nabył książę Janusz Franciszek Radziwiłł, ordynat na Ołyce i właściciel Nieborowa. Mieściły się w nim mieszkanie ordynata oraz „Zarząd Dóbr i Interesów ks. Janusza Radziwiłła”.

Budynek został zniszczony w 1944 w czasie powstania warszawskiego[3]. Został odbudowany w latach 1948–1949 pod kierunkiem Bruna Zborowskiego w czasie budowy Trasą W-Z[2]. Pierwotnie przebieg Trasy wyznaczono na południe od pałacu, co wymagało zburzenia oficyny spalonego gmachu Banku Polskiego[4]. Z powodu sprzeciwu użytkującego ją Ministerstwa Finansów zaproponowano zburzenie pałacu, na co z kolei nie zgodzili się konserwatorzy[4]. W wyniku dyskusji znaleziono kompromisowe rozwiązanie polegające na budowie jezdni Trasy W-Z zarówno po północnej, jak i po południowej stronie budynku[4].

Po odbudowie pałac zmienił adres (pierwotnie znajdował się przy ul. Bielańskiej)[3]. Był użytkowany przez ośrodek szkoleniowy Centralnej Rady Związków Zawodowych[5]. W latach 1950–1989 w budynku mieściło się Muzeum Lenina[1].

Od roku 1990 w pałacu ma swoją siedzibę Muzeum Niepodległości. W latach 2000–2009 funkcjonowało w nim kino Paradiso. Obecnie działa tam kino Apolonia.

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Pałac jest budynkiem trzykondygnacyjnym, 11-osiowym. Posiada cztery narożne alkierze[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 605. ISBN 83-01-08836-2.
  2. a b c d Juliusz A. Chrościcki, Andrzej Rottermund: Atlas architektury Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Arkady, 1977, s. 199.
  3. a b c d e Tadeusz Jaroszewski: Księga pałaców Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1985, s. 276. ISBN 83-223-2047-7.
  4. a b c Jan Zachwatowicz: Problemy zachowania historycznych budynków [w:] Warszawa współczesna. Geneza i rozwój. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1981, s. 276. ISBN 83-01-02892-0.
  5. Tadeusz Jaroszewski: Księga pałaców Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1985, s. 127. ISBN 83-223-2047-7.