Pałac pamięci

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Pałac pamięci (rzymski pokój, system miejsc, ang. memory palace) – zaawansowany system mnemoniczny, polegający na kojarzeniu obrazów z miejscami w znanym, rzeczywistym lub wyimaginowanym otoczeniu. Korzystając z wyobraźni, można umieścić jakiś mocny wizualnie symbol informacji, którą chcemy zapamiętać, w znanym nam miejscu.

Historia[edytuj]

Pierwsze wzmianki o praktycznym wykorzystaniu mnemotechniki pochodzą z dzieła Cycerona De oratore. Grecki liryk Symonides z Keos, żyjący na przełomie VI i V wieku p.n.e., opuszcza ucztę, po czym budynek, w którym się odbywała ulega zniszczeniu, masakrując ciała biesiadników. Symonides korzystając z mnemotechniki zapamiętał miejsca, w których siedzieli poszczególni biesiadnicy i na tej podstawie zostali oni rozpoznani. Sama mnemotechnika, z której korzystał, opisana została około 85 r. p.n.e. przez anonimowego autora w dziele Ad Herenium.

Specjalną odmianę techniki stosował żyjący w latach 106–43 p.n.e. Metrodorus ze Scepsis, dzieląc Zodiak na 36 sektorów o dziesięciu stopniach każdy.

W średniowieczu, począwszy od XII wieku przez czterysta lat, w Salerno koło Neapolu w słynnej szkole medyków, wykorzystywano mnemotechnikę do zapamiętania 2500 przepisów leczniczych zawartych w wykazie Reguła zdrowia.[potrzebny przypis]

W średniowieczu systemem tym interesował się także św. Tomasz z Akwinu, propagując jego stosowanie w ramach swych reguł nabożnego życia i etyki. Jezuici wykorzystywali mnemotechnikę w szerokim zakresie, o czym świadczy Traktat o mnemonice spisany w XVI wieku przez przebywającego w Chinach włoskiego jezuitę Mattea Ricciego[1]. Giordano Bruno wyniósł system do rangi magicznego narzędzia związanego z astrologią, tworząc wyimaginowane koła pamięci, mające odzwierciedlać w jego mniemaniu kręgi niebios. Z indywidualnie opracowanych odmian mnemotechniki korzystali też Albert Wielki czy Ramon Lull.

W Anglii systemu nauczano w wielu szkołach aż do roku 1584, gdy purytańscy reformatorzy zrównali go z czynem bezbożnym.[potrzebny przypis]

Obecność w popkulturze[edytuj]

Thomas Harris w powieści „Hannibal” pokazuje dosadny przykład wykorzystania mnemotechniki przez tytułowego bohatera do odtworzenia adresu Clarice Starling:

Quote-alpha.png
Trzecią alkowę od drzwi po prawej stronie zdobi obraz przedstawiający świętego Franciszka, który podaje szpakowi ćmę. Na podłodze przed obrazem znajduje się tableau naturalnej wielkości:

Parada na cmentarzu Arlington prowadzona przez trzydziestotrzyletniego Jezusa, który siedzi za kierownicą forda T z tysiąc dziewięćset dwudziestego siódmego roku. W przyczepie ciężarówki stoi J. Edgar Hoover ubrany w spódniczkę baletnicy i macha do niewidocznego tłumu. Za samochodem maszeruje Clarice Starling z enfieldem 308 na ramieniu.

Doktor Lecter najwyraźniej cieszy się na widok Starling. Dawno temu zdobył jej adres w Stowarzyszeniu Absolwentów Uniwersytetu Wirginia. Przechowuje go w tym żywym obrazie i teraz, dla własnej przyjemności, przywołuje liczby i nazwę ulicy, przy której mieszka Starling: 3327 TINDAL ARLINGTON, VA 22308

Główny bohater serialu kryminalnego Sherlock wielokrotnie korzysta z pałacu pamięci by szukać informacji pomocnych w rozwiązywaniu zagadek oraz zbrodni. Dzięki tej mnemotechnice ma również doskonałą orientację po ulicach Londynu czy liniach podziemnego metra, odtwarzając w głowie mapy tych miejsc.

Również Jacek Dukaj odwołuje się do tej mnemotechniki. W powieści Perfekcyjna niedoskonałość główny bohater, Adam Zamoyski, częściowo odzyskuje utracone wspomnienia poprzez wędrówki w zachowanym w umyśle Pałacu Pamięci.

Osoby układające kostkę Rubika na czas (speedcuberzy) podczas układania kostki w kategorii Multiple Blindfolded (MBLD)[2] używają mnemotechniki do zapamiętania układu naklejek na wielu kostkach, a następnie, po zasłonięciu oczu, układają je z pamięci. Aktualnym rekordzistą świata w kategorii Multiple Blindfolded jest Marcin Kowalczyk, który ułożył bez patrzenia 41 kostek Rubika w czasie 54 minut i 14 sekund.

Budowa własnego pałacu pamięci[edytuj]

Piotr Deptuch w swoim artykule[3] opisuje cztery kroki do zbudowania efektywnego pałacu pamięci:

  1. Wybór odpowiedniego miejsca
  2. "Główna ścieżka"
  3. "Strefy tematyczne"
  4. "Dopracowanie szczegółów"

ad.1 Wybór miejsca to najważniejszy element i według autora, nie jest konieczne wymyślanie pałacu od samego początku. Mniej wysiłku wymaga wykorzystanie lokacji, którą już kiedyś odwiedziliśmy. Może to być wakacyjny kurort, muzeum lub dawna szkoła. Natomiast istotne jest, aby użyć lokalizacji spójnej oraz stosunkowo rozbudowanej.

ad.2 "Główna ścieżka" to stworzenie notesu w pamięci, który będzie można wykorzystać w codziennych sytuacjach. Jest to centralny punkt w pałacu.

ad.3 "Strefy tematyczne" są według autora segregatorami na odpowiednie kategorie informacji. Najbardziej polecanym podziałem są naturalne struktury w posiadanym pałacu pamięci (np. dzielnice miasta)

ad.4 "Dopracowanie szczegółów" to próby ulepszenia posiadanego pałacu aby używanie sprawiało przyjemność i w efekcie korzystało się z niego jak najczęściej. Przykładową techniką jest wprowadzenie "lokaja" – czyli ulubionego zwierzęcia czy postaci, która będzie towarzyszyć podczas przemieszczania się po strukturach pałacu.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Jonathan D. Spence: The Memory Palace of Matteo Ricci. Londyn, Anglia: Penguin Books, 1985. ISBN 0-14-00-8098-8.
  2. Multiple Blindfolded (MBLD)
  3. Jak Zbudować Własny Pałac Pamieci – Kurs i Kompletny Przewodnik, ZyskiwaniePrzewagi, 30 grudnia 2013 [dostęp 2016-05-10] (pol.).

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]