Pałac w Załężu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pałac w Katowicach-Załężu
Obiekt zabytkowy nr rej. A/1473/92 z 8 lipca 1992 roku[1][2]
Ilustracja
Pałac w Załężu od strony północnej
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Miejscowość Katowice Flaga.svg Katowice
Adres ul. Gliwicka 159
Typ budynku budynek dworski dawnego folwarku
Styl architektoniczny neoklasycyzm
Kondygnacje 2
Rozpoczęcie budowy 1886
Ukończenie budowy 1887
Ważniejsze przebudowy 1905, 1933
Kolejni właściciele spółka Georg von Giesches Erben
Położenie na mapie Katowic
Mapa konturowa Katowic, u góry znajduje się ikonka pałacu z opisem „pałac w Załężu”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się ikonka pałacu z opisem „pałac w Załężu”
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, w centrum znajduje się ikonka pałacu z opisem „pałac w Załężu”
Ziemia50°16′02,5867″N 18°59′29,8982″E/50,267385 18,991638

Pałac w Katowicach-Załężu (nazywany również Dworem) − neoklasycystyczny pałac położony przy ulicy Gliwickiej 159 w Katowicach, na terenie jednostki pomocniczej Załęże[1]. Stanowił on w przeszłości fragment założenia folwarcznego[3]. Pałac został wzniesiony w latach 1886-1887 i mieściła się w mim pierwotnie regionalna dyrekcja spółki Georg von Giesches Erben. W latach międzywojennych była siedzibą spółki Giesche, a obecnie prywatnego szpitala.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Załęski pałac w 1909 roku

Istnienie załęskiego folwarku datuje się na wiek XVI wiek. W XIX wieku folwark należał do właścicieli wsi Załęże. Na terenie folwarku pałac wzniesiono w latach 1886–1887. Powstał on w miejscu dawnego, prawdopodobnie drewnianego budynku[3]. Nowy pałac został przebudowany w 1905 roku według projektu Georga i Emila Zillmanów (następne przebudowy w latach: 1924, 1925 i 1933)[1]. W pałacu dworskim od 1886 do 1945 roku mieściła się regionalna dyrekcja Spółki Akcyjnej Spadkobierców Georga von Giesche[4]. Od 1887 roku mieszkał tu generalny dyrektor spółki Georg von Giesches Erben – Friedrich Bernhardi, który w 1896 roku kierował stąd akcją ratowniczą w kopalni Cleophas (obecnie Kleofas)[5]. Po II wojnie światowej mieścił się tu Górniczy Zakład Lecznictwa Ambulatoryjnego, a w latach 50. XX w. przedszkole, które później przeniesiono do budynku obok. Pałac od 2007 roku, po zakupie przez spółkę Avimed, został odrestaurowywany, a po adaptacji pomieszczeń od 2009 roku działa w nim prywatny szpital[4].

Architektura i otoczenie[edytuj | edytuj kod]

Budynek jest w stylu klasycystycznym. Posiada dwie kondygnacje, podpiwniczenie oraz poddasze. We wnętrzu obiektu znajduje m.in. się klatka schodowa ze zdobionymi balustradami oraz wielki żyrandol pochodzący z końca XIX wieku. Przed wejściem znajduje się specjalny podjazd dla pojazdów kołowych[3].

Przy pałacu mieści się park składający się z dwóch części oddzielonych ulicą Gliwicką: północnej − tam gdzie zlokalizowany jest dwór oraz południowej – obecny plac Józefa Londzina (nazywany również popularnie Gruszka placem). W pobliżu pałacu znajduje się przystanek tramwajowy oraz autobusowy Załęże Dwór[6].

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Śląski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Katowicach: Rejestr zabytków w Katowicach (pol.). [dostęp 2011-07-04].
  2. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo śląskie. 2020-09-30. [dostęp 2020-12-13].
  3. a b c Bulsa, Grzegorek i Witaszczyk 2013 ↓, s. 36.
  4. a b Bulsa, Grzegorek i Witaszczyk 2013 ↓, s. 37.
  5. Michał Bulsa, Kim był Friedrich Bernhardi? (pol.) szopienice.org [dostęp 2017-10-15]
  6. Zarząd Transportu Metropolitalnego: Rozkład jazdy ZTM (pol.). rj.metropoliaztm.pl. [dostęp 2020-11-14].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Michał Bulsa, Grzegorz Grzegorek, Beata Witaszczyk: Domy i gmachy Katowic. Katowice: Wydawnictwo Prasa i Książka, 2013. ISBN 978-83-63780-00-5.