Pałac w Kamieńcu Ząbkowickim

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pałac w Kamieńcu Ząbkowickim
Obiekt zabytkowy nr rej. 299/34/WŁ z 7.11.1989[1]
Widok od południowego zachodu
Widok od południowego zachodu
Państwo  Polska
Miejscowość Kamieniec Ząbkowicki
Adres ul. Zamkowa
Styl architektoniczny neogotycki, eklektyczny
Architekt Karl Friedrich Schinkel
Rozpoczęcie budowy 1838
Ukończenie budowy 1872[2]
Zniszczono 1946-1984
Pierwszy właściciel Marianna Orańska
Kolejni właściciele Albrecht Hohenzollern
1873-1906
Fryderyk Henryk Hohenzollern
1906-1940
Waldemar Hohenzollern
1940-1945
Obecny właściciel gmina Kamieniec Ząbkowicki
(od 1945)[3]
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Pałac w Kamieńcu Ząbkowickim
Pałac w Kamieńcu Ząbkowickim
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pałac w Kamieńcu Ząbkowickim
Pałac w Kamieńcu Ząbkowickim
Ziemia 50°31′14,86″N 16°52′51,32″E/50,520794 16,880922

Pałac w Kamieńcu Ząbkowickim – monumentalny pałac neogotycki z XIX wieku znajdujący się we wsi Kamieniec Ząbkowicki w województwie dolnośląskim.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1096 Brzetysław II zbudował tu gród, który po zdobyciu przez Bolesława Krzywoustego został opuszczony. Gród ów był położony w pobliżu wzniesionego w początkach XIV wieku kościoła klasztornego, w pobliżu przepływającej tamtędy Nysy Kłodzkiej. Według kroniki klasztoru cystersów z 1592 w Kamieńcu znajdowano w czasie budowy kościoła fragmenty murów.

Projekt K.F. Schinkla, wstępnie zaakceptowany przez Mariannę do realizacji

W 1838 właścicielką dóbr kamienieckich stała się królewna niderlandzka Marianna Orańska, która w tym samym roku zleciła wykonanie projektu przyszłej rezydencji Karlowi Friedrichowi Schinklowi, ówcześnie jednemu z najwybitniejszych architektów[4]. 15 października na wzgórzu (zwanym Grodowym Wzgórzem) położono kamień węgielny. Prace budowlane, ze względu na stan zdrowia Schinkla, nadzorował młody architekt, Ferdinand Martius. W 1848 prace przerwano z powodu rozwodu księżnej z Albrechtem Hohenzollernem, księciem pruskim. Wznowiono je dopiero w 1853. Założenia tarasowo-ogrodowe zaprojektowane zostały w 1858 przez Petera Josepha Lenné, generalnego dyrektora Ogrodów Pruskich. Rok później rozpoczęto budowę tarasów wiodących do pałacu. 8 maja 1872 uznaje się za datę zakończenia prac przy budowie pałacu i wokół niego. Tego dnia po północno-wschodniej stronie pałacu nastąpiło odsłonięcie pomnika Nike, ustawionego na jedenastometrowej kolumnie. W 1873 z okazji ślubu syna Albrechta Marianna przekazała mu zarząd nad całością dóbr śląsko-kłodzkich, w tym również nad pałacem.

Podczas II wojny światowej Niemcy urządzili tutaj magazyn przejściowy dla zwożonych z całego Śląska dzieł sztuki. Np. zbiory i archiwalia z Wrocławia rozlokowano w pałacu, w ujeżdżalni, oraz w pobliskim kościele i zabudowaniach parafialnych. Po 1945 wyposażenie pałacu zostało wywiezione bądź zdewastowane, w lutym 1946 cały kompleks spłonął, prawdopodobnie podpalony przez żołnierzy radzieckich. Część marmurów z pałacu użyto przy budowie Sali Kongresowej w warszawskim Pałacu Kultury i Nauki.

W 1984 pałac został wydzierżawiony prywatnemu przedsiębiorcy, Włodzimierzowi Sobiechowi. Obiekt był rekonstruowany od końca lat 80. aż do śmierci dzierżawcy w sierpniu 2010[5]. W sierpniu 2012 roku po zakończeniu postępowania po zmarłym pałac i przyległe grunty stały się ponownie własnością gminy, która rozpoczęła remont obiektu. Od 1 maja 2013 roku pałac został ponownie udostępniony dla zwiedzających[6]. Zwiedzanie z przewodnikiem możliwe jest codziennie od godziny 10 do 17 (wejścia o pełnych godzinach).

Obecnie sukcesywnie remontowany dzięki środkom Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W roku 2013 odtworzone zostały sklepienia w sali balowej, rok 2014 przyniósł remont tarasu widokowego. W roku 2015 gmina Kamieniec Ząbkowicki pozyskała ponad milion złotych na wykonanie pierwszego etapu pokrycia dachowego obiektu oraz na wykonanie ratunkowych prac na budynku oficyny pałacowej dawnej wozowni (z wykonaniem docelowego pokrycia dachowego).

W ostatni weekend maja zainaugurowano cykliczną imprezę, która będzie się odbywać corocznie na pałacowych tarasach - Wiosnę Tulipanów. Na terenie kompleksu pałacowo - parkowego odbywają się również wydarzenia takie, jak: Festiwal Nauki, Pożegnanie lata z Marianną Orańską, zjazdy przewodników, zawody MTB czy liczne rajdy piesze.

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Bryła pałacu jest zbudowana na planie prostokąta 75,3 na 48,3 m[7]. Cztery wieże narożne mają 33,6 m wysokości. Kubatura pałacu wynosi 90 tys. m³, natomiast powierzchnia użytkowa to blisko 20 tys. m². Dziedzińce wewnętrzne mają wymiary 19,5 na 18,2 m i przedziela je arkadowy krużganek, łączący ścianę północno-wschodnią i południowo-zachodnią.

Pałac otoczony jest murem, w którego narożnikach znajdują się cztery pary okrągłych baszt. Od strony północno-zachodniej umieszczono w ciągu murów wozownie, a od strony południowo-wschodniej – stajnie.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Pałac w Kamieńcu Ząbkowickim - elewacja frontowa (lipiec 2013)

Przypisy

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo dolnośląskie (pol.). 30 czerwca 2015.
  2. M. Gaworski, Pałac w Kamieńcu Ząbkowickim, s. 93
  3. Marek Perzyński: Turystyczny cud w Kamieńcu Ząbkowickim - nowe życie monumentalnego pałacu. [dostęp 2014-08-03].
  4. K.R. Mazurski, Miłość i dramaty..., s. 88
  5. Piotr Talaga. Kto pokocha zamek królewny Orańskiej?. „Głos Wielkopolski”, 2010-08-30. 
  6. aza. Pałac w Kamieńcu Ząbkowickim otwarty dla zwiedzających. „Express-Miejski.pl”, 2013-05-02. 
  7. Tak M. Gaworski (s. 116). K.R. Mazurski natomiast (s. 96) podaje wymiary 73,5 na 48,5 m

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Marek Gaworski: Pałac w Kamieńcu Ząbkowickim. Architektura, właściciele. Wyd. 2. Strzelce Opolskie: Wydaw. Matiang, 2009.
  2. Krzysztof R. Mazurski: Miłość i dramaty królewny Marianny. Wyd. 2. Wrocław: "Sudety" Oficyna Wydawnicza Oddziału Wrocławskiego PTTK, 2005.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]