Pałac w Czarnym Lesie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pałac w Czarnym Lesie
Ilustracja
Pałac
Państwo

 Polska

Miejscowość

Czarny Las

Typ budynku

Pałac

Styl architektoniczny

cechy neobarokowe i neoklasycystyczne

Architekt

Roger Sławski (autor przebudowy)

Inwestor

Ferdinand Ziegler

Ukończenie budowy

przełom XIX i XX wieku

Kolejni właściciele

Ferdinand Ziegler,
G. Hoffmeister,
Kazimierz Niegolewski,
Józef Jeziorański,
Maciej Rogowski,
Roman Rogowski, Przedsiębiorstwo Osadnicze „Ślązak” w Katowicach,
Wojtaszkowie,
RSP „Przełom” Lubsza

Obecny właściciel

ERA Sp. z o.o.

Położenie na mapie Woźnik
Mapa konturowa Woźnik, u góry nieco na prawo znajduje się ikonka pałacu z opisem „Pałac w Czarnym Lesie”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się ikonka pałacu z opisem „Pałac w Czarnym Lesie”
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, u góry znajduje się ikonka pałacu z opisem „Pałac w Czarnym Lesie”
Położenie na mapie powiatu lublinieckiego
Mapa konturowa powiatu lublinieckiego, blisko prawej krawiędzi nieco na dole znajduje się ikonka pałacu z opisem „Pałac w Czarnym Lesie”
Położenie na mapie gminy Woźniki
Mapa konturowa gminy Woźniki, u góry po prawej znajduje się ikonka pałacu z opisem „Pałac w Czarnym Lesie”
Ziemia50°37′37,3″N 19°04′06,9″E/50,627028 19,068583
Strona internetowa

Pałac w Czarnym Lesie – pałac w miejscowości Czarny Las w powiecie lublinieckim wzniesiony przez Ferdinanda Zieglera na przełomie XIX i XX wieku.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Przed 1886 rokiem posiadłość Helenenthal nabył Ferdinand Ziegler, kupiec z Wrocławia. Na jego zlecenie na przełomie XIX i XX wieku wzniesiono tu rezydencję. W 1902 roku jako właściciel majątku Helenenthal wzmiankowany był G. Hoffmeister. W jego imieniu gospodarstwem zarządzał inspektor Bytomski. Przed 1905 rokiem dobra wróciły w ręce Ferdynanda Zieglera. Do kupca z Wrocławia należały przynajmniej do 1912 roku.

Przed 1917 rokiem kolejnym właścicielem Czarnego Lasu został Kazimierz Niegolewski z Kamienia. Znany polityk zaangażowany po stronie polskiej w okresie powstań śląskich w 1922 roku został pierwszym starostą powiatu lublinieckiego w II Rzeczypospolitej. W latach 1918–1922 często zdarzały się w Czarnym Lesie rewizje w domach polskich działaczy. Pałac wykorzystywany był wówczas do ukrywania broni przeznaczonej do działalności dywersyjnej prowadzonej przez powstańców oraz do ukrywania osób poszukiwanych na terenie Prus za działalność antypaństwową. W Czarnym Lesie Wojciech Korfanty, aby wpłynąć na Komisję Sojuszniczą, która nie potrafiła stworzyć jednolitego projektu podziału Górnego Śląska, podpisał odezwę nawołującą Górnoślązaków do zbrojnego powstania. Należy przypuszczać, bo źródła historyczne o tym nie wspominają, że sam właściciel pałacu uczestniczył w spotkaniu jako kierownik wydziału rolnego Polskiego Komisariatu Plebiscytowego. W czasie III powstania śląskiego właścicielka, żona Kazimierza, Wiktoria Niegolewska, zorganizowała w pałacu szpital dla powstańców, którymi się zajmowała. Później planowała stworzenie domu wypoczynkowego dla inwalidów po powstaniach śląskich, przekazała na ten cel część swojego majątku, ale z powodu braku środków nie udało się zrealizować tego planu[1][2][3]. Wcześniej, w 1920, otworzyła w pałacu prywatną polską szkołę dla 40 dzieci z okolicy. Wówczas była to jedna polska szkoła na Górnym Śląsku. Opiekę sprawował Związek Nauczycielstwa Górnoślązaków, a szkoła, mimo nacisków ze strony władz niemieckich, przetrwała do czasu włączenia tych terenów do Polski po plebiscycie[2].

