Berłóweczka zimowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Pałeczka zimowa)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Berłóweczka zimowa
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina pieczarkowate
Rodzaj berłóweczka
Gatunek berłóweczka zimowa
Nazwa systematyczna
Tulostoma brumale Pers.
Neues Mag. Bot. 1: 86 (1794)
Morfologia

Berłóweczka zimowa (Tulostoma brumale Pers.) – gatunek grzybów należący do rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Tulostoma, Agaricaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Gatunek ma 17 synonimów łacińskich. Niektóre z nich[2]:

  • Lycoperdon mammosum P. Micheli 1729
  • Lycoperdon pediculatum Bull. 1787
  • Lycoperdon pedunculatum L. 1763
  • Tulostoma mammosum P. Micheli ex Fr. 1829

Nazwę polską podał Władysław Wojewoda w 2003 r, wcześniej w polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był jako pałeczka zimowa[3].

Morfologia[edytuj]

Kapelusz

Główkowaty, o średnicy do 1,3 cm średnicy. Osłona zewnętrzna biaława i szybko odpada. Wewnętrzna sztywna, pergaminowa, gładka, barwy białawej, z wiekiem ochrowobiałej z rdzawymi plamami. Otwiera się na szczycie ujściem krótko rurkowatym, nieco wystającym. Strefa wokół ujścia ciemniej zabarwiona.

Trzon

Od 1,5 do 7 cm długi, 0,1-0,4 cm gruby. Płoworudawy, włóknisty. Pokryty delikatnymi łuseczkami mniej lub bardziej przylegającymi do trzonu, z wiekiem gładki.

Zarodniki

Kuliste, jasnożółtawe, drobno brodawkowane, o rozmiarach 3,5-5 µm.

Występowanie i siedlisko[edytuj]

Gatunek rzadki. W Polsce był gatunkiem ściśle chronionym[4], od 9 października 2014 r. został wykreślony z listy gatunków grzybów chronionych[5].

Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status E – gatunek wymierający[6]. Znajduje się na listach gatunków zagrożonych także w Niemczech, Austrii, Belgii, Czechach, Danii, Estonii, Norwegii, Finlandii, Szwecji[3].

Rośnie pojedynczo lub w grupach w ciepłych murawach wśród traw i mchów, często na glebach o podłożu zasadowym. Owocniki można spotkać w okresie całego roku; rzadka.

Gatunki podobne[edytuj]

Berłóweczkę zimową można pomylić z niejadalną berłówecką frędzelkowaną (Tulostoma fimbriatum), u której ujście jest postrzępione.

Przypisy

  1. a b Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-15].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-20].
  3. a b Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. Załączniki nr 1 i 2 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 lipca 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących grzybów objętych ochroną (Dz. U. z 2004 r. Nr 168, poz. 1765)
  5. Dz. U. z 2014 r. Nr 0, poz. 1409 – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów
  6. Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.

Bibliografia[edytuj]

  1. Czesław Narkiewicz "Grzyby chronione Dolnego Śląska", Jelenia Góra, Wydawnictwo Muzeum Przyrodniczego, 2005 ISBN 83-89863-20-0
  2. Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. s. 606. ISBN 83-7404-513-2.