Pałac w Masunach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pałac w Masunach
Obiekt zabytkowy nr rej. 3909 z 27.02.1988[1]
Państwo  Polska
Miejscowość Masuny
Typ budynku pałac
Styl architektoniczny neobarok
Kondygnacje 2 + poddasze
Ukończenie budowy 1910
Pierwszy właściciel Karl von Gamp-Massaunen
Położenie na mapie gminy Sępopol
Mapa lokalizacyjna gminy Sępopol
Pałac w Masunach
Pałac w Masunach
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pałac w Masunach
Pałac w Masunach
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Pałac w Masunach
Pałac w Masunach
Położenie na mapie powiatu bartoszyckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu bartoszyckiego
Pałac w Masunach
Pałac w Masunach
Ziemia54°19′02,68″N 21°03′22,55″E/54,317411 21,056264

Pałac w Masunach rodu von Gamp-Massaunen (niem. Herrenhaus Massaunen) – zespół pałacowo-parkowy znajdujący się we wsi Masuny (niem. Massaunen) w gminie Sępopol w powiecie bartoszyckim w województwie warmińsko-mazurskim. Budynek został wzniesiony w 1910 jako siedziba rodu von Gamp-Massaunen w stylu neobarokowym.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Pałac położony jest na obrzeżach wsi Masuny około 7 km na północ od Sępopola, 24 km na północny wschód od Bartoszyc i 3 km od granicy z Rosjąobwodem kaliningradzkim. Znajduje się przy lokalnej drodze z Sępopola w zakolu rzeki Łyny.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Dawna historia wsi i majątku nie jest dobrze znana, natomiast przypuszcza się, iż pierwsza osada istniała w tym miejscu już w XV wieku[2].

W końcu XIX wieku dobra przeszły w ręce rodziny Gerlach, która w ówczesnym Massaunen zarządzała łącznym majątkiem o powierzchni około 800 ha[2], a który specjalizował się w wielotonowym rolnictwie[2].

W początku XX wieku dobra przeszły w ręce Karla Gampa (Karl Friedrich Oskar Freiherr von Gamp-Massaunen 1846-1918), który był aktywnym politykiem, radcą i członkiem niemieckiego lokalnego rządu- pruskiego Landtagu (Preußischer Landtag), którą to funkcję piastował od 1884 roku do śmierci w 1918[2]. W 1907 roku otrzymał tytuł szlachecki barona i przybrał nazwisko Gamp- Massaunen[2]. W 1910 roku w Masunach na zlecenie rodziny wzniesiono rodową rezydencję w stylu neobarokowym[3]. Duży, dwukondygnacyjny pałac był od 1922 roku, od czasu ustanowienia przez członka rodu Botho von Gamp-Massaunena, siedzibą rodzinnego majoratu – niepodzielnego majątku, dziedzicznego przez najstarszego syna[3]. W tym czasie dobra, rozwinięte przez Karla, zajmowały terytorium o powierzchni 1455 ha[3], na których poza uprawą ziemi znajdowały się także cztery folwarki z gorzelnią, mleczarnią i cegielnią[2].

Po II wojnie światowej, którą pałac przetrwał w dobrym stanie[2], zarówno sam budynek jak i większość dóbr znalazła się pod zarządem polskiej administracji ludowej. Majątek, który przejęło Państwowe Gospodarstwo Rolne rozparcelowano, a budynek pałacu zaadoptowano jako przedszkole oraz biura i mieszkania na potrzeby pracowników gospodarstwa[3]. Od lat 70. XX wieku pałac stoi pusty i niezagospodarowany, systematycznie niszczejąc i popadając w coraz większą ruinę[3].

Obecnie budynek jest własnością Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, która od kilku lat bezskutecznie i za niskie kwoty w przetargach próbuje sprzedać pałac prywatnej osobie[3].

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Zespół pałacowy składa się z pałacu oraz otaczającego go, dochodzącego do brzegów rzeki Łyny, parku.

Sam budynek pałacu wybudowany został w 1910 roku w stylu neobarokowym i od tego czasu nie przeszedł żadnego większego remontu. Założony jest na planie klasycznego prostokąta, a na całej swojej długości posiada dwukondygnacyjną formę z wysokim poddaszem. Nakryty jest dachem czterospadowym, a część elewacji frontowej, mieszczącej wejście, jest lekko wysunięta. Powierzchnia użytkowa pałacu wynosi 1410 m², a kubatura 3210 m³[3].

Z przekazów przodków przedwojennych mieszkańców wiadomo, iż w pałacowych wnętrzach, w okresie świetności majątku, znajdowały się prowadzące na piętro podwójne dębowe schody[2]. Wiadomo także, iż sufity były bogato zdobione sztukaterią, pomieszczenia ogrzewane kominkami, a ogród i park bogate były w liczny, wielogatunkowy starodrzew[2].

Zabytek[edytuj | edytuj kod]

W skład zespołu pałacowego w Masunach wchodzą, wpisane do rejestru zabytków nieruchomych[1]:

  • pałac (nr rej.: 3909 z 27.02.1988),
  • park (nr rej.: 3622 z 19.10.1984).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo warmińsko-mazurskie. 2018-09-30. s. 9. [dostęp 2015-09-30].
  2. a b c d e f g h i Masuny - Massaunen (niem.). W: Ostpreussen.net [on-line]. [dostęp 24 września 2009].
  3. a b c d e f g Masuny (pol.). W: Masuny na podstawie: Gazeta Olsztyńska z 6 maja 1999 [on-line]. [dostęp 24 września 2009].