Kazimierz Niegolewski dokonał zasadniczej modernizacji i przebudowy pałacu według projektu Rogera Sławskiego. Angażując się w działalność polityczną, zaniedbał majątek, co spowodowało jego zadłużenie i utratę w 1922 roku. Przeszedł on na własność Józefa Jeziorańskiego z Katowic. Rok później posiadłość nabył Maciej Rogowski z Warszawy. W latach 30. XX wieku podarował majątek swojemu krewnemu Romanowi Rogowskiemu. W 1938 roku Roman Rogowski sprzedał posiadłość Przedsiębiorstwu Osadniczemu „Ślązak” z Katowic, które doprowadziło do jego parcelacji. Rezydencję w Czarnym Lesie wraz z pozostałością dóbr rycerskich wynoszącą zaledwie 29,65ha nabyła rodzina Wojtaszków. Cztery lata później, w 1942 roku, posiadłość rodziny Wojtaszków przejął skarb państwa III Rzeszy, były tu mieszkania m.in. dentysty.

Po II wojnie światowej długie lata ciągnęły się sprawy majątkowe. Przejściowo swą własność odzyskali Wojtaszkowie, potem jednak cały majątek upaństwowiono. Sprawy własnościowe uregulowano dopiero w 1963 roku. W 1973 roku pałac w Czarnym Lesie objęła Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna „Przełom” z Lubszy, która prowadziła w pałacu dom wycieczkowy. W 1988 roku obiekt nabyła Spółdzielnia Inwalidów Era z Chorzowa. Odtąd w budynku funkcjonował Ośrodek Rehabilitacyjno-Wypoczynkowy „Dworek”. W 1999 roku spółka Era przeprowadziła generalny remont zabytku, który przekształcono w luksusowy czterogwiazdkowy hotel otwarty w 2003 roku. W pobliżu pałacu powstały również nowsze budynki o funkcjach restauracyjnych i noclegowych. Całość zabudowań otacza zadbany park z pięknymi stawami.

Fragment pałacu znajduje się w herbie miejscowości.

Architektura[edytuj | edytuj kod]

W rezultacie przekształcenia pałacu według projektu Rogera Sławskiego powstał budynek o cechach neobarokowych i neoklasycystycznych. Pałac jest murowany z cegły, otynkowany, założony na planie prostokąta, podpiwniczony, dwukondygnacyjny, z użytkowym poddaszem, przekryty dachem czterospadowym,z lukarnami i nowszymi świetlikami, pokryty dachówką. Fasada jest jedenastoosiowa, z centralnym trzyosiowym ryzalitem, mieszczącym główne wejście poprzedzone gankiem kolumnowym podtrzymującym balkon. Ryzalit wieńczy szczyt o podziałach pilastrowych, ze spływami wolutowymi. Elewacje ozdabiają również gzymsy (międzykondygnacyjny i wieńczący) i nadokienniki. Układ wnętrz jest dwutraktowy z centralną sienią, mieszczącą klatkę schodową. Odnowione wnętrza wypełnione są antycznymi meblami i obrazami. W pałacu poza pokojami hotelowymi znajduje się sala konferencyjna, restauracja i winiarnia. W nowszym budynku wzniesionym przy rezydencji urządzono apartament utrzymany w stylu pałacyku myśliwskiego.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wiktoria Niegolewska, www.historia.lubliniec.zhp.pl [dostęp 2021-04-11].
  2. a b Niegolewski Kazimierz, [w:] Felicjan Niegolewski, Ziemianie polscy XX wieku. Słownik biograficzny, t. 5, Warszawa 2006, s. 106 [dostęp 2021-04-11] [zarchiwizowane z adresu 2021-04-11].
  3. Historia, Hotel Pałac Czarny Las [dostęp 2021-04-11] (pol.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